در سونای خشك بدن در رطوبت نسبی بسیار پایین در معرض دمای یاد شده قرار
می گیرد و به این ترتیب علی رغم دمای بسیار بالای هوا،شرایط آسایش انسان بر
روی نمودار سایكومتریك در منطقه مناسبی قرار می گیرد،به طوری كه انسان
قادر به تحمل این هوا خواهد بود.
اما وضعیت در سونای بخار كمی متفاوت
است .در سونای بخار افزایش تعریق با استفاده از بخار گرم با دمای تقریبی
50-40درجه سانتی گراد در رطوبت نسبی تقریبا 100%انجام می گیرد.در صورتی كه
دمای بخار از محدوده یاد شده بیشتر باشد،مشكلات متعددی از قبیل تورم،ایجاد
تاول و سوختگی پوست برای افراد ایجاد می شود.
استفاده از سونای
خشك برای افرادی كه دارای ناراحتی ریوی هستند چندان توصیه نمی شود چرا كه
شرایط سونای خشك موجب تحریك ریه و وخیم تر شدن بیماری فرد می شود.
حوضچه آب سرد نیز یكی دیگر از انواع استخرهای درمانی هستنتد.آب سرد علاوه
بر خواص آرام بخش ،تاثیر بسیار مطلوبی بر كاهش تورم و التهاب پوست دارد.
همچنین برای رفع سردرد یا كاهش دمای بدن افراد بیمار نیز گاهی از این استخرها استفاده می شود.
استخرهای طبیعی نیز نوعی دیگر از استخرهای درمانی است كه در آنها معمولا
آب گرم مملو از مواد معدنی از درون زمین می جوشد.این دسته از استخرها نیز
جایگاه قابل توجهی در آب درمانی دارند.در برخی از استخرهای مصنوعی نیز برای
درمان بیماران ،مواد مختلفی به منظور دستیابی به هدف خاص به آب تزریق می
شود كه هدف از آن تنها استفاده درمانی است.
آبگیرهای طبیعی
آبگیرهای طبیعی كه گاهی به آنها استخرهاب بدون لبه یا استخرهای بیكران نیز
گفته می شود،گروهی از استخرها هستند كه هیچ مرز مشخصی برای آنها قابل
تعیین نیست.
این آبگیرها معمولا در بستر كهها ،سواحل اقیانوس ها،دریاها و قله كوهها شكل می گیرند.
در آبگیرهای مصنوعی معمولا از دو سیستم گردش آب متفاوت استفاده می شود.یكی
از این سیستم های مشابه با سیستم گردش آب متداول استخرهاست كه در آن آب
استخر پس از عبور از فیلترها و گرمكن به قسمت اصلی استخر پمپ می شود.سیستم
دومی كه در این استخرها به كار گرته می شود،سیستم گردش آب در كناره های
آبگیر است.
در این سیستم آب پس از عبور از فیلترها در مجرای جمع آوری انباشته شده و سپس توسط پمپ به استخر فوقانی ارسال می شود.
انواع استخرها از نظر جنس سازه عبارتند از:
-استخرهای بتنی
-استخرهای آب بندی شده با وینیل
-استخرهای فایبر گلاس
-استخرهای فلزی
-استخرهای چوبی
استخرها از لحاظ موقعیت قرار گیری استخر نسبت به سطح زمین نیز در دو گروه زیرتقسیم بندی می شوند:
-استخرهای زمینی
-استخرهای رو زمینی
استخرهای زمینی آن دسته از استخرهایی هستند كه پس از حاك برداری و حفر
گودال در زمین ساخته می شوند.در حالی كه استخرهای روزمینی معمولا بر روی یك
فونداسیون یا سكو،بالاتر از سطح زمین قرار می گیرند.این دسته از استخرها
به ویژه در مناطقی كه گودبرداری زمین به دلیل مشكلاتی مانند یخ زدن خاك
امكان پذیر نیست مورد استفاده قرار می گیرند .ساختار برخی از این استخرها
به گونه ای است كه می توان انها را به راحتی از مكانی به مكان دیگر منتقل
نمود.
برای مثال در فصل زمستان و یخ بندان به راحتی می توان این
استخرها را جمع كردو یا در هنگام مسافرت انها از خانه ای به خانه دیگر
منتقل كرد.
جانمایی استخر
استخرهای سر پوشیده و سرباز هركدام مزایا
و معایبی دارند.سرپوشیده یا سرباز بودن استخرها بیشترین تاثیر را بر وضعیت
معماری و سازه ساختمان خواهد شد.
