دين زرتشت.اصفهان

دين زرتشت

.:

دين زرتشت

الف – دين زرتشت:

از قديمي‌ترين دينهايي كه مردم را به ستايش خداوند يكتا دعوت نموده و از بت‌پرستي منع كرد، دين زرتشت است. دين زرتشت از قديمي‌ترين دينهاي رسمي ايرانيان بوده است.

بنيان‌گذار اين دين، زرتشت يا زردشت است كه در اوستا «زره توشتره» نيز آمده است. پدرش «پوروشسب» و مادرش «دغدوا»، از خانواده «سپيتمنه» بوده است. او در زمان شهرياري گشتاسب در خوارزم (بلخ) مي‌زيسته. عده‌‌اي او را اهل آذربايجان و گروهي اهل ري مي‌دانند. وي در سن سي سالگي به پيغمبري رسيد و از سن چهل‌سالگي به تبليغ پرداخت. تاريخ تولّد زرتشت دقيقاً مشخّص نيست.

برخي تولّد او را ۶۲۸ قبل از ميلاد و درگذشت او را سال ۵۵۸ قبل از ميلاد مي معتقدند در سن ۷۷ سالگي در جنگ با تورانيان كه به بلخ حمله كرده بودند كشته شده است. گروهي زندگي زرتشت را به ۱۰۰۰ قبل از ميلاد دانند و يعني قبل از تشكيل دولت ماد نسبت مي‌دهند.

پرستشگاه هاي زرتشتيان :

پرستشگاههاي زرتشتيان را آتشگاه مي‌گويند كه مهمترين آنها در اصفهان در كوه آتشگاه بوده است. اين كوه در ۸ كيلومتري غرب اصفهان و در سه كيلومتري جنوب سِدِه است. شهرت سده نيز به واسطه همين كوه آتشگاه است. اين كوه در حقيقت تپه‌اي است به ارتفاع هزار متر كه در منطقه حاصلخيز ماربين اصفهان قرار دارد.

مسعودي در كتاب «مروج الذهب» دربارة كوه آتشگاه نوشته است كه؛ اين كوه يكي از هفت پرسشتگاه بت‌پرستان بوده است به اين معني كه در معبدي كه بر روي اين كوه ساخته بودند، بت‌هايي وجود داشته و مورد ستايش و پرستش قرار مي‌گرفته است. حافظ ابونعيم در كتاب «ذكر تاريخ اصفهان» از هفت شهر در منطقة اصفهان ياد مي‌كند كه يكي از انها به نام «مهرين» تا ظهور اسلام نيز وجود داشته و در كنار اين كوه بوده است. در زمان ساسانيان اين معبد پرستش بت را خراب كردند و لوازم و آلات آن را بيرون ريخته و اردشير بابكان آن را با تغييراتي تبديل به آتشگاههاي اصفهان به شمار مي‌آمد. اين آتشكده به صورت قلعة هشت گوشه، با خشتهاي بزرگ، روي سنگهاي طبيعي ساخته شده است. مدخلها هلالي شكل و كف ساختمان، در وسط برآمدگي داشته كه آتشدان بر روي آن ساخته شده بود و به نام «آتش مجوس» شهرت داشت.

آتشكده‌هاي اصفهان :

غير از آتشكدة كوه آتشگاه، در اصفهان آتشكده‌هاي ديگر نيز وجود داشته كه عبارت‌اند از:

۱- مسجد جامع اصفهان كه ابتدا آتشگاه بوده و پس از هجوم و تسلط اعراب به افهان با تغييراتي تبديل به مسجد شده است.

۲- آتشدان سنگي سميرم كه مربوط به دوران هخامنشيان است.

۳-آتشكدة «زُروان» كه بناي آن متعلق به زمان ساسانيان است.

۴- آتشكدة «مهر» در زمان اردشير ساخته شده و در منطقة اردستان قرار دارد.

۵- آتشكدة «رستاق» كه در «انارآباد» قرار دارد و گشتاسب كياني آن را بنا نهاده است.

۶- آتشكدة شاپور ذوالاكتاف نيز در دهكدة «جروان» جي قرار دارد و به نام آتشكدة «سروش آذران» شهرت داشته است.

همچنين چندين آتشكده ديگر كه بر اثر مرور زمان و يورش بيگانگان ومخالفان نابود، يا از اهميّت و اعتبار افتاده است. از جمله، آتشكدة «قلعه‌بزي» كه در زمان ملكشاه جز حصار اطراف آن بقيه را خراب كردند. همچنين آتشكده‌اي در قرية «دارك» يا «ارزنان» كه خراب شده است.

زرتشتيان به روح اعتقا دارند و آن را «فَرَوَشي» مي‌نامند و براي فَرَوشيهاي اجداد خود نماز و دعا مي‌خوانند و قرباني مي‌كنند. هر موجود مرده را نجس مي‌دانند و براي اينكه خاك و آب آلوده نشود مردگان خود را در محفظة سرباز قرار مي‌دهند تا طعمة پرندگان شوند. مگس و مورچه و كرم و حشرات موزي را كه مردگان را مي‌خورند، پليد مي‌دانند و آنها را مانند شيطان«انگره‌مينو» مي‌نامند و پيوسته از سحر و جادو و بت، دوري مي‌جويند. به كشت وزرع، به خصوص كاشتن گندم بسيار علاقه دارند و معتقدند «هر كس گندم مي‌كارد، نيكي مي‌افشاند.» بزرگترين گناه را دروغ مي‌دانند. بازار را محل دروغ و تزويرمي‌انگارند و سعي مي‌كنند بچه‌ها را از بازار دور نگه دارند و مدارس آنها نزديك بازار نباشد.

آيين افروختن آتش در آتشكده‌ها :

براي روشن كردن آتشكده ابتداموبد حمّام كرده، خود را شست و شو مي‌دهد. سپس لباس سپيد مي‌پوشد. قطعات چوب صندل را كه قبلاً تراشيده شده بر روي آتشدان قرار مي‌دهد و بدون دخالت دست، با قاشق بلند مخصوصي كه روزني در وسط آن هست، براده‌هاي چوب صندل خوشبو را روي چوبها مي‌ريزد و در حاليكه دعاي مخصوص را مي‌خواند، آتشدان را روشن مي‌كند . براي اين كه آتش را با دَم (تنفس) خود آلوده نكنند، جلو دهان و بيني را با پارچة سفيد۱۶ آتشگاه مي‌دانند، مهمترين روز مقدّس‌ترين آتش را، آتش نيايش را نوروز مي شمارند. پس از و نازكي مي‌پوشانند. انجام نيايش و دعا و نماز، موبد به عنوان تيمّن و تبرّك مقدار كمياز خاكستر آتشدان را به نمازگزاران مي‌دهد و آنها اندكي از اين خاكستر را جهت كسب فيض و بركت به صورت خود مي‌مالند.

دين مسيح

دين مسيح

.

دين مسيح

دين مسيح داراي سه فرقة بزرگ كاتوليك، ارتدكس و پروتستان مي‌باشد. قسمت اعظم ارمنيان جلفاي اصفهان تابع فرقه ارتدكس مي‌باشند، ولي چون توسط حضرت «گريگور منوّر»، دين مسيح را پذيرفته‌اند آنها را «گريگوريان» و يا «جرجيسيان» مي‌گويند كه «جرجيس» معرب همان گريگور است.

ارمنيان اصفهان ابتدا در ارمنستان زندگي مي‌كردند كه پيوسته با دولت عثماني يعني تركيه كنوني در جنگ و جدال بودند و در سال هجري از ارمنتسان و نزديك رودخانه ارس به اصفهان كوچانده شدند و در قصبة«جلفا» ساكن شدند. ارمنيان خود، جلفا را‌«جوغا» مي‌گويند. اين اسم در منابع فارسي، «جولاهه» آمده است. بافت جلفا مانند قصبة ارمنيان در ارمنستان مي‌باشد كه به دستور شاه عباس اول ساخته و به همان نام ناميده شده است. پس از كوچ ارمنيان، شاه عباس براي آنها حقوق و امتيازات خاصّي تعيين نمود. چنانكه مي‌توانستند برخلاف عيسويان ديگر ويهوديان براي خود خانه بخرند و قاضي وكلانتر انتخاب نمايند و در اجراي مراسم سنّتي و مذهبي خود آزادي عمل داشته باشند. هيچ مسلماني حق نداشت در جلفا ساكن باشد و اگر مسلماني نسبت به ارمنيان بدرفتاري مي‌نمود، به كيفرمي‌رسيد. در ماه شوال سال ۱۰۲۸ هجري، شاه عباس طي فرماني تمام زمينهايي را كه ارمنيان در آن براي خود خانه ساخته بودند به آنها بخشيد و درسال ۱۰۲۳ هجري دستور ساختن كليساي بزرگ و مهمّي را جهت پيروان دين مسيح و توجّه به مسائل سياسي در جلفاي اصفهان صادر نمود. كوچاندن ارمنيان ارمنستان به اصفهان چند علت داشت:

۱- شاه عباس مي‌خواست بااستقرار ارمنيان در جلفا از حملات عشاير بختياري به اصفهان جلوگيري كند.

۲- نظر به اينكه ارمنيان تجّار با تجربه‌اي بودند و با هندوستان و ملل ديگر رابطه‌اي تجاري داشتند، شاه عباس جهت تقويت قدرت و بنية تجاري كشور به وجود آنهانياز داشت.

۳- نظر به اطلاع ارمنيان در امور كشاورزي و سخت كوشي آنان در اين رشته، وجود آنها جهت آبادي و عمران و همچنين دام‌داري، شايان كمال اهميّت بود.

همه اين عوامل موجب كوچاندن آنها از ارمنستان به پايتخت كشور ايران در زمان صفويه گرديد و ديري نپاييد كه ثروتمندان زيادي بين ارمنيان پيدا شدند كه منشاء و باني آبادانيهاي زيادي گرديدند، از جمله ساختن ابنية تاريخي همچون كليساي معروف «وانك» كه تمام مخارج سنگين آن، اعم از معماري و نقاشي و تزئينات را خود به عهده گرفتند. احداث خيابانها از جمله خيابان نظر كه به همت و پول يك ارمني به نام «خواجه نظر» يا «خواجه نازار» احداث گرديد. عده زيادي از ارمنيان جلفا كه روستايي بودند جهت كشاورزي و دامداري به فريدن اصفهان كوچ كردند و قريب چهل قريه را محل سكونت خود قرار داده، به آبادي و كشاورزي و دامپروري پرداختند.در دوران قاجاريه محدوديتهايي براي ارمنيان قايل شدند، تا آنجايي كه ارمنيان حق ورود به بازار و مراكزپرجمعيّت را نداشتند، بخصوص در روزهاي باراني، زيرا بعضي از علماي ديني اسلامي معتقد بودند مسلمانان بر اثر تماس با آنها نجس خواهند شد.اكثر زنهاي ارمني در خانه‌هاي خود زنداني‌ بودند و چنانچه قصد بيرون رفتن داشتند،بايستي چادر به سر مي‌كردند. به همين مناسبت گروه زيادي از ارمنيان راهي هندوستان شدند. در زمان شاه سلطان حسين نيز ارمنيان جلفا زيانهاي فراواني ديدند. به خصوص در زمان حله افغان به اصفهان، ارمنيان به علت نفوذ روحانيون در دستگاه شاه سلطان حسين هم از طرف دستگاه سلطنت زيان فراواني متحمّل شدند و هم به وسيله گروه متجاوز افغان مال و ناموس و زندگي‌شان مورد دستبر و هجوم وحشيانه قرار گرفت. تا آنجا كه دستور قتل عام آنها صادر شد و پس از گريه و زاري و اثبات بي‌گناهي، به تومان محكوم گرديدند. ولي چون چنين مبلغ سنگيني را نداشتند افغانيان به خانه‌هاي آنها هجوم آورده و طلا و جواهرات و اثاثيه‌شان را به يغما بردند.

جلفا فعلاً از هشت محلّه تشكيل شده است:

 ۱- ميدان بزرگ ۲- ميدان كوچك ۳- محلّة چهارسوق جلفا ۴- محلّة هاكوپ‌جان ۵-محلّة قاراكل ۶-محلّة سنگتراشها ۷-محلّة تبريزيها ۸-محلّة ايروان.