جانمایی استخرهای سرپوشیده
در
سال های اخیر برای آنكه امكان بهره برداری از استخر در تمام سال وجود داشته
باشد تمایل كارفرمایان بیشتر به ساخت استخرهای سرپوشیده بوده است.
اولین مزیت استخرهای سرپوشیده آن است كه در تمام طول سال می توان از ان
استفاده كرد.در حالی كه دوره كاركرد استخرهای سر باز در طول سال معمولا
بیشتر از صد و پنجاه روز نیست.
در استخر روباز مشكلاتی مانند انجماد
آب،كثیف شدن كف و جداره استخر به واسطه عوامل خارجی ،تغییر رنگ اب به دلیل
ریزش برگ و صمغ درختان به داخل استخر و مشكلاتی از این دست كمتر است.
البته استخرهای سرپوشیده نیز به نوبه با مشكلاتی همراه هستند.
در استخرهای سرپوشیده،درست همانند فضاهای بسته داخل ساختمان برای آنكه
شناگران احساس راحتی و آسایش كنند،باید وضعیت داخل سالن استخر به لحاظ
دما،رطوبت نسبی،كیفیت هوای داخل،روشنایی و عواملی مانند آن در زضعیت مطلوبی
باشد.
مهم ترین ملاحظاتی كه باید در طراحی استخرهای سرپوشیده در نظر گرفت را می توان در موارد زیر خلاصه كرد:
1-كنترل وضعیت هوای داخل استخر از نظر دما و رطوبت نسبی با استفاده از روش های مختلفی مانند تهویه ،رطوبت گیری و گرمایش هوای استخر
2-تامین روشنایی مورد نیاز در فضای داخل استخر
3-تامین الزامات سازه ای مورد نیاز برای جلوگیری از نشت آب استخر به سایر قسمت های ساختمان.
یكی از مهم ترین مشكلاتی كه طراحان در استخرهای سرپوشیده با ان روبرو
هستند،تامین آسایش حرارتی شناگران است.كنترل وضعیت هوای داخل استخر علاوه
بر تامین آسایش شناگران به افزایش عمر مفید ساختمان و تجهیزات موجود در آن
نیز كمك می كند.
محیط گرم و مرطوب استخرهای سرپوشیده
شرایط مناسبی را برای رشد قارچ ها و باكتری ها فراهم می آورد.ضمن انكه ورود
هوای آلوده و مرطوبی كه حامل باكتری های بیماری زاست سلامت شناگران را نیز
به خطر می اندازد.
بخش عمده ای از روشنایی مورد نیاز استخرهای سرپوشیده در طول روز را می توان با استفاده از نور طبیعی تامین كرد.
در سالهای اخیر با افزایش هزینه انرژی مصرفی،توجه بسیاری از طراحان به
بهره گیری هرچه بیشتر از نور خورشید برای روشن كردن ساختمان در طول روز
معطوف شده است.
استفاده از پنجره های بزرگ ،نمای تمام شیشه ای
،نورگیرهای سقفی و مانند آن،علاوه بر كاهش انرژی مصرفی به واسطه كاهش نیاز
به تاسیسات روشنایی،از نظر روحی برای شناگران و كاركنان استخر كه تمام روز
در محیطی بسته كار می كنند مطلوب است.
یكی از مشكلات یادشده خیره كنندگی نور خورشید در اثر بازتاب ان توسط سطوح براق ،اجزای مرطوب داخل مجموعه و سطح آب است.
ساده ترین راه برای كاهش خیره كنندگی نور ،خارج كردن مسیر بازتاب نور از
میدان دید افراد داخل سالن است.چرا كه اگر نور منعكس شده در میدان دید
افراد قرار نگیرد ،بخش عمده ای از خیره كنندگی آن نیز از بین می رود.
بهترین ایده ای كه تیم معماری می تواند ازآن استفاده كند،قرار دادن شیشه
های ساختمان در پشت سر تماشاچیان است.به این ترتیب نور از پشت سر افراد به
ساختمان وارد شده و به نوعی فضای سقف را جارو نموده ور در نهایت به صورت
غیرمستقیم سطح استخر را نیز روشن می كند بنابراین با قرار گیری منبع نور در
پشت سر تماشاگران ،نور از میدان دید افراد خارج شده و مشكلاتی مانند
بازتاب شدید و خیره كنندگی نور به حداقل می رسد.
رعایت نكات زیر می تواند تا حد زیادی احتمال بروز مشكلات مرتبط با بازتاب خیره كننده نور را كاهش دهد:
-به حداقل رساندن تضاد رنگ بین محل قرار گیری شیشه و دیوارها و كف طبقات مجاور به آن.