در ايران براي ارمنيان سه خليفه‌گري وجود دارد. يكي در تهران، ديگري در آذربايجان و سومي در جلفاي اصفهان، در محلّ كليساي وانك. ارمنيان در ايران چهار دير، يعني كليساي بزرگ دارند كه دو دير در آذربايجان غربي و دو دير ديگر در جلفاي اصفهان قرار دارند. ديرهاي اصفهان يكي به نام دير شفادهنده همگان است كه همان كليساي معظم وانك مي‌باشد و دوم دير سياه پوشان كه مربوط به راهبه‌ها و دختران تارك دنياست. ولي از سال ۱۹۵۴ ميلادي به بعد، ديگر راهبه‌اي در آن وجود ندارد.تا اوايل قرن پنجم، انجيل، كتاب مقدّس مسيحيان، به زبان يوناني و اشوري در كليساها خوانده مي‌شد، اما از اين تاريخ شخصي به نام «مسرپ» از ارمنيان، به فكراختراع خط ارمني افتاد و در سال ۴۰۶ ميلادي، الفباي ارمني را با ۳۶ حرف اختراع نمود كه بعداً دو حرف ديگر به آن اضافه شد و شامل ۳۸ حرف گرديد. اين خط از چپ به راست نوشته مي‌شود، داراي حروف بزرگ و كوچك است و هيچ ارتباطي با خطوط اروپايي ندارد. اولين كتاب در ايران و خاورميانه در سال ۱۶۳۸ ميلادي به زبان ارمني، توسط خليفه «خاچاتورگساراتسي» در جلفاي اصفهان به چاپ رسيد، كه چند سال قبل سيصد و پنجاهمين سالگرد چاپ آن كتاب را جشن گرفتند.از اين دستگاه چاپ هنوز حروفي موجود و قابل استفاده است. اولين مدرسه پسرانة ارمنيان جلفا در قرن نوزدهم تأسيس گرديد. اين مدرسه به نام «هارطون ابكاريان» بود كه درمحوّطة كليساي حضرت مريم تشكيل مي‌شد. مدرسة «هاراتونيان» نيز در محوّطة كليساي «ميناس» و مدرسه «ماركارسوكياسيان» در محوّطة كليساي «استپانوس» قرار داشت. اين مدارس در سال ۱۸۸۰ در يك جا متمركز و به نام مدارس ملّي مركزي ناميده شد.اولين مدرسة ملّي دخترانه ارمنيان جلفا در سال ۱۸۵۸ ميلادي، به وسيله «مانوك هوردانيان» تأسيس شد.اين مدرسه در سال ۱۸۹۲ ميلادي به مدرسة پسرانه ملحق گشت و به نام مدرسة مختلط ارمنيان جلفا ناميده شد. معظم دي از آن – حدود ۵۰ دارد و تعدا نسخه – نسخه‌هاي زبانهاي گوناگونخطّي بسيار نفيس است. در حدود ۲۵ هزار جلد كتاب از انتشارات مختلف و موزه اين كليسا بيش از ۵۰۰ قطعه اشياء عتيقة ترين كتابخانة ارمنيان جلفا، كتابخانة كليساي وانك مي‌باشد كه نفيس و تابلوهاي نقاشي اصيل، ‌ از گذشته‌هاي دور وجود دارد كه به نحو احسن از آنها نگهداري شده است. جلفا در گذشته كه جمعيّت بيشتري در آن ساكن بودند، داراي ۲۴ كليسا بوده اما بر اثر مرور زمان بعضي از آنها رو به ويراني نهاده است و اكنون فقط داراي ۱۳ كليسا مي‌باشد كه مربوط به ارمنيان گريگوري است. بعد از كليساي وانك مجلّل‌ترين كليساي جلفا كليساي «بيدخهم» (بيت الحم) مي‌باشد كه «بيدخم» نيز مي‌گويند و مانند كليساي وانك ديوارها و سقف آن منقّش و مزيّن به تصاوير زيباي مذهبي است و داراي گنبد عظيم دوپوش مي‌باشد. اولين كليسا در جلفاي اصفهان، بنا به فرمان شاه عباس و در محلي كه او تعيين كرده بود، به نحو شايسته‌اي ساخته شد.

فرمان شاه بدين شرح است:فرمان شاه عباس اول، جهت بناي كليساي وانك جلفا :

«فرمان همايون شد آنكه كشيشان و رهبانان و ملكان و ريش سفيدان و كداخدايان و رعاياي ارمنيان ساكنين دارالسلطنه اصفهان به عنايت بي‌غايت شاهانه و شفقت و مرحمت بي‌نهايت پادشاهانه مفتخر و سرافراز و مستحضر و اميدوار بوده بدانند كه چون ميانه نواب كامياب همايون و حضرات سلاطين رفيع‌الشأن مسيحيّه خصوصاً سلطنت و شوكت پناه قره‌السلاطين العيسويه كمال محبّت و دوستي است و در ميانة ما و طوايف مسحيّه يگانگي است و اصلاً جدايي نيست و توجّه خاطر اشرف به آن متعلق است كه هميشه طوايف مسيحيّه از اطراف و جوانب بدين ديار آمد و شد نمايند و چون دراالسلطنه اصفهان پايتخت همايون و از هر طبقه و طوايف مردم هر ملت در آنجا هستند، مي‌خواهيم كه جهت مردم مسيحيّه در دارالسلطنة مذكوره كليساي عالي در كمال رفعت و زينت ترتيب دهيم كه معبد ايشان بوده و جميع مردم مسيحيّه در آنجا به كيش و آيين خود عبادت نمايند و كس نزد حضرت پاپا خواهيم فرستاد كه از كشيشان و رهبانان ملت مسيحي بدارالسلطنة صفاهان فرستد كه در آن كليسا به آداب عبادت قيام نموده، طوايف مسيحيّه را به طاعت ترغيب نمايند و نيز از ثواب آن عبادت بهره‌مند باشيم. و چون چند عدد سنگ بزرگ در اوج كليساي ايروان بوده و عمارت آن كليسا منهدم گشته، خرابي تمام به آن راه يافته، ديگر شايستگي تعمير نداشت و كشيش آنجا استخوانهاي پيغمبران را كه در آن مكان مدفون بودند، از آنجا بيرون آورده به جماعت نصارا و ترسايان فروخته، آن مقام را از شرافت و عزّت انداخته بود. بنابراين آن سنگهاي مذكور را از آنجا بيرون آورده روانة دارالسلطنة اصفهان فرموديم كه در كليساي عالي كه در آنجا ترتيب دهيم نصب فرماييم. مي‌بايد چون سنگهاي مذكور را بدانجا آوردند، همگي طوايف مسيحيّه را جمع نموده از روي تعظيم و احترام تمام استقبال كرده سنگها را آورده به اتفاق سيادت و وزارت پناه شمساً للوارث العليا وزير دارالسلطنه اصفهان و رفعت پناه كمال الرفعه، محب علي بيك آنها را در جايي كه مناسب دانند، بگذارند و به اتفاق يكديگر معماران خاصّه شريفه را همراه برده در پشت باغ زرشگ در زميني كه جهت كليسا قرار داده بوديم، طرح يك كليساي عالي كه كشيشان و پادريان عظام قرار دهند،انداخته، طرح در تخته و كاغذ كشيده به خدمت اشرف فرستاده كه ملاظه نماييم و بعد از ملاحظه امر فرماييم كه استادان شروع در كار كرده به اتمام رسانند در اين باب اهتمام لازم دانسته، به همه جهتي به شفقت بي‌دريغ خسروانه مبذول باشند.» «شهر شعبان المعظم ۱۰۲۳»

كليساي دوازده‌گانة ارمنيان اصفهان :

كليساي هاكوب: واقع در ميدان بزرگ، در محوّطة كليساي مريم. زمان ساخت: سال ۱۶۰۷ ميلادي.

كليساي گي‌وُرك: واقع در ميدان كوچك در خيابان حكيم نظامي. زمان ساخت: سال ۱۶۱۱ ميلادي.

كليساي مريم: واقع در ميدان بزرگ معروف به ميدان جلفا. زمان ساخت: سال ۱۶۱۳ ميلادي.

كليساي اتپانوس: واقع در كوچة يعقوب‌جان. زمان ساخت: سال ۱۷۱۴ ميلادي.

كليساي يوحنّا: واقع در محلّه چهارسوق جلفا. زمان ساخت: سال ۱۶۲۱ ميلادي.

كليساي كاتارينه: واقع در محلّه چهارسوق جلفا. زمان ساخت: سال ۱۶۲۳ ميلادي.

كليساي بيدخم: واقع در ميدان بزرگ در خيابان نظر. زمان ساخت: سال ۱۶۲۸ ميلادي.

كليساي نيكوغايوس: واقع در محلّه قاراكل. زمان ساخت: سال ۱۶۳۰ ميلادي.

كليساي گريكور: واقع در ميدان كوچك. زمان ساخت: سال ۱۶۳۳ ميلادي.

كليساي ميناس: واقع در محلّة تبريزيهاي جلفا. زمان ساخت: سال ۱۶۵۹ ميلادي.

كليساي سركيس: واقع در محلّة سنگتراشها. زمان ساخت: سال ۱۶۵۹ ميلادي.

كليساي نرسس: واقع در محلّة سنگتراشها. زمان ساخت: سال ۱۶۶۶ ميلادي.

قبرستان ارمنيان

 در جنوب اصفهان و در دامنة كوه صفه واقع شده كه حجّاران زبردست ارمني سنگهاي زيبايي براي قبور آن تراشيده‌اند. از قديمي‌ترين قبور اين گورستان قبر «رودلف» ساعت‌ساز فرانسوي است كه از مبارزان ديني بوده و در اين راه شهيد شده است. ضمناً قبر زاهد ديرنشيني در اين محل وجود دارد كه زيارتگاه ارمنيان است. هنوز هم قبوري از زمان صفويه به چشم مي‌خورد كه متأسفانه بر اثر مخالفت علماي مذهبي بسياري از سنگهاي پر نقوش و خوش خط آن در زمان شاه سلطان حسين شكسته شده است.

دين يهود

دين يهود

دين يهود

از سالهاي ۷۴۱ تا ۷۲۰ قبل از ميلاد، جنگهاي دامنه‌داري بين آشوريها و قوم يهود واقع گرديد و بالاخره اين جنگهاي دامنه‌دار به نفع دولت آشور به اتمام رسيد و عدة زيادي از يهوديان به اسارت آشوريان درآمدند. زمانيكه بخت‌النصر به استقلال قوم يهود خاتمه داد و عده‌اي از آنان را از اورشليم بيرون كرده به بابل برد، در بين اسراي يهودمردماني فاضل و دانشمند وجود داشت كه بعدها نظر كوروش كبير شاهنشاه ايران و شاهان بعد از او را به خود جلب كردند. كوروش بعد از فتح بابل، در سال ۵۳۸ قبل از ميلاد به اسارت قوم يهود پايان داد كه اين سال را سال آزادي قوم يهود ناميدند.كورش يهوديان را به بازگشت به وطن تشويق نمود كه عده‌اي به وطن بازگشتند و برخي در بابل ماندند و به شغل تجارت پرداختند. بين سالهاي ۵۳۵ تا ۵۲۴ قبل از ميلاد مهاجرتهاي بزرگي از جنوب بابل به شوش و اهواز و پاسارگاد و اكباتان صورت گرفت و چون پادشاه ايران پيوسته از قوم يهود طرفداري مي‌كرد اين قوم بيشتر در نزديكي‌هاي مقرّ حكومت شاهان ايران زندگي مي‌نمودند، مانند استان فارس، استان همدان و حوالي تخت جمشيد كه در دوران هخامنشيان پايتخت ايران بوده و به احتمال قوي يهوديان اصفهان نيز از همين مناطق به اصفهان آمده‌اند. به مناسبت خدماتي كه كورش پادشاه بزرگ ايران زمين به قوم يهود كرده در تورات كه كتاب آسماني است از كورش به نيكي ياد شده.

ابن حوقل مي‌نويسدك «اصفهان اصلي در همين محلّي كه به نام يهوديه شهرت دارد، قرار گرفته بود و يهوديان به هنگام خروج از سرزمين خود مقداري از آب و خاك شهر خود را همراه داشتند تا محلي را كه از نظر آب و هوا و خاك شباهتي به سرزمين خود داشته باشد جهت سكونت انتخاب نمايند و در محل يهودية اصفهان فرود آمدند و محلي را به نام اشگهان برگزيدند. اشگهان واژة عبري است و به معناي «در اينجامي‌نشينيم».

شايد‌«اشكاوند». كه در مشرق اصفهان واقع است تغييريافتة همين واژه باشد. منطقه‌اي كه يهوديان در آن مستقر شدند به «يهوديه» يا «داراليهود» معرفو گرديد. از قرن پنجم هجري به نام «جويباره» يا «جوباره» تغيير نام يافت و فعلاً يكي از پر جمعيّت‌ترين محلاّت اصفهان به شمار مي‌رود. ازقديمترين مدارك باستانشناسي كه دالِّ بر قدمت ورود يهوديان به منطقه اصفهان است، زيارتگاه «استرخاتون» در ۲۵ كيلومتري جنوب غربي اصفهان، واقع در آبادي پير بكران مي‌باشد. يهوديان اين قبرستان و زيارتگاه را زيارتگاه «سارابت آشر»مي‌گويند كه داراي قبرستان بزرگي است و محل دفن اموات يهوديان است. چنانكه درتورات و همچنين در تاريخ آمده است «استر» همسر يهودي تبار خشايارشاه هخامنشي است كه بسيار مورد علاقه شاه بوده و بر اثر نفوذي كه داشته يهوديان را مورد حمايت قرار داده و مسبب برخوردهاي مذهبي خونيني ميان يهوديان و ايرانيان بوده و نزد يهوديان مقدس است. در اين قبرستان سنگ نوشته‌اي به طول عصر سلاجقه كه اصفهان پايتخت بوده يهوديان از آزادي بيشتري برخوردار بودند ولي پيدايش فرقة اسماعيليه نهضت جديدي عليه يهوديان بود كه روي كار آمد و در زمان حملة تيمور و مغول نيزگروه زيادي از يهوديان كشته شدند. در دوران صفويه نيز يهوديان مورد بي‌مهري سلاطين صفوي قرار داشتند تا آنجا كه يهوديان مجبور شدند علامتي به لباس خود الصاق نمايند تا از مسلمانان متمايز باشند كلاه و جوراب آنها نيز با مسلمانان متفاوت بود. در زمان شاه عباس دوم و نفوذ روحانيّت اسلام در دستگاه سلطنت، آزار و اذيت يهوديان به اوج خود رسيد به طوريكه به منازل آنها حمله مي‌كردند و كنيسه‌هاي آنها را آتش مي‌زدند كه بعضي از آثار آن هنوز باقي است.

به همين مناسبت و از ترس مسلمانان افراطي در زمان صفويه وقاجاريه عده‌اي از يهوديان، مسلمان شدند و به همين علت بعدها اختلاف نژادي در اصفهان پديد آمد چون مشخصّات نژادي يهوديان با ايرانيان اصفهاني متفاوت بود.

محلّة يهودي نشين اصفهان يعني جويباره در شمال شرقي اصفهان واقع شده و از ۹ محلّة كوچك به نامهاي ميدان مير، دارالبطيخ (يا بازار خربزه)، سيد احمديان، درب دريچه يا درب درچه، گودمقصود، سلطان سنجر، با شاخ، يازده پيچ و لت فر يا لتور تشكيل يافته است.

وجه تسمية جويباره اينكه، دركنار جوي آبي قرار داشته. جويباره ابتدا شهري بوده باجمعيّت زياد و از چندين محلّة بزرگ تشكيل مي‌شده، يكي از انها محلة دردشت بوده كه آن را بابلدشت نيز مي‌گفتند. صاحب بن عبّاد، وزير دانشمند پادشاهان ديلمي كه گويندچهارصد شتر كتابهاي او را حمل مي‌كرده و در علم و دانش و سياست و تدبير سرآمد علماي زمان بوده، در همين محل دردشت دفن است.

جوباره يكي از كثيف‌ترين محلاّت اصفهان به شمار مي‌رود، كوچه‌هاي آن تنگ وتاريك و پرپيچ و خم است. خانه‌هاي آن گود، حياطهاي آن محقّر و از قلوه سنگ فرش شده است. در هر خانة كوچك چند خانواده و هر خانواده در يك اطاق محقّر زندگي مي‌‌كنند وبيشتر آنها به مشاغلي مانند پارچه‌فروشي، عتيقه‌فروشي، تجارت و طبابت اشتغال دارند. در زمان صفويه به وسيلة يكي از روحانيون عصر به نام محمدتقي مجلسي مقرّرات ويژه‌اي جهت زندگي آنها وضع گرديد و به مورد اجرا درآمد كه جهت اطلاع به شرح آن مقررات مي‌پردازيم:

۱-يهوديان حق ساختن عمارت زيبا را ندارند

۲- يهوديان نبايداطاقهاي خود را به رنگ سفيد درآورند

۳- خانه‌هاي يهوديان بايد كوتاه‌تر از خانة مسلمانان باشد

۴- خانه‌هاي يهوديان نبايد سر در داشته باشد

۵- در ورودي خانة يهوديان بايد كوتاه‌تر از در خانة مسلمانان باشد

۶- يهوديان حق بازكردن دكان و مغازه در بازار و خيابان را ندارند

۷- ماليات جداگانه‌اي به نام جزيه بايد از يهوديان دريافت شود

۸- يهوديان اجازه ساختن كنيسه‌هاي زيبا ندارند

۹- يهوديان بايد در محلّة مشخّص و معينّي زندگي كنند

۱۰- مسلمانان حق ندارند خانه‌هاي خود را به يهوديان بفروشند

۱۱- ساختن كنيسه‌هاي جديد ممنوع است يهوديان فقط حق دارند كنيسه‌هاي قديمي خود را تعمير نمايند.

كنيسه‌هاي كليميان اصفهان:

 يهوديان امروز اصهان داراي ۲۱ كنيسه و زيارتگاه مي‌باشند كه در نقاط مختلف شهر پراكنده است. زيرا از ابتداي دوران پهلوي يهوديان آزادي بيشتري پيدا كردند و در همه مناطق اصفهان مي‌توانستند سكونت اختيار كرده و شغل داشته باشند. از ميان ۲۱ كنيسة يهوديان، ۱۶ كنيسه آن در جويباره، ۲ كنيسه درمحلّة دردشت و يك كنيسه در كوچة گلبهار و يك كنيسه در دبيرستان اتّحاد و يك كنيسه هم در چهارراه شاه عباس (فلسطين كنوني) قرار دارد. يهوديان غير از قبرستان معروف استراخاتون در پيربكران قبرستان ديگري نيز در ۵ كيلومتري مشرق اصفهان دارند كه در دهكده‌اي به نام «گركون» از محلاّت قهّاب واقع شده و قبرستان نيز به همين نام است. يهوديان يك حمّام اختصاصي در محلّة جويباره و در كوچة پير پاره‌دوز دارند كه سه روز در هفته داير است و بقيه روزها از حمّامهاي عمومي و حمّامهاي منازل خود استفاده مي‌كنن

دين اسلام و اصفهان

دين اسلام

.

دين اسلام

دين اسلام و اصفهان:

 عمر، خليفة دوم مسلمين متوجّه شد يزدگرد پس از شكست نهاوند در گوشه و كنار ايران سفر كرده و به مخالفت مي‌پردازد و در صدد است مقدّمات جنگ مجددي را فراهم كند و به همين منظور وارد اصفهان شده است. عمر به عبدالله بن عتبان فرمان داد تا با قشوني به طرف اصفهان حركت نمايد. در اين موقع اصفهان داراي نيروي عظيمي بود كه تحت فرمان پاذوسپان كه عرب او را «فاذوسفان» مي‌ناميد، اداره مي‌شد. فرمانده قواي مدافع اصفهان نيز مردي سالخورده به نام «شهربرازجادويه» بود. او سپاهي جمع‌آوري نمود و آماده نبر شد و به رغم پيري و ناتواني با عبدالله عتبان كه مردي شجاع و مبارز بود به جنگ تن به تن پرداخت و كشته شد كه سپاه او راه فرار پيش گرفتند. به علت اينكه «شهر بُراز» سالخورده بود اعراب او را شيخ مي‌خواندند، به همين مناسبت محل اين جنگ «رستاق الشيخ» ناميده شد.

پس از اين شكست، جي كه در مشرق اصفهان كنوني است و آن روز از مراكز پرجمعيّت و آباد بوده، به محاصره دشمن درآمد. پاذوسفان اصفهان كه حكم شاه را داشت، از شهر خارج شد و به عبدالله پيغام فرستاد كه بهتر آن است كه از سپاه من و تو كسي كشته نشود. تو شخصاً با من مبارزه كن. اگر مرا كشتي اين سپاه تسليم تو خواهد شد و اگر من تو را كشتم آن وقت من دانم و اعراب. عبدالله كه مردي مبارز به شمار مي‌آمد، اين شرط را قبول كرد. در هنگام مبارزه و حمله اول فاذوسپان اصفهان، عبدالله ازاسب به زمين افتاد ولي با سرعت و در كمال چالاكي باز بر اسب پريد و سوار شد. فاذوسپان هم به او گفت من دليري تو را آزمودم و نخواستم تو را بكشم وگرنه مي‌”وانستم نيزه را به قلب تو فرو ببرم، ولي از كشتن تو دريغ دارم، ما آماده صلح هستي. بدين گونه سپاه عرب بدون هيچ مانع و جنگ و جدالي وارد اصفهان شد و بدين ترتيب دين اسلام به اصفهان راه يافت.

حوزه‌هاي علمي و مساجد اصفهان

پس از اينكه مردم اصفهان دين مبين اسلام را پذيرفتند، با فرهنگ و هنر غني خود دست به تصفيه آن زدند. آنچه را كه به صورت خرافات و ملحقات وارد مكتب اصلي شده بود، زدودند. مراكز مهم و زيبايي به نام حوزه، مدرسه و مسجد جهت نشر افكار و عقايد و آيين اسلام بنا كردند. استادان و دانشمندان مبرز ايراني و اصفهاني به تدريس و تأليف و ترجمه پرداختند و حاصل زحمات خود را به نام آثار اسلامي در جهان منتشر ساختند. اگرچه بيشتر اهالي اصفهان تا ديرزماني پيرو اهل سنت و جماعت بودند اما از دوران حكومت صفويه كه مذهب شيعه اثني عشري در اصفهان رواج كامل يافت حوزه‌ها و مدرسه‌ها و مساجد،مركز تعليم و نشر كتب و آيين شيعه گرديد و اكثر سلاطين صفويه نه تنها در توسعه و رواج تشيّع تلاش و فعاليّت داشتند بلكه دوران تازه‌اي در اختلافهاي مذهبي پديد آوردند و اين بار بر خلاف قبل كفة اين ترازو به نفع تشيع سنگين شد. تعصبات مذهبي به حدي بود كه تحمل ديدن مردم و ملتهاي غيرشيعه براي آنها غير ممكن مي‌نمود. جنگهاي طولاني و پرتلفات ايران و عثماني در زمان صفويه بيشتر ريشه مذهبي داشت. همچنين در اصفهان دو گروف معروف حيدري و نعمتي سالها با هم به جدال و كش‌مكش پرداختند. نعمتي‌ها در محلّه‌هاي خواجو، باغ كاران، ترواسگان، شيخ يوسف، پاقلعه، كرپان، احمدآباد، يزدآباد، دارالبطيخ، ميدان ميرِ گلبهار، ميدان كهنه، جويباره، لتور، گود مقصود بيك، چنار سوخته، بيرون دروازه، سيد احمديان و شهشهان زندگي مي‌كردند و حيدريها در محلاّت دردشت، جماله، نيم‌آورد، مسجد حكيم، باغ همايون، دروازه نو، بيدآباد، شيش، محله نو، چهارسو، شمس آباد و لنبان ساكن بودند. اين محله‌ها دايماً با يكديگر در حال دشمني به سر مي‌بردند و آتش جنگهاي مذهبي ميان آنها روشن بود.

اولين مسجد اصفهان:

 در كتاب «تاريخ اصفهان و ري» در مورد اولين مسجد در اصفهان چنين آمده: در زمان خلافت حضرت امير(ع) در محلّة گلبار، آنجا كه مرقد شيعا و مقبرة امام‌زاده اسماعيل است، مسجد بزرگي ساخته شده كه بر پنجره آن به خط نسخ نوشته شده: اسمعيل بن زيد بن حسن بن حسن بن علي بن ابيطالب. اين مسجد سه هزار متر مساحت داشته و داراي كاشيهاي معرّق و نقاشيهاي منقّح و درهاي منبّت چوبي كه روي آنها فولادكاري بود و ضريح آن از فولاد طلاكوب ساخته شده و بسيار نفيس و زيبا بود. اين قطعات گرانبهاي فولاد در سال ۱۳۳۶ شمسي به سرقت رفت و بقيه در سالهاي بعد تاراج شد. شبهاي جمعه در امام‌زاده اسماعيل شمعهاي كافوري بلند در شمعدانهاي طلا روشن مي كردند. اين شمعها به قدري بلند بوده كه جهت روشن‌كردن آنها از نردبان بالا مي‌رفتند.اما اولين مسجد را اكثر مورخين در اصفهان مسجد جامع دانسته‌اند كه از قديمي‌ترين بناهاي تاريخي اصفهان به شمار مي‌رود و كتابخانه‌اي معظم و ايوانها و حجره‌هاي متعدّدي دارد و ابتدا از معابد و آتشگاههاي زرتشتيان بوده است.در دورة صفويه بنا به نوشتة شاردن، سيّاح فرانسوي تعداد مدارس مذهبي در اصفهان ۵۷ باب ذكر شده، كتاب تاريخچه وقف، تعداد مساجد را ۱۸۰ باب آورده است.

همه اين مدارس و مساجد و حزوه‌هاي علميه كتابخانه داشته و مدرسين دانشمند و بزرگي در آنجا تدريس مي‌نمودند و به وعظ و خطابه مي‌پرداختند. بيشتر آنها داراي موقوفاتي بودند كه مخارج آنها را تأمين مي‌كرده است. بعضي از آنها داراي اطاقهاي متعدّدي بوده كه طلاب علوم ديني در آنجا به صورت شبانه‌روزي زندگي مي‌كردند.اهم دانشمندان و فضلا و عرفايي كه در اين مراكز ديني به تدريس اشتغال داشتند عبارت‌اند از: علي بن سهل متوفي به سال ۲۸۰ هجري، ابوالفرج اصفهاني متوفي به سال ۳۶۰ قمري،حمزة اصفهاني متوفي به سال ۳۶۰ قمري، حافظ ابونعيم متوفي در ابتداي قرن چهارم، ابوعبدالله معصومي متوفي در نيمه اول قرن پنجم، راغب اصفهاني متوفي به سال ۵۶۵ قمري، ابوعلي مسكويه متوفي به سال ۲۴۰ هجري، مفضل بن سعد بن حسين مافروخي، صاحب بن عبّاد و محقّق كركي معروف به محقق ثاني.علاوه بر اينها بسياري از دانشمندان معروف ديگر از جمله: ابن سينا، ملاصدرا، علاّمه مجلسي، ميرداماد، ميرفندرسكي، شيخ بهايي و در اين اواخر نيز آيت الله آقا رحيم ارباب و استاد جلال همايي، در حوزه‌هاي علميه اصفهان به تدريس علوم اشتغال داشته‌اند.از بانوان فاضل و دانشمند، سركار حاجيه خانم امين مجتهده مشهور و حاجيه خانم همايوني كه از مؤسسين مكتب فاطمه در اصفهان بوده‌اند نيز از مدرسين عاليقدر و فاضل معاصر اصفهان به شمار مي‌آيند.اصفهان به بركت وجود بسياري از علما و فضلا و عرفا و شعرا و دانشمندان به دارالعلم شهرت داشته است. بيشتر دانش‌پژوهان و طلاّب علوم ديني به اين شهر مي‌آمدند و از درياي بي‌كران علوم دانشمندان اصفهاني كسب فيض مي‌كردند و خود به درجات علمي و فقهي نايل آمده جهت تعليم و تدريس به ممالك و شهرهاي خود باز مي‌گشتند.