-پوشاندن قسمت های شیشه ای درها و پنجره ها با استفاده از پرده ،كركره یا سایبان.
-استفاده از شیشه های مات یا تیره ببرای درها و پنجره هایی كه با خارج ساختمان در ارتباط هستند.
-استفاده از شیشه های رفلكس كه بخشی از نور را منعكس می كنند.البته در
صورت استفاده از این شیشه ها باید ملاحظات انعكاس نور در فضای خارج ساختمان
نیز مورد ارزیابی قرار گیرد.
-استفاده از شیشه های جاذب نور كه بخشی از نور خورشید را به خود جذب نموده و اجازه عبور به آن را نمی دهند.
انواع استخر، اصول طراحی و روش های نگهداری

استخر سازه ای مصنوعی است كه مانند بك مخزن سرباز آب مورد نیازی كه برای
مقاصد مختلف مورد استفاده قرار می گیرد را در خود نگه می دارد.استخرهای
شنای امروزی تقریبا از اواسط قرن نوزدهم در میان مردم جای خود را باز كرد.
در سال 1896 پس از شروع بازی های المپیك به شیوه ای نوین و بركزاری
مسابقات شنا بود كه طراحی و ساخت استخرهای شنا به سرعت رشد كرد و به تدریج
استخرها شنای عمومی در شهرهای مختلف جهان ساخته شد.پس از جنگ جهانی اول بود
كه رغبت عمومی برای برگزاری مسابقات شنا بیشتر شد .در این
میان،استانداردهای مرتبط با استخرها نیز تدوین و منتشر شد و ضرورت آموزش
صحیح فنون شنا اهمیت دو چندان پیدا كرد.پس از جنگ جهانی دوم،گراش عمومی
برای ساخت استخرهای خانگی نیز افزایش یافت و استخرها جای خود را در ساختمان
های مسكونی نیز باز كردند.
انواع استخرها:
استخرهای اقیانوسی
این دسته از استخرها در شهرهای ساحلی و در
كنار اقیانوس ها یا دریاها ساخته می شوند.آب مورد نیاز این استخرها به
وسیله جزر و مد آب در طول شبانه روز تامین می شود.آب اضافی نیز از دیواره
استخر سرریز نموده و به دریا می ریزد.
فصل اول:
نیم نگاهی به استخرها
استخر سازه ای مصنوعی است كه مانند یك مخزن سرباز ،آب مورد نیازی كه
برای مقاصد مختلف مورد استفاده قرار می گیرد را در خود نگه می دارد.به ظور
كلی استخرها از نظر كاربری،نوع مصالح به كار رفته در سازه استخر و موقعیت
استخر نسبت به سطح زمین در گروههای مختلفی تقسیم بندی می كنند.
استخر در گذر تاریخ در روم و یونان باستان از استخرهای مصنوعی برای مقاصد ورزشی و نظامی و به منظور آموزش مهارت های آبی استفاده می شد.
فرهنگ واژگان فارسی نیز استخر به معنی آبگیر ،تالاب و حوض بزرگی كه آب بسیار در آن جمع می شود آمده است
استخرهای خصوصی
به طور كلی ،ابعاد استخرهای خصوصی كوچكتر از استخرهای عمومی در نظر گرفته
می شود.استخرهای خصوصی یا خانگی معمولا در ابعاد
m*9.6m(16ft*320ft)4.8تاm*12m(20ft*40ft)6ساخته می شوند،ر حالی كه استخرهای
عمومی معمولا ازm(82ft) 25كمتر نیست.
استخرهای خصوصی را می توان در دو
نوع دائمی و یا موقتی ساخت.استخرهای موقتی كه پایین تر از سطح زمین قرار
می گیرند را می توان در فصل زمستان جمع كرد و دوباره در فصل تابستان در محل
خود مستقر نمود.
استخرهای عمومی
استخرهای عمومی اغلب زیر مجموعه ای از مراكز ورزشی هستند كه در آنها قسمت
های مختلفی مانند استخر آب گرم،استخر سرپوشیده،استخر سرباز،استخر كودكان و
غیره در نظر گرفته می شود.استخرهای سرباز معمولا در مناطق گرمسیر مورد
استفاده قرار می گیرند.در استخرهای بزرگ و عمیق معمولا سكوی شیرجه در نظر
گرفته می شود.البته سكوی شیرجه تنها باید در استخرهای با عمق كافی تعبیه
شود،به طوری كه شیرجه زدن افراد خطری را برای آنها ایجاد نكند.