امام‌زاده‌هاي اصفهان:

در اصفهان امام‌زاده‌هاي متعددي وجود دارد كه شجره‌نامه برخي از آنها را مشكوك دانسته‌اند. معروفترين امام‌زاده‌هاي اصفهان كه به شاهزاده هم شهرت دارند، عبارت‌اند از:

۱-امامزاده احمد ۲-امامزاده اسماعيل ۳-امامزاده هارونيه ۴-امامزاده شاهزيد ۵- امامزاده باقر ۶-امام‌زاده درب امام ۷-امام‌زاده (شاهزاده) ابراهيم ۸-امام‌زاده شاه ميرحمزه  ۹-امام‌زاده سيد علي ۱۰-امام‌زاده جعفريه ۱۱-امام‌زاده زينبيّه ۱۲-امام‌زاده ستي فاطمه ۱۳-امام‌زاده شوري ۱۴-امام‌زاده دوقلو ۱۵-امام‌زاده موسي ۱۶-امام‌زاده محسن ۱۷-امام‌زاده (شاهزاده) محمد ۱۸-امام‌زاده اسحق.

اقليتهاي ديني و مذهبي در اصفهان قديم

هر چه در جمله آفاق در اينجا حاضر              مؤمن و صائبي و گبر و نصارا و يهود

البته گفتني است كه در اصفهان علاوه بر زرتشتيان و يهوديان و عيسويان و مسلمانان اقليتهاي مذهبي ديگري نيز وجود داشته‌اند كه بعضي از آنها بقاياي اديان قديم بوده‌اند و برخي نيز از شقوق اديان چهارگانه اصلي پديد آمده‌اند. آنچه به نام بقاياي اديان گذشته ياد شد، نخست بت‌پرستان بودند كه پيروان دين زرتشت بت‌هاي آنها را از پرستشگاه كوه آتشگاه بيرون ريختند و در آنجا آتشدان نهادند و به آتشكده تبديل گرديد.

از اقليتهاي ديني ديگر اصفهان صابئين بوده‌اند. اعتقادات اين گروه برخلاف دينهاي يهود و نصاري و اسلام بوده و به زرتشتيان نزديكتر بوده. برخي، آنها را به پرستيدن ماه و ستاره و خورشيد مي‌شناسند.

همچنين بعضي از فرقه‌هاي مختلف دين مسيح نيز ميان مسيحيان ارمني جلفا، به صورت اقليت وجود داشته‌اند و از فرقه‌هاي دين اسلام هم چندين فرقه در اصفهان بوده‌اند. قبل از اينكه در زمان صفويه، مذهب رسمي ايران شيعة اثني‌عشري شود، بيشتر مسلمانان اصفهاني پيرو اهل سنت بوده‌اند كه هر چهار فرقة حنفي، مالكي، شافعي و حنبلي از اهل تسنن، پيرواني در اصفهان داشته‌ان

ادیان در اصفهان

ادیان در اصفهان

ادیان در اصفهان

اصفهان همواره محل زندگي مليتهاي گوناگون و مذاهب و دينهاي مختلف به شمار مي‌آمده و در مهاجرت‌هاي معتقدان دينهاي گوناگون نيز جزو شهرهاي بزرگ مهاجرپذير بوده است. بيش از دو هزار و پانصد سال قبل كوروش شاهنشاه هخامنشي با اتخاذ روش و سياست مدارا در برابر ملتهاي مختلف و باورهاي گوناگون آنها، يهوديان را كه به دست بخت‌النصر (نبوكد نصر) اسير شده و در بين‌النهرين به اجبار اسكان داده شده بودند رهايي داد كه بخشي از آنان به سرزمين خود بازگشته و عده‌اي وارد ايران شده و بيشتر آنها در اصفهان اقامت گزيدند. بعدها با ورود اسلام به ايران و قبول آن دين از سوي ايرانيان، در اصفهان نيز معتقدين به اسلام، مسيحيت، يهوديت و پيروان دين زرتشت، در كنار هم مي‌زيستند. در قرنهاي بعد، با پديدآمدن فرقه‌هاي مذهبي مختلف در اسلام، اصفهان باز هم محل زندگي فرقه‌هاي مذهبي مختلف و متعدد اسلامي بود. در گوشه‌اي از آن شافعيان، در گوشه‌اي ديگر حنفيان، در يك قسمت شيعيان و در بخشهايي نيز پيروان مسيح و موسي و زرتشت زندگي مي‌كردند. در عهد صفويان نيز هنگامي كه شاه عباس اول، ارمنيان مسيحي را از جلفاي ارمنستان به محلي در نزديكي اصفهان كوچ داد، قوم جديدي با دين و فرقه‌هاي مذهبي ويژة خود در كنار اقوام و اديان قبلي جاي گرفتند. زيرا اين مهاجران تازه نيز پيرو فرقه‌هاي مختلفي از دين مسيح بودند. بدين ترتيب اصفهان همواره زيستگاه دهها عقيدة مذهبي و ديني بوده است. اما در اينجا تنها دينهاي بزرگي كه در اين شهر بوده و هنوز باقي هستند، برشمرده مي‌شوند

موقعیت جغرافیایی

موقعیت جغرافیایی

.sp7 { color: #FF6600; font-family:Tahoma; font-size:13px; text-align:right; } .sp8{ color: rgb(0,0,128); font-family:Tahoma; font-size:11px; text-align:justify; line-height:23px; direction:rtl; padding-right:20px; padding-left:20px; }

موقعیت جغرافیایی

استان اصفهان با مساحت ۱۰۶۱۷۹ كيلومتر مربع، حدود ۲۵/۶ درصد از مساحت كل كشور را به خود اختصاص داده است. اين استان بين ۳۰ درجه و ۴۲ دقيقه تا ۳۴ درجه و ۳۰ دقيقه عرض شمالي و ۴۹ درجه و ۳۶ دقيقه تا ۵۵ درجه و ۳۲ دقيقه طول شرقي در ايران مركزي قرار دارد، در حالي كه شهر اصفهان با طول جغرافيايي ۵۱ درجه و ۳۹ دقيقه و ۴۰ ثانيه شرقي و عرض جغرافيايي ۳۲ درجه و ۳۸ دقيقه و ۳۰ ثانيه شمالي بعد از تهران و مشهد سومين شهر بزرگ ايران است.

استان اصفهان با استانهاي دهگانه همسايگي دارد، از شمال به استانهاي مركزي و سمنان، از جنوب به استانهاي فارس و كهكيلويه و بويراحمد از مشرق با استانهاي يزد و خراسان و از مغرب به استانهاي خوزستان و چهارمحال و بختياري و لرستان محدود مي‌شود از نظر وسعت، استان اصفهان بعد از استانهاي خراسان، كرمان، سيستان و بلوچستان و فارس حائز مقام پنجم است.

استان اصفهان از نقطه‌نظر تقسيمات كشوري پيوسته در حال تغيير و تحول بوده است به طوري كه از سال ۱۳۱۶ كه تاريخ قانوني شدن تقسيمات كشوري است، به عنوان استان دهم و از دو شهرستان اصفهان و يزد تشكيل شده بود. در طول اين مدت، تغييرات متعددي در تقسيم‌بنديهاي كشوري به وجود آمده است. چنانچه بر اساس آخرين تقسيمات كشوري استان اصفهان در سال ۱۳۷۵ به ۱۸ شهرستان تقسيم شده كه شامل ۶۷ شهر و ۳۸ بخش و ۱۱۷ دهستان است. كه تعداد بخشها، دهستانها و شهرهاي موجود در هر يك از شهرستانهاي استان در سالهاي ۱۳۷۲-۱۳۷۵ را مشاهده مي‌كنيم.

 

سال	تعدادشهرستان	تعدادبخش	تعداد دهستان	تعداد شهر	تعداد آبادي داراي سكنه	مساحت‌به‌كيلومترمربع
۱۳۷۲	۱۷	۳۶	۱۱۶	۵۷	۲۳۴۹	۱۰۶۱۷۹۵
۱۳۷۵	۱۸	۳۸	۱۱۷	۶۷	۲۳۴۹	۱۰۷۰۰۳۶
۱۳۸۵	۲۱	۴۴	۱۲۲	۹۲		۱۰۷۰۴۴۳

 

جدول فوق بيان‌كننده اين واقعيت است كه واحدهاي اداري اين استان و حتي وسعت آن در حال تغيير است و يا پيوسته بر تعداد شهرهاي استان اضافه مي‌شود يعني در خلال سالهاي ۱۳۷۲ تا ۱۳۷۵، ده شهر به شهرهاي استان اضافه شده است.

شهر تاريخي اصفهان مركز استان اصفهان است و اكنون داراي مقام سوم از نظر جمعيت در سطح كشور مي‌باشد. فاصله اصفهان تا تهران ۴۲۵ كيلومتر است و در جنوب آن قرار دارد. اي شهر به دليل موقع جغرافيايي بسيار مناسب كه در قلب فلات ايران قرار دارد. پيوسته مورد توجه سلاطين و مديران مملكتي بوده است.اصفهان از سطح عمومي درياها حدود ۱۵۸۰ متر ارتفاع دارد و در شرق سلسله جبال زاگرس واقع شده است. اين شهر در چهارراه شمالي- جنوبي و شرقي- غربي كشور قرار دارد و در طي تاريخ محل رفت و آمد و برخورد اقوام و فرهنگهاي مختلف بوده است. منطقه بزرگ اصفهان در قسمت شمالي و شرقي به كوير محدود مي‌گردد و قسمت غربي و جنوبي آن به ارتفاعات زاگرس منتهي مي‌شود. علت وجودي و پيرايش اين شهر را بايد مديون آبهايي دانست كه از كوههاي زاگرس مرتفع به نام زردكوه بختياري سرچشمه گرفته و زاينده‌رود را به وجود آورده و در نتيجه شهر زيباي اصفهان در دو طرف زاينده‌رود قرار گرفته است.شهر اصفهان بر روي دشتي نسبتا" صاف با شيبي حدود ۲ درصد و به طرف شمال شرقي بنا گرديده است توسعه‌ي شهر در طي قرون متمادي به سمت جنوب غربي بوده، زيرا در اين منطقه آب فراوانتر و آلودگي نيز كمتر است.

استرابون (معروف آلماني مي‌گويد: "نام اصفهان در ابتدا (انزان) بوده و سپس به (گابيان) تبديل يافته و از دوره هخامنشيان به بعد به (گي) و بعدها به (جي) تبديل شده است.با مراجعه به منابع و دلائل موجود تاريخي چنين بر‌مي‌آيد كه كلمه (آسپادان) به طلميوس و (سپاهان) پهلوي و اصفهان عرب و اصفهان امروز يك لفظ قديمي است و به احتمال قريب به يقين اساسا" كلمه پهلوي است و ريشه قديمتر از پهلوي آن مكشوف نيست.

هنگام تصرف اصفهان به دست قواي مهاجم عرب اين شهر (جي) ناميده مي‌شده و يا جي يكي از روستاهاي بسيار معروف و معتبر شهر بوده كه در آبادي به پاي شهر مي‌رسيده است. ياقوت حموي اصفهان را شهر سواران ناميده و حمزه اصفهاني كلمه اصفهان يا اسپاهان را مشتق از سپاه مي‌داند.در كتاب (تقويم البلدان) از ابن حوقل نقل شده است كه اصفهان در آخر كوهستان است از جهت جنوب و پرنعمت‌ترين شهرها است. معدن سرمه دارد. از اصفهان بعد به كاشان و قم مي‌رسند اصل آن (سپاهان) است به معني لشگرها زيرا كه سپاه عجم در وقت بيكاري آنجا جمع بودند.

مهربان ترین ساختـمان ایـران در نیـاوران

معماری ایرانی از قدیم الایام بعنوان هنر در نزد جهانیان شناخته شده است. اینبار این هنر ایرانی در خلق یک مجتمع مسکونی ارگانیک (طبیعی) در شمال شهر تهران و منطقه نیاوران نمود پیدا کرده است. در طراحی و ساخت مجتمع مسکونی نیاوران که حاصل ذوق و هنر مهندس معمار خوش ذوق ایرانی آقای محمد رضا نیکبخت می باشد، حتی یک درخت هم قطع نشده است. طراحی این مجتمع به گونه ای بوده که به محیط طبیعی اولیه ی خود آسیبی نزده و زندگی شهری با کمترین صدمه به محیط طبیعی پیرامون خود وصل شده است.

 

 

 

 

 

گیاهان خانگی پیشنهادی ناسا برای فرار از آلودگی هوا

محققان ناسا با هدف بهبود کیفیت زندگی فضانوردان در ایستگاه فضایی بین‌المللی (ISS)، گیاهان خانگی مختلف را در معرض مواد شیمیایی قرار داده و توانایی آنها برای حذف آلودگی هوا را بررسی کردند.سرخس بوستون، ‌فیکوس بنجامین، ژربرا دیزی و...

 

 

طی تحقیقات دو ساله ناسا، فهرستی از گیاهان خانگی با توانایی تصفیه هوا و حذف آلاینده های سمی از محیط منزل و محل کار تهیه شد.

محققان در این مطالعه از مواد شیمیایی شامل تری کلرواتیلن (TCE)، بنزن و فرمالدئید استفاده کردند؛ این مواد سرطان زا بوده و قرار گرفتن در معرض این مواد باعث سردرد، حالت تهوع، مشکلات پوستی و بروز آسم می‌شود.

این مواد در تولید محصولات مختلفی مانند رنگ، جوهر، چسب، پلاستیک، فرش، فوم و مواد ضد حریق مورد استفاده قرار گرفته و براحتی در هوا منتشر می‌شوند.

به نقل از ایسنا، در برخی موارد سطح ترکیبات آلی فرار (VOCs)‌ در هوای یک ساختمان بقدری بالا است که باعث بروز مشکلات جدی برای ساکنان یا کارمندان حاضر در محیط می شود که این بیماری به نام «سندرم بیماری ساختمان» شهرت دارد.

نتایج بدست آمده نشان می دهد، برخی گیاهان خانگی قادر به فیلتر کردن و حذف چشمگیر آلاینده های سمی هستند، بطوریکه برخی گیاهان تنها در مدت 24 ساعت می توانند تا 90 درصد مواد سمی موجود در هوا را به خود جذب کنند.

گیاهان مواد شیمیایی خطرناک در هوا را از طریق حفره های نازک بر روی برگ ها جذب می کنند؛ ریشه و باکتری موجود در خاک نیز در حذف مواد سمی دخالت دارند.

بر اساس تحقیقات ناسا، یک گیاه در فضای 9 مترمربع خانه یا محل کار دارای اثربخشی مناسب در پاکسازی و تصفیه هوا است.

در این فهرست گیاهانی شامل فیلودندرون، پوتوسی ابلق (برگ قلبی)، همیشه سبز چینی (آگلونما)، سرخس بوستون، ‌فیکوس بنجامین، ژربرا دیزی، کلروفیتوم،‌ بامبو پالم (نخل بامبو)، پیچک انگلیسی و گیاه سانسوریا است.

http://mfsv89tu.blogfa.com/

باغ‌های زیر زمینی، رؤیایی که به واقعیت نزدیک می‌شود؟

با گسترش شهرنشینی و کمبود فضای سبز، ایده طراحی باغ‌های زیرزمینی مطرح شده است، اما اصلی‌ترین چالش در این زمینه انتقال نور خورشید به زیر زمین برای رشد گیاهان است.

ایده احداث باغ‌های زیر زمینی از سال 2008 میلادی بطور جدی مطرح شد و در نخستین گام، احداث فضای سبز بزرگ موسوم به Lowline در زیر منطقه منهتن مطرح شده است.

برای حل مشکل انتقال نور خورشید جهت رشد گیاهان در باغ های زیر زمینی، محققان قصد دارند از فناوری فیبر نوری استفاده کنند.

به نقل از ایسنا، «جیمز رامسی» از مهندسان سابق ناسا با همکاری «دن باراش»، پروژه ای برای عملی کردن این طرح در دست اجرا دارد؛ نمونه کوچک و شبیه سازی شده ای از این طرح احداث شده است تا مردم بتوانند درک بهتری از پارک زیر زمینی داشته باشند.

«رامسی» در این نمونه از روش ساخت تلسکوپ های فضایی الگوبرداری کرده است؛ شبکه ای شامل 600 قطعه ورق آلومینیوم آنودایز در بالای سقف به یکدیگر متصل شده و نور خورشید از طریق فیبر نوری در محیط پخش شده و برای رشد گیاهان مورد استفاده قرار می‌گیرند.

استفاده از ورق های آلومینیوم در سقف

نمونه کوچک و شبیه سازی باغ زیر زمینی

http://mfsv89tu.blogfa.com/

فضای سبز سیار!!!!!

یک شرکت آمریکایی در اقدامی بسیار زیبا و خلاقانه پارک هایی را طراحی کرده که میتوان مانند یدک کش در انتهای خودرو نصب کرد و در هر کجا از طبیعت سبز در انتهای خودروی شخصی استفاده کرد!

 

http://mfsv89tu.blogfa.com/

اصفهــان در یک نگــــاه

اصفهــان در یک نگــــاه

اصفهـــان

اصفهان در قلب ایران واقع شده و ازنظر موقعیت جغرافیائی در 51 درجــه 29دقیقه طول شرقی و 32درجه 38دقیقه عرض شمالی در جلگه سبز و خرم زاینده رود و دامنه کوههای زاگرس قراردارد.آب و هوای اصفهان معتدل و فصول چهارگانه آن منظم است .مهمترین رودخانه ای که در مرکز فلات ایران جـاری است زاینده رود نام دارد که از ارتفاعات زردکوه بختیاری ( کوهرنگ ) سرچشمه گرفته و پس از طی مسافتی در حدود 360 کیلومتر از مغرب به مشرق منطقه اصفهــان را آبیاری می کند ودر 140 کیلومتری مشرق اصفهان در باتـــــــلاق گاو خونی فرو می رود .اصفهان در مرکز فلات ایران واقع شده و منطقــه ای نسبتا" کوهستانی ،ارتفاع متوسط آن از سطح دریا 1500 متر وکوههای آن از شمال غربی به جنوب شرقی امتداد دارد ارتفاع کوه صفه در جنوب شرق اصفهان به 2232 متر می رسد .کوه معروف به کرکس به ارتفاع 3350 متر به خط مستقیم در 50 کیلومتری شمال اصفهان واقع شده که اغلب پوشیده از برف است.

تاریخچه اصفهان

سابقه تاریخ اصفهان به قدمت تاریخ ایران است .بنای اصفهان را به طهمــــورث سومین پادشاه از سلسله پیشدادیان نسبت داده اند . اصفهان در تاریخ قدیم به نام ((گــی )) در پارس علیا معرفی گردیده ، این شهر محل تقاطع راههای عمــــده و اقامتگاه سلطنتی پادشاهان هخامنشی بوده است . استرابون جغرافیدان یونانـــی در 2000 سال قبل ، از اصفهان به عنوان مرکز کشور ایران نام برد .مسلمانـان این شهر را ((جـی)) و در طول تاریخ به نامهای اسپاهان یا شهر ســـــــــــــواران و همچچنین صفاهان و صفاهون گفته شـــــده .ورود اسلام و گسترش آن و تاثیـــــــر عمیق فرهنگ اسلامی و وجود هنرمندان ایرانی باعــث گردید تا یکـــــــــــــی از زیباتــــــــــرین شهرهای مذهبی جهان که درآن نمودهای فرهنگی با ارزش از جمله مساجد ومنــاره ها و مدارس علمیه بود شکل بگیرد .

صنایع دستی اصفهان

اصفهان را بدون اغراق ، می توان شهر هنرهای دستی و سنتی ایران نامید . استعداد و ذوق هنری مردمان این شهر ، در طول قرنها مجموعه ای از آثار بی نظیری را به جهانیان عرضه نموده ، هنرهای دستی و صنایع دستی معاصر اصفهان در واقع ادامه دهنده هنرهای دوره صفوی است که توسط استادکاران هنرمند پدید می آید و مورد توجه هنردوستان داخلی و خارجی می گردد.از مهمترین این هنرها می توان قلــم زنی -مینیاتور - خاتم کاری -کاشی سازی - زریبافی - قلم کارسازی -مینا کاری - زرگری - نقره و طلا و اقسام هنر بافندگی و فرشهای نفیــس را نام برد .همچنین اصفهان در زمینه هنر موسیقی نیز سابقه ای دیرینه و پر بار دارد .

اصفهان در دوران صفویه

از سال 1000تا 1006 ه. ق که شاه عباس اصفهان را به پایتختی خود انتخاب نمود و درآنجا مستقر شد .ساختن قصر ها ، مساجد و پل ها شروع گردید سایر شاهان صفوی ادامه دهنده کارهای شاه عباس بودند تا حمله افاغنه ، آرامش و آسایش خاصی در این شهر حکم فرما بود . در دوران زندیه و قاجاریه ، انتقال پایتخت از اصفهان به شیراز و تهران انجام شد .

آثارباستانی اصفهان

سی و سه پـــل

زمانیکه اصفهان بعنوان مرکز حکومت دولت صفویه انتخاب می گردد جهت گسترش شهر، بطرف جنوب متمایل می شود و عنصر مهم شهرسازی درآن طرح ،محور چهار باغ بوده که از دروازه دولت بسوی جنوب احداث می گردد و حدود 6 کیلومتر طول آن بوده است .این خیابان الزاما" از رودخانه عبور می نماید و بدین جهت معماران آن زمان پــل الهوردیخان را که به سی و سه پل معروف می باشد برروی زاینده رود و منطبق برمحور چهار باغ ایجاد می نمایند .زمان احداث پل در حد فاصل سالهای 1008تا1011 هجری قمری بوده و طول آن سیصد متـر و عرض آن 14 متــر می باشد . نظم طولانی دهانه های آن ، ابهت و وقار خاصی درآن بوجود آورده است .در طرفین سطح فوقانی دو راهروی سرپوشیده ساخته شده که در زمستان و تابستان سرپناه مطمئنی برای عابرین می باشد .پل الهوردیخان را میتوان نتیجه مطلوب ترکیب فنون در مهندسی با هنر معماری محسوب کرد .

پــل خواجــو

در قسمت شرق رودخانه زاینده رود ، پل خواجو از آثار دوره صفویه در سال 1060 هجری مصادف با زندگی شاه عباس دوم احداث شده است . پل خواجو در طراحی قدیم برای چندین منظوردرنظرگرفته شده است .قسمت فوقانی برای حرکت سریع و عبور کالسکه ها و چهار پایان بوده در حالیکه بخش تحتانی عمدتا" برای حرکت و توقف و تامل عابرین پیاده بوده .قسمت زیرین تماما" از سنگ و ملات ساروج ساخته شده و دهانه های عبور آب بصورت بند با تخته های قطور چوبی قابل کنترل بوده و بابستن کامل دهانه ها سطح آب در قسمت غربی پل بالا آمده و دریاچه کوچکی را بوجود می آورد . درسمت شرقی ، پلکانهای سنگی انسان راتا حد تماس با آب به پائین هدایت می کند .در قسمت مرکزی پل، عمارت بیگلر بیگی در طبقه فوقانی و در دو طرف راهروی پل برای پذیرائی و تشریفات رسمی ساخته شده است .

 

کاخ چهلستون

عمارت چهلستون در اوایل قرن 11ه.ق در میان باغ و مجموعه بناها و کاخهای محوطه دولتخانه صفوی ساخته شده است .این عمارت عمدتا" بمنظور پذیرائی رسمی از میهمانان و سفرای خارجی طی سه مرحله و طبق یک طـــــــرح واحد ساخته شده است .مرحله اول : تالار اصلی و بزرگ مرحله دوم : ایوان آیینه و اطاقهای طرفین آن مرحله سوم : ایوان ستوندار که از هجده عدد ستون و سقف چوبی تشکیل شده است نام چهلستون به نشانه کثرت ستونها و انعکاس تصویر بیست ستون درآب استخر است . نقاشیهای دیواری چهلستون زیر نظر هنرمند نامدار عصر صفوی رضا عباسی با خصلت بزرگ نمائی به شیوه مینیاتور های ایرانی انجام گرفته است.

عمارت عالی قاپـــو

این کاخ در قرن یازدهم هجری در شش طبقه احداث شده است . هرطبقه تزئینات هنری خاصی را دارا میباشد . از قسمتهای مهم این کاخ ایوان طبقه سوم ، حوض مسی درآن و تالار پذیرائی همین طبقه که با زیباترین نوع نقاشی و گچ بری تزئین شده است . تالار موسیقی طبقه ششـــــم و تزئینات گچبری بی نظیر آن و اغلب کارهای هنری بوسیله رضا عباسی هنرمند مشهور آن دوران انجام شده است.

 

مسجد امام

در جبهه جنوبی میدان نقش جهان ( میدان امام )یکی از زیباترین مساجد جهان اسلام قراردارد که به دستور شاه عباس اول ،توسط استاد علی اکبر اصفهانی احداث گردیده است . در مرحله اول سردرب اصلی و جلوخان ورودی با دومناره خارجی مسجد ساخته میشود .درب مسجد با ورقه های نقره وطلا تزئین گردیده و مربوط به دوره شاه عباس صفوی جانشین شاه عباس اول است .در داخل مسجد یک حیاط اصلی و مرکزی ،با چهار ایوان و دو حیاط فرعی جانبی قرار دارد کتیبه های مسجد توسط خوشنویسان معروف دوران صفویه می باشد .تمام سطوح دیوارها،گنبد ،مناره ها و طاقنماهای داخلی و خارجی از کاشی های هفت رنگ و معرق پوشیده شده است .

مسجد شیخ لطف اله

در ضلع شرقی میدان امام ( نقش جهان ) مسجدی قرار دارد که در زمان شاه عباس اول صفوی ، هنگام احداث میدان و همراه با بناهای اطراف آن بمنظور محل عبادت و حوزه تدریس مرحوم شیخ لطف اله ، که از علما و روحانیون بزرگ جبل عامل در لبنان بوده ساخته شده است .مسجد دارای یک شبستان زیر زمینی است که کف گنبد خانه را از سطح زمین بالاتر قرارداده است .به خاطر استفاده های خاص علمی - مذهبی از این مسجد ،نیازی به احداث حیاط و مناره نبوده است .گنبد برروی هشت طاق جناغی قرار گرفته و لبه این طاقها با کاشیهای پیچ به رنگ فیروزه ،تزئین یافته است .

کاخ هشت بهشت

کاخ هشت بهشت در میان باغ بلبل ، داخل مجموعه دولتخانه صفوی در زمان حکومت شاه سلیمان ساخته شده است.نام هشت بهشت عمدتا" در اصطلاح زمان خود ، به معنای هشتی یا ورودی بهشت بوده است .عمارت هشت بهشت در دو طبقه و بر روی یک کرسی باازاره سنگی ساخته شده و ترکیب احجام و فضاهای معماری به گونه ای ماهرانه و متناسب انجام گرفته است . دروسط ساختمان ، فضای اصلی و مرکزی را دارد که در پلان بصورت هشت ضلعی است .ارتباط دو طبقه از طریق دو دستگاه راه پله انجام می گیرد . از جمله خصوصیات منحصر به فرد این عمارت ، حوض مروارید وآبشار ایوان جنوبی است .

بهشــــــــــــــــــــتی روی زمــــــــــــــــــین!!!!

زیباترین و بزرگترین باغ جهان:

 

این مجموعه زیبا و خیره کننده در خلیج برنتوود (Brentwood Bay) در 21 کیلومتری شمال شهر ویکتوریا، پایتخت استان بریتیش کلمبیا (British Columbia)، و در 20 کیلومتری جنوب شهر ونکوور (Vancouver) در کشور کانادا واقع شده است.

تاریخچه باغ حاکی از آن است که این محل رویایی که امروزه آن را به عنوان یکی از شاهکار‌های معماری سبز می شناسند، با حدود 50 هکتار وسعت در سال 1904میلادی تأسیس شده است.

این باغ ها به افتخار «رابرت بوچارت» اسکاتلندی و همسرش چینی  اش «جین»، نام بوچارت را با خود یدک می کشند. این زوج از پیشروان تولید سیمان پورتلند (Portland Cement) در کانادا بودند که بیش از یکصد سال پیش کاربری کارخانه سیمان خود را به زیباترین باغ جهان تغییر دادند و با این اقدام نام و میراث خود را ماندگار و جهانی کردند.

در حقیقت پایه گذار این مجموعه عظیم کسی نیست جز همسر رابرت بوچارت،  جنی که زنی بسیار فعال بود در اطراف خانه اش یک بوته زار کوچک را تبدیل به باغی زیبا کرد. او در سال 1908 با کمک کارگران کارخانه رابرت این بوته زار را گود برداری کرد و با استفاده از آجرهای تکه شده که هیچ استفاده ای نداشت کف این گودال را پر کرد و با یک لایه خاک روی این تکه آجرها را پوشاند. او در این باغ گودال  اقدام به کشت سبزی های خوراکی کرد و پس از مدتی باز هم به وسیله تکه آجرها، تپه هایی را درون این باغ ایجاد و روی این تپه ها اقدام به کشت گل های زیبا و رنگارنگ کرد. سپس نخل های گوناگون را از کشورهای مختلف از جمله ایران خریداری کرد و در این باغ کاشت .

با زیبا و تکمیل شدن باغ، خانواده بوچارت تصمیم گرفت مهمانی های خود را در این باغ بر پا کند. با گذشت زمان بوچارت در این باغ با چای از بازدید کنندگان پذیرایی کد. به طوری که در سال1915  میلادی گزارش شد که یک هزار و 800 نفر در این باغ با چای پذیرایی شده اند. در سال1930  میلادی این باغ برای بسیاری از مردم  کانادا کاملا شناخته شد.

در زمان جنگ جهانی دوم از آنجایی که بسیاری از کارگران مشغول در باغ بوچارت برای جنگ رفته بودند و از سوی دیگر رابرت بوچارت که دچار بیماری شده بود از دنیا رفت، پسر خانواده بوچارت، «رابرت» و دو دختر خانواده یعنی «ماری» و «جنی» اداره باغ را بر عهده گرفتند.

در سال 1997 میلادی رابرت بوچارت پسر  نیز درگذشت و تا سال 2000 میلادی «کریستوفر» نوه خانواده بوچارت به همراه 240 خدمه اداره این باغ را بر عهده گرفت.  پس از در گذشت کریستوفر خواهرش «روبین سن کلارت»، 63  ساله به همراه همسرش «دیوید کلارت» عهده‌دار نگهداری از باغ بوچارت شدند. از آن زمان به بعد «بارباباس بوچارت کلارت» 34 ساله تنها فرزند روبین سن و دیوید کلارت بنای این باغ را محکم و استوار نگهداشته است.

میراث ملی

طراحی باغ ها و بوستان های بوتچارت، از چنان عناصر فوق العاده ای در ایجاد فضای سبز تبعیت می کند که هر بیننده ای را به سادگی به هیجان می آورد و برای چند لحظه میخ کوب میکند.

آمار نشان می دهد سالانه بیش از یک میلیون نفر از این باغ پاشکوه و بی‌ مانند بازدید می‌ کنند.

دولت کانادا همزمان با یکصدمین سال تولد این باغ بهشتی، آن را به عنوان یک سند ملی، تاریخی به ثبت رساند.

یکی از جالب ترین بخش های باغ های بوچارت بخش باغ های ملل آن است. در این بخش اکثر کشور های جهان حتی مناطقی که از نظر تاریخی و اجتماعی بسیار دور و کم بنیه هستند، نمونه باغی از سرزمین خودشان را دارند. ضمن این که در محوطه ورودی باغ؛ پرچم کشور آنها بر سر در قرار داده شده است. البته نام و نشانی از ایران که زیباترین باغ ها با خصوصیات و مشخصات منحصر به فرد خودش را در طول تاریخ داشته، نیست.

انواع و اقسام حوضچه ها، برکه ها، نهرها، استخرها، چشمه ها و دریاچه های زیبای و چشم نواز مصنوعی در این باغ به چشم می خورند که حاشیه آنها با گل ها و گیاهان زیبا زینت داده شده است.

در این باغ بالغ بر 50 متخصص طراحی و نگهداری باغ با تعداد بیشماری باغبان نظارت بر بخش‌های مختلف، کاشت، حفاری، هرس، تزیین، تعمیر، نگهداری و... را بر عهده دارند.

خانه پرندگان

باغ بوچارت علاوه بر این که زیبایی گل ها و گیاهان را به نمایش می گذارد به عنوان باغ پرندگان نیز در کانادا شناخته می شود. در این باغ گونه های مختلف پرنده از سرتاسر دنیا وجود دارد که پایه گذار این بخش نیز خانم و آقای بوچارت بزرگ بودند.

از معروف ترین انواع پرندگان باغ بوچارت می توان به گونه های مختلف طوطی، اردک، طاووس، کبوتر، قو و... اشاره کرد.

باغ تندیس ها

از جمله زیبایی های این باغ مجسمه های برنزی است که در جای جای آن نصب شده و علاقه مندان و توریست های فراوانی را به سمت خود جلب می کند.

مجسمه گراز وحشی، ماکت برنزی پیترو تاکا، مجسمه کره اسب وحشی، مجسمه سه ماهی خاویاری که در نزدیکی باغ ژاپنی نصب شده است، حلقه کبوترها  و ... همه و هم په از مشهورترین و محبوب ترین مجمسه های باغ به شمار می آیند.

با عجیب ترین درختــــــــان دنیا آشنا شوید!

۱. درخت زندگی

نمونه های بسیاری از درختان کهنسال وجود دارند اما نکته ی بسیار جالبی که در مورد این تک درخت ۴۰۰ ساله وجود دارد این است که توانسته در وسط بیابان و بدون هیچ منبع شناخته شده ای از آب دوام بیاورد. این درخت که درفاصله ی ۲ کیلومتری جبل دخان در بحرین قرار دارد یکی از عجایب طبیعی است. اگر می خواهید منحصر به فرد بودن این درخت را به خوبی درک کنید آن را در نقشه ی هوایی گوگل تماشا کنید و می بینید که از هر نوع گیاهی بسیار دور است.

 

۲. درخت اوکالیپتوس رنگین کمان

این درخت نوعی اوکالیپتوس همیشه سبز است که ارتفاع آن تا ۷۵ متر می رسد. پراکندگی این درخت از مناطقی در اندونزی تا فیلیپین است. چیزی که باعث می شود این درخت بسیار خاص باشد، نوار های زرد، سبز، صورتی، قرمز، بنفش و نارنجی رنگی است که شاخه ها و تنه ی این درخت را پوشانده است و این رنگ های زیبا کاملاً طبیعی هستند. سطح پوسته ی این نوع درخت بسیار نرم است و در هنگام رشد لایه هایی از آن جدا می شوند. این جریان در زمان های متعدد و در قسمت های متفاوتی از درخت اتفاق می افتد. هرچه از عمر پوسته ی جدید می گذرد رنگ آن از سبز روشن به سبز تیره ی مایل به آبی یا بنفش و بعد صورتی و نارنجی تغییر می کند. و چون این اتفاق در قسمت های متفاوتی از درخت می افتد این حالت به صورت نوارهای رنگی در کنار هم قرار می گیرند که تنه ی این درخت را به یک تابلوی نقاشی تبدیل می کنند.

 

۳. درخت پشم ابریشمی

این درخت زیبا از خانواده ی درختان مالو است. بومی مناطق استوایی و جنگل های حاشیه ای این مناطق در آمریکای جنوبی مثل برزیل و آرژانتین است. ارتفاع این درخت به حدود ۲۵ متر می رسد و در تنه و شاخه های آن برجستگی هایی وجود دارد که اجازه می دهد آب را در زمان خشکسالی ذخیره کند. اندازه ی گل های زیبای قرمز، صورتی یا بنفش این درخت بین ۱۲ تا ۲۴ ساتی متر است. این گل ها تبدیل به میوه های گلابی شکلی می شوند که داخل آنها پر از دانه هایی است که در نوعی پشم بسیار نرم قرار گرفته اند. از این پشم نرم گاهی برای درست کردن کوسن استفاده می شود.

 

 

۴. متو سلاه

درخت کاج بزرگ بیسین بریستلکون، نوعی درخت پر عمر است که در ایالت های یوتاه، نوادا و کالیفرنیا رشد می کند. رشد این درخت بسیار کند است و برگ های سوزنی این درخت تا ۴۰ سال سبز می مانند. این درخت قدیمی ترین درخت غیر کلونالی زنده بر روی زمین است. این درخت در سال ۱۹۵۷ توسط ۲ دانشمند بررسی شد و سن دقیق آن در آن سال ۴۷۸۹ سال بود. از آنجایی که ممکن است به این درخت صدمه وارد شود محل دقیق آن گزارش نشده اما جایی در رشته کوه سفید کالیفرنیا است.

 

۵. درختان تا فروم

این درختان که بر روی بقایای یک معبد کامبوجی به نام تا فروم رشد کرده اند بسیار جالب هستند. دو گونه درخت خاص در این معبد رشد کرده اند. برخی از متخصصین معتقدند که درخت بزرگ تر گونه ای به نام سیبا پنتاندرا باشد و گروهی دیگر معتقدند که این درخت یک تیت پاک است، درختان کوچک تر که به درخت اصلی چسبیده اند نوعی درخت انجیر چسبنده هستند. ریشه های غول آسای این درخت سالانه بازدیدکنندگان بسیاری را به این محل می کشاند.

۶. درخت بائوباب قوری

هر ۸ گونه ی درخت بائوباب منحصربه فرد و جالب هستند. درخت بائوباب آفریقایی بومی سرزمین آفریقا است اما درآسیا و شبه جزیره ی عربستان هم یافت می شود. ۶ گونه از این درخت بومی منطقه ی ماداگاسکار هستند و یک گونه ی دیگر هم در استرالیا یافت می شود.

موضوع جالب در مورد این گونه ی خاص از درختان این است که آنها شبیه بطری و گاهی شبیه به قوری هستند؛ این گونه ی خاص در ایفاتی در ماداگاسکار است. درختی که در عکس مشاهده می کنید ۱۲۰۰ سال سن دارد. این نوع درخت می تواند تا ۱۲۰ هزار لیتر آب در خود ذخیره کند و از سخت ترین خشکی ها جان سالم به در ببرد.

 

۷. درخت توله
ارتفاع این درخت توله ی بزرگ بیش از ۳۵ متر است و در شهر اوخاکا در مکزیک قرار دارد. هر یک از شاخه های این درخت می توانند یک درخت مستقل باشند. محیط تنه ی این درخت ۳۶ متر است؛ این درخت به قدری بزرگ است که در ابتدا دانشمندان تصور می کردند چندین درخت به هم چسبیده و باعث بوجود آمدن آن شده اند اما آزمایش هایی که بر روی DNA آن انجام شد خلاف این نظریه را ثابت کرد.

 

 

 

 

۸. درخت خون اژدها

این درخت کمیاب که به نام درخت اژدهای سوکوترا نیز مشهور است در کشور یمن قرار دارد و مشهور ترین گیاه در جزیره ی یمنی سوکوترا است. بر اساس آمار یونسکو ۳۷ درصد از گیاهان، ۹۰ درصد از خزندگان و ۹۵ درصد از حلزون های موجود در این جزیره در هیچ جای جهان وجود ندارند.

درخت اژدها شبیه به یک چتر است و به این دلیل به نام خون اژدها مشهور است که یک مایع سرخ رنگ از خود ترشح می کند. ساکنان محلی هنوز هم از این مایع به عنوان یک ماده ی شفا بخش در تولیدات آرایشی و یا به عنوان رنگ در تزئین سفال استفاده می کنند.

 

۹. الیا بوی بون، درخت زیتون وووِز 

آیا باور دارید که کهن ترین درخت زیتون جهان هنوز هم هرسال زیتون های خوش مزه به بار آورد؟ دانشمندانِ دانشگاه کرت، عمر این درخت را بین ۳۵۰۰ تا ۴۰۰۰ سال تخمین زده اند؛ محیط تنه ی این درخت بیش از ۴,۵ متر است. این درخت در روستای آنو وووز در کرت قرار دارد و سالانه حدود ۲۰ هزار نفر از آن دیدن می کنند.

۱۰. درخت بلوط فرشته

این درخت ۱۵۰۰ ساله در جزیره ی جونز و در ایالت کارولینای جنوبی در آمریکا قرار دارد. شاخه های این درخت بلند بر مساحتی حدود ۵ کیلومتر مربع سایه می افکنند. گفته می شود که این درخت یکی از قدیمی ترین ارگانیسم های زنده در شرق رودخانه ی می سی سی پی است. اندازه ی محیط تنه ی درخت بلوط فرشته ۸ متراست و هر یک از شاخه های آن تا ۳۰ متر کشیده شده اند. این درخت بلایای طبیعی بسیاری را از سر گذرانده است که از آن جمله می توان به زلزله ای در سال ۱۸۸۶، سیل های بیشمار و طوفان هایی مثل طوفان هوگو در سال ۱۹۸۹ اشاره کرد.

نقش گیاهان بالا رونده در فضای سبز:

نقش گیاهان بالا رونده در فضای سبز:

مقدمه:
در کل گلها و گیاهان زینتی به دو گروه گیاهان علفی و چوبی تقسیم می شوند.گیاهان چوبی به نوبه خود به سه گروه تقسیم می شوند:
1:درختان زینتی
2:درختچه های زینتی
3:پیچ های زینتی
در این میان پیچ ها یا گیاهان بالارونده به دو صورت خزان کننده و همیشه سبز وجود دارند که ممکن است به صورت تنک یا انبوه و یا به شکل برگ دار یا گل دهنده ظاهر شوند. گیاهان بالا رونده عنوان گیاهانی است که جوانه انتهایی پر رشدی دارند که عامل رشد خطی یا طولی در گیاه به شمار می رود. این گیاهان هرگز توانایی ایجاد شکل درختچه ای را در خود ندارند و بالا روندگی آنها بدون اتکا به پایه یا تکیه گاه ممکن نیست.انعطاف پذیری این گونه گیاهان چنان است که می توان آنها را طوری هدایت کرد تا نرده یا داربستی را تحت پوشش خود در آورند و این گروه از گیاهان برای پوشش آلاچیق ها پوشاندن دیوارها و تنه درختان و یا ایجاد پرچین ها با هدایت روی نرده به کار می روند.
چنانچه اگر این گیاهان را به حال طبیعی خود رها کنند تا به رشد طبیعی خود ادامه دهند در آن صورت نه تنها در زیبا سازی محیط نقشی نخواهند داشت بلکه ممکن است شکلی آشفته و نا زیبا یی را پدید آورند . هرگاه در یک طرح فضای سبز ایجاد ارتفاع گیاهی مورد نظر باشد و محدودیتهایی مانند کمبود جا و مکان و عدم امکان کاشت درخت و درختچه در کار باشد نقش مهم گیاهان بالا رونده آشکارتر خواهد شد.
گیاهان بالا رونده بر حسب نوع خود با یکی از سه روش زیر بالا می روند:
1: از طریق پیچیدن دور میله و داربست یا هرگونه پایه دیگر در اطراف خود
2: از طریق داشتن زایده هایی به نام پیچک به دور میله یا پایه های دیگر می پیچند و بالا می روند.
3: چسبیدن به قیم یا دیوار و هر وسیله دیگری که به عنوان پایه در دسترس گیاه است از طریق اندامک چسبنده به نام ریشه نا به جا
گیاهان بالا رونده اغلب خسارتی به ساختمان های تکیه گاه خود وارد می سازند که دلیل این امر همانا حالت رطوبت پذیری آنهاست .لذا در گزینش گیاهان بالا رونده عوامل زیر را باید در نظر گرفت:
1: سختی و مقاومت: آیا گیاه بالا رونده برای ادامه حیات به منطقه تحت مراقبت نیاز دارد یا در هر محوطه روباز می تواند به زندگی خود ادامه دهد.
2: مسیر تابش خورشید: گرچه شماری از بالا رونده های گل دهنده می توانند روی دیوار های رو به شمال رشد کنند ولی توانایی تولید گل های مطلوب را نخواهند داشت و رشد طبیعی خود را از دست می دهند. بنابر این پیچ های گل دهنده بهتر است در قسمت جنوبی دیوارها یا محل آفتاب گیر کشت نمود.
3: محدوده پوششی مورد نیاز: محدوده در نظر گرفته برای گیاه باید در حد توانایی و قدرت پوشش گیاه مورد نظر باشد
4: مقدار و نوع تکیه گاه: که آیا گیاه برای بالا رفتن به داربست نیاز دارد یا بدون تکیه گاه نیز می تواند ارتفاع بگیرد؟
گیاهان بالا رونده را اغلب به شکل گلدانی به فروش می رسانند و نحوه کاشت آن ها همانند کاشت درختان و درختچه های گلدانی است یعنی در گلدان پرورش می دهند و بدون هیچ تغییری در سیستم ریشه نشا می کنند. چون ریشه آنها حساس به تغییر خاک است دست نخورده می ماند و زمان کاست آن ها در بهار، تابستان و پاییز است.
چنانچه گیاهان بالا رونده به کمک اندامک چسبنده به قیم بچسبد و از آن بالا برود نیازی به بستن آن نیست ولی گیاهی که برای تربیت و شکل دهی اولیه گیاهان بالا رنده باید در مسیر روندگی یا خزندگی آنها و ایجاد پوشش محدوده مورد نظر صورت گیرد که این مساله ممکن است با بستن قسمت بالایی ساقه به قیم به منظور کمک و هدایت رشد طولی تحقق یابد. ساقه هایی را که به طرف دیگری از محدوده مورد نظر رشد می کنند در مراحل نخستین هرس شوند. چنانچه گیاه ساقه های قوی و متعدد نداشته باشد برای اینکه در جریان تولید ساقه های فعال قرار گیرد بهتر است در همان مراحل آغازین چند برگه بودن ساقه نسبت به هرس اولیه آنها اقدام شود .استفاده از کود دیر تجزیه شونده در اوایل بهار و آبیاری عمیق به منظور تحریک رشد بهتر، موفقیت در رشد و تربیت گیاهان را چند برابر می کند.
تربیت و هرس به منظور بهبود شرایط موفولوژیکی و تنظیم رشد و بهبود نمای ظاهری گیاه صورت می گیرد که قطع شاخه های نا خواسته و خشکیده و بیمار از اهداف مهم هرس می باشد که با توجه به هدف مورد استفاده هرس نیز متفاوت خواهد بود یعنی اگر هدف از استفاده پوشاندن کامل یک دیوار باشد فقط شاخه های خشکیده و آلوده به علاوه شاخه هایی که در راستای مورد نظر نیستند حذف می شوند و اگر هدف استفاده از گل بالا رونده باشد شاخه های ضعیف و فاقد توان گلدهی هرس می شوند و رویهم رفته این گونه گیاهان احتیاج چندانی به هرس ندارند مگر آنکه خیلی بزرگ و بد منظره شوند در آن صورت شاخه های در هم پیچیده و نا مرتب حذف می شوند.
از آنجا که گیاهان بالا رونده هم مانند برخی درختان و درختچه ها در مواقع مختلفی از سال گل می دهند به ویژه آنجا که هدف از کاشت آنها ایجاد گل باشد برنامه هرسشان هم در زمان های مختلف باید انجام شود اگر زمان گلدهی در بهار باشد هرس بعد از گل دادن و ریزش گلها صورت می گیرد که ساقه را از چند سانتیمتری شاخه اصلی قطع می کنند و اگر گلدهی در اوایل و اواخر تابستان باشد و گلهای اولیه آن بر آمده از ساقه های چوبی سال قبل باشد و گل های جدیدش از ساقه های یک ساله منشا گرفته باشند پس از گل دادن از ساقه هرس می شوند. در صورتی که گل ها در تابستان و پاییز از رشد رویشی فصل جاری به وجود آیند در زمستان تمام ساقه های رویشی سال جدید را هرس می کنند یا در بهار قبل از شروع رشد رویشی این هرس باید انجام گیرد. اگر هرس در تابستان صورت گیرد بلافاصله پس از هرس کود سرک استفاده می شود.
محل و زمان کاشت گیاهان بالا رونده:
فصل کاشت بسته به نوع گیاه فرق می کند. هدف اصلی از انتخاب فصل کاشت با توجه به نوع گیاه این است که رشد جوانه های قسمت هوایی گیاه قبل از شروع رشد ریشه نباشد .به طور معمول بهترین فصل کاشت در مورد اکثر گیاهان اوایل پاییز است. یعنی زمانی که هنوز خاک یخ نزده و ریشه می تواند به گسترش و رشد خود ادامه دهد. لیکن سرمای نسبی بیرون خاک قسمت هوایی گیاه را تقریباً در حالت خواب نگه می دارد و رویش جوانه ها متوقف می شود. در اوایل بهار هم که ریشه فعالیت خود را زودتر از قسمت هوایی آغاز می کند بار دیگر شرایط مناسبی فراهم می آید تا ریشه خود را بگستراند و رشد یابد. فصل تابستان برای بیشتر گیاهان مخصوصاً انواع گلدانی فصل نا مطلوبی است. به طور کلی برای انتخاب زمان کاشت مواردی چون آب و هوای منطقه و نوع گیاه را در نظر گرفت.
محل کاشت گیاهان بالا رونده با سایر گیاهان فضای سبز متفاوت است چون این گروه از گیاهان حالت رونده یا خزنده دارند. لذا محل های کشت آنها یا در کنار دیوارها، نرده ها، آلاچیق ها ، درختان بزرگ و قدیمی، صخره ها و .... که ممکن است به صورت خزنده از بالا به پایین و یا به صورت رونده از پایین به بالا موارد پیش را پوشش دهند. این گیاهان با توجه به خواص چسبندگی و یا پیچندگی ریشه های نا به جا و یا ساقه ها می توانند به راحتی از دیوارها یا درختان بالا بروند و یا به طریق خزنده صخره و سنگها را بپوشانند و ضمن رشد خود پوشش سبز و زیبایی را به وجود آورند.
معرفی و مشخصات برخی از گیاهان بالا رونده:
1: پاپیتال با نام علمی Hedra helix
گیاهی همیشه سبز از تیره Araceae که دارای گونه های متعددی می باشد و در این میان گونه heliax مهمترین و معروف ترین آنهاست. این گونه بومی اروپا آسیا و شمال ایران است. ارتفاعش 15 تا 30 متر است. از طریق ریشه های هوایی تنفس می کند و به واسطه ریشه های مکنده به نرده ها و تنه درختان می چسبد و از آنها بالا می رود. ساقه های رونده آن در محل گره ها تولید ریشه می کند و بر روی زمین می خزد و گسترش می یابد. پاپیتال با برگ های زبر و براق و رنگ سبز تیره تا سبز روشن در گیاه جوان دالبر دارد و در گیاه بالغ کامل می باشد که پوشش سبز زیبایی برای دیوارها و نرده ها فراهم می آورد و در سراسر زمستان روی گیاه باقی می ماند. شکل ظاهری برگهای آن 2 نوع است:
1: برگهای کلی گیاه پهنکی مرکب از 5 لوب زاویه دار با ظاهری مشخص هستند.
2: برگهای واقع در روی شاخه های گلدار ظاهری ساده یا کنار موجدار نوک تیز و باریک در دو انتها هستند.

2: پیچ امین الدوله با نام علمی Lonicera caprifolium :
از تیره Caprifoliaceae بوده گیاه همیشه سبز، خزنده رونده و پیچنده با گلهای زیبا و معطر می باشد . گونه های متنوعی دارد: L.japonica و L.periclymenum و L.caprifolium.
گونه L.japonica حدود 180 واریته دارد که ارتفاع آن به 8 متر می رسد که حدود نیمی از آن به صورت خودرو می روید. گل های زیبا و معطر سفید تا زرد رنگ به اندازه 4 تا 5 سانتیمتر می دهد. با میوه های زینتی کوچک نارنجی و قرمز. برگهایش بیضی شکل و به اندازه 4 تا 7 سانتیمتر است و زمان گلدهی اش اردیبهشت تا مهر ماه می باشد. ساقه رونده و خزنده دارد مه به همین ترتیب بالا می رود و موانع فیزیکی از قبیل نرده ها و دیوارها را می توان توسط پیچ امین الدوله پوشاند و از دید انظار دور نگه داشت و همچنین گیاه سریع الرشد می باشد. پوشش وسیعی را می پوشاند و برای کاشت در دیوارهای سنگی ،کنار نرده ها و داربست ها مناسب است که منظره جالب با آویزان شدن از آنها درست می کند.
3: پیچ اناری با نام علمی Campsis chinensis :
از خانواده Bignoniaceae بوده و دو گونه درختچه از آن تا کنون شناخته شده است که دارای شاخه های نیرومند بالا رونده و برگ های آویخته می باشد.
1: C.grandiflora : این گیاه بومی چین و ژاپن می باشد. در مناطق گرم به خصوص در آمریکای جنوبی و آفریقا گسترش دارد و درختچه ای بالا رونده یا خزنده، کاملاً ستبر، مقاوم و خزان شونده است که از نرده ها و درختان بالا می رود . در مکان های مناسب ارتفاع آن به 6 متر یا بیشتر هم می رسد. برگ هایش کامل چرمی، مرکب از 79 برگچه تخم مرغی، دندانه دار و براق با رگبرگ های زبر است .دارای گل ساده، نا منظم ،شیپوری شکل، با 5 گلبرگ به طول 5.9 سانتیمتر می باشد که در گل آذین خوشه ای مجتمع می باشند.
2:Capmpsis radicans : خزان شونده بومی جنگل های جنوب شرقی آمریکاست که با ریشه های هوایی و ساقه های بلند خود به دیوار متصل می شود. ریشه های هوایی مجهز به چنگک ریشه ای برای اتصال به دیوار یا پایه یا داربست می باشند. این گیاه رشد سریع دارد و شاخه هایش متمایل به قرمز و پوشیده از کرک های زیباست. به علت دارا بودن ریشه های محکم و قوی برای استقرار در کنار دیوار نیاز به قیم ندارد ولی استفاده از قیم ایده آل تر است.هر برگ چرم مانند آن شامل 9.12 برگچه با رگبرگ زبر و به طول 3.6 سانتیمتر می باشد. گل های طویل، شیپوری شکل به تعداد 4 تا 10 عدد روی خوشه هایی در انتهای شاخه های جوان همان سال ظاهر می گردند. مناسب کشت در حاشیه دیوارهاست
4: کلیماتیس با نام علمی Clematis patents از خانواده Ranunculaceae بوده از گیاهان چند ساله علفی است و در بین آنها گیاهان بالا رونده ،Climbing چوبی از خانواده buttercup دیده می شود که در مناطق معتدله گسترش یافته اند. گونه های زیادی از کلیماتیس با عادات متفاوت با گلهایی به اشکال مختلف و با دو رگ های زیبا و زیادی دارد. از گونه های علفی غیر بالا رونده می توان به گونه های زیر اشاره کرد.:
C.herachaefolia: داری عادت رشد قایم و سفت با قاعده چوبی می باشد. برگ ها بزرگ با 3 برگچه و خوشه ها lilac که در اواخر تابستان گل ها باز می شود.
C.montana دارای تنه قوی بوده و گلهای آنمون مانند سفید معطری را در ماه می و ژوئن تولید می کند.
C.flammula : داری رشد ضعیف بوده ارتفاع آن به 45 سانتیمتر می رسد و گل های کوچک و سفید و معطر در اواخر تابستان تولید می کند.
C.paniculata : دارای رشد قوی بوده و یکی ارز مقاوم ترین و آسان ترین انواع برای پرورش می باشد
C.virginiana : یک گیاه چپری رونده بومی و جالب که در اواسط تابستان با گل های سفید در داخل پانیکول های برگ دار گل می باشد
C.recta : به ارتفاع 120 سانتیمتر رشد می کند و پانیکول ها گل های زیادی با گلهای معطر و سفید در اوایل تابستان تولید می کنند.
برگرفته از نشریه تخصصی باغبانی نهال/شماره ششم/مدیر مسئول سید هادی رضوی /نویسنده متن: دکتر نجم الدین مرتضوی

تاریخ معــــــــــماری ایران باستان

معماری در ایران بیش از ۶۰۰۰ سال تاریخ پیوسته دارد. این معماری نه‌تنها فراتر از مرز جغرافیایی ایران امروزی نمودی بارز دارد بلکه از نظر تنوع، پهنه وسیعی را در بر می‌گیرد.

 

عناصر طراحی نیز در معماری ایرانی از قدمتی ۳ هزار ساله برخوردار است. این عناصر از تالار گوردخمه‌ها گرفته تا سقف چهارطاقی‌ها و چهارایوانی‌ها همواره در دوران‌های مختلف حضور داشته و تاثیرگذاری خود را در زندگی امروز نیز حفظ کرده‌اند. در واقع معماری ایرانی دارای استمراری بوده که هر چند بارها بر اثر کشمکش‌های داخلی و هجوم‌های خارجی دستخوش فترت یا انحراف موقتی شده، با این همه به سبکی دست یافت که با هیچ سبک دیگری اشتباه نمی‌شود. در ایران معماری آثار تاریخی در عین اینکه دارای مفهوم و هدف دینی و
آیینی است، مانند سایر نقاط جهان وابسته به عواملی چون اقلیم، مصالح موجود، فرهنگ منطقه، فرهنگ همسایه، دین و آیین و باور و بانی بناست.

اصول معماری ایرانی
مهم‌ترین اصول معماری ایرانی را «درون‌گرایی»، «پرهیز از بیهودگی» ، «مردم‌محوری» ، «خود‌بسندگی» و «نیارش» دانسته‌اند.

درون‌گرایی:
یکی از باورهای مردم ایران زندگی شخصی و حرمت آن بوده که این امر به گونه‌ای معماری ایران را درون‌گرا ساخته است. معماران ایرانی با سامان‌دهی اندام‌های ساختمان در گرداگرد یک یا چند میان‌سرا، ساختمان را از جهان بیرون جدا می‌کردند و تنها یک هشتی این دو را به هم پیوند می‌داد.

 

 پرهیز از بیهودگی:
در معماری ایران تلاش می‌شده کار بیهوده انجام نشود و از اسراف پرهیز می‌کردند.

مردم‌محوری:
مردم‌محوری به معنای رعایت تناسب میان اندام‌های ساختمانی با اندام‌های انسان و توجه به نیازهای او در کار ساختمان‌سازی است. در ایران هم مثل مکان‌های دیگر، معماری هنری وابسته به زندگی است. معمار ایرانی بلندای درگاه را به اندازه بالای مردم می‌گرفته و روزن و روشندان را چنان می‌آراسته که فروغ خورشید و پرتو ماه را به اندازه دلخواه به درون سرا می‌آورد. پهنای اتاق خواب به اندازه یک بستر است و افراز طاقچه به اندازه‌ای است که نشسته و ایستاده به آسانی در دسترس باشد و از طرفی تالار که مخصوص مهمان است به اندازه‌ای پهناور و باشکوه بوده که شایسته پذیرایی باشد.

خودبسندگی:
معماران ایرانی تلاش می‌کردند مصالح مورد نیاز خود را از نزدیک‌ترین نقاط ممکن به‌دست آورند و ساختمان‌ها را چنان می‌ساختند که نیازمند به مصالح جاهای دیگر نباشد و تنها به خود اکتفا کنند. به این ترتیب کار ساخت‌وساز با شتاب بیشتری انجام می‌شد و ساختمان با طبیعت پیرامون خود سازگارتر بود و هنگام بازسازی و نوسازی نیز همیشه مصالح در دسترس است.

نیارش:
نیارش به دانش ایستایی، فن ساختمان و مصالح‌شناسی گفته می‌شود. معماران به نیارش ساختمان بسیار توجه می‌کردند و آن را از زیبایی جدا نمی‌دانستند. آنها به تجربه به اندازه‌هایی برای پوشش‌ها و دهانه‌ها و جرزها دست یافته بودند که همه بر پایه نیارش به دست آمده بود.

بناهای تاریخی ایران را بر اساس سبک معماری
می‌توان به صورت زیر دسته‌بندی کرد:
پیش از پارسی، پارسی، پارتی، خراسانی، رازی، آذری و اصفهانی. در این تقسیم‌بندی چهار شیوه خراسانی، رازی، آذری و اصفهانی از شیوه‌های دوران اسلامی هستند و به دنبال دگرگونی‌های پس از آمدن اسلام به ایران پدیدار شدند.

معماری پیش از پارسی:
محوطه قدیمی زاغه در دشت قزوین، تپه سیلک کاشان، معبد چغازنبیل مربوط به دوران عیلامیان، تپه هگمتانه و نوشیجان تپه در استان همدان از نمونه‌های این معماری هستند. نمونه دیگر این دوران، معماری مادی استودان‌ها است که برخی از آنها را در دکان داوود در نزدیکی سرپل ذهاب، در فخریک کردستان و... می‌توان مشاهده کرد.

معماری پارسی:
محوطه تاریخی پاسارگاد به علاوه آرامگاه کوروش، کاخ آپادانا در شوش، مجموعه کاخ‌های تخت‌جمشید و آرامگاه‌های واقع در نقش رستم از نمونه‌های معماری‌های این سبک هستند. شیوه معماری پارسی، نخستین شیوه معماری ایران است که روزگار هخامنشیان تا حمله اسکندر به ایران را در بر می‌گیرد. در این
معماری، بیشتر از آنکه بتوانیم به یک سبک خاص اشاره کنیم می‌توانیم توانایی و هنر ایرانی را در تقلید درست و هماهنگی میان سبک‌های مختلف ارزیابی نماییم.
در حقیقت بنیاد شیوه پارسی از همان ساختمان‌های ساده که در سرزمین‌های غرب و شمال غرب ایران و دیگر جاها بوده برگرفته شده است اما پدیده تازه‌ای که با گسترش فرمانروایی پارس‌ها روی می‌دهد، همکاری هنرمندان مختلف از سرزمین‌های گوناگون است. علاوه بر نمونه‌هایی که به عنوان معماری پارسی ذکر شد می‌توان به الگوی چهار‌باغ اشاره کرد که یکی از ماندگارترین ابداعات هخامنشیان در عرصه طراحی است که در پاسارگاد پا به منصه ظهور گذاشت و ادامه یافت.

معماری پارتی:
معبد آناهیتا در کنگاور، کوه خواجه در سیستان، آتشکده فیروزآباد، بازه هور در نزدیکی نیشابور، کاخ سروستان و کاخ قصر شیرین از نمونه‌های معدود این سبک معماری در داخل ایران به حساب می‌آیند. طاق کسری در نزدیکی بغداد، کاخ الحضرا، مجموعه فسا و کاخ آشور از نمونه‌های این سبک معماری هستند که خارج از مرز جغرافیایی ایران امروزی قرار دارند. شاید بتوان گفت آنچه که ما معماری پارتی می‌نامیم، نه معماری یونانی است و نه معماری هخامنشی. در این دوران معماران به نوآوری بزرگی در طول تاریخ بشری دست یافتند که همان پوشش‌های طاقی در دهانه‌های بزرگ و گنبدها در زمینه چهارگوش است.

شیوه خراسانی:
مسجد جامع فهرج، تاریخانه دامغان؛ مسجد جامع اصفهان؛ مسجد جامع اردستان؛ مسجد جامع نایین و مسجد جامع نیریز از مثال‌های این شیوه معماری هستند. یکی از نمونه‌های ساختمان‌هایی که در شیوه خراسانی پدیدار شد و در معماری ایران جایگاه ارجمندی پیدا کرد، مسجد است. از ویژگی‌های این شیوه سادگی بسیار در طراحی؛ پرهیز از بیهودگی؛ مردم‌محوری و بهره‌گیری از مصالح بومی است.

شیوه رازی:
گنبد قابوس، مسجد جامع اصفهان (آغاز طرح چهار‌ایوانی)؛ مسجد جامع زواره؛ مسجد جامع اردستان (افزوده‌ها)؛ گنبد سرخ مراغه؛ رباط شرف؛