استخرهای قهرمانی
مشخصات استخرهای قهرمانی كه در مسابقات بین المللی مورد استفاده قرار می
گیرند توسط فدراسیون شنا تعیین می شود.بر مبنای استانداردهای این فدراسیون
،طول استخرهای قهرمانی m(164ft)50یاm(82ft)25 و حداقل عمق آنهاm(4.4ft)
1.35باید باشد.برای انكه امكان برگزاری مسابقات در تمام طول سال وجود داشته
باشد،استخرهای قهرمانی معمولا به صورت سرپوشیده ساخته شده و محوطه داخل
استخر به سیستم گرمایشی مناسب تجهیز می شود.
استخرهای درمانی
بهره گیری از خواص درمانی آب از سالیان بسیار دور مورد توجه بشر بوده است
،به طوری كه پیشینه آن به حدود چهار هزار سال پیش از مسیح باز می گردد.آب
درمانی عبارت است از به كارگیری یخ ،بخار یا آب گرم یا سرد به طوری كه هدف
از ان بهبود وضعیت جسمانی ،از بین بردن ناراحتی های فیزیكی و بهبود عملكرد
بدن باشد.
استخرهای درمانی را می توان در گروههای زیر جا داد:
-استخرهای آبگرم(خود به دو گروه استخرهای گردابی و استخرهای هوایی تقسیم می شوند)
-سونای خشك و بخار
-حوضچه های آب سرد
-استخرهای آب گرم طبیعی
استخرهای گردابی كه گاهی اوقات كمام های گردابی نیز خوانده می شوند،همان استخرهایی هستند كه بین عامه مردم به جكوزی شهرت دارند.
واژه جكوزی در واقع از نام شركتی به همین نام گرفته شده كه توسط هفت برادر ایتالیایی در كشور آمریكا ساخته شده است.
استخرهای گردابی برای اولین بار توسط شركت جكوزی به تولید انبوه رسید و
بدین ترتیب بود كه خیلی زود در سراسر جهان این استخرها با نام جكوزی شناخته
شدند.
جكوزی ها در واقع زیر مجموعه ای از استخرها هستند كه برای آب درمانی به
ویژه ماساژ آبی مورد استفاده قرار می گیرند.در جكوزی ها آب از طریق تعدادی
نازل با فشار زیاد به داخل استخر هدایت می شود كه این جریان آب پر فشار
علاوه بر خواص درمانی در قسمت های مختلف مانند گردن ،پشت پاها،تاثیر آرام
بخش و لذت بخشی نیز دارد.
استخرهای هوایی كه به آنها حمام های هوا نیز
گفته می شود شباهت بسیار زیادی به جكوزی دارند.تفاوت مهم این استخرها با
جكوزی آن است كه در استخرهای هوایی ،به جای آب هوا از طریق نازل های تعبیه
شده در كف استخر به داخل آب دمیده می شود كه موجب ایجاد تلاطم خفیف و تاثیر
ماساژگونه بسیار ملایمی بر روی پوست می شود.
به لحاظ اقتصادی استخرهای
هوایی پر هزینه تر از استخرهای گردابی هستند و در شرایط یكسان پمپ بزرگتری
باید در آنها مورد استفاده قرار گیرد كه علت آن این است كه در استخر هوایی
جریان هوا از كف استخر كه تحت بیشترین فشار قرار دارد به داخل كاسه استخر
دمیده می شود بنابراین برای ورود هوا به داخل استخر فشار ناشی از وزن تمام
آب باید توسط پمپ خنثی شود.
به تدریج كه حباب های هوا به سمت بالا حركت
می كنند ،فشار وارد بر ان ها نیز كمتر می شود و بدین ترتیب است كه حكباب
ها منبسط می شوند تا در نهایت در سطح آب از بین رفته و وارد هوا می شوند.
درست است كه استخرهای گردابی و هوایی هر دو خواص درمانی نیز دارند ولی
تكیه بر خواص درمانی در استخرهای هوایی بسیار بیشتر از استخرهای گردابی
است.از این جهت بسیار بعید است كه در مجموعه های ورزشد و استخرهای عمومی كه
صرفا برذای ورزش و تفریح در نظر گرفته شده اند،با استخرهای هوایی مواجه
شوید .این استخرها امروزه تنها در مراكز آب درمانی و مراكز توان بخشی مورد
استفاده قرار می گیرند.
علی رغم آنكه سونا در گروه استخرها جای نمی گیرد ولی به عنوان مكان های جانبی استخر و در گروه كاربرد های آب درمانی جای می گیرد.
سونا خود به دو گروه سونای خشك و بخار تقسیم می شود.در سونای خشك از هوای
گرم و خشك برای افزایش دمای محیط و افزایش شدت تعریق بدن استفاده می شود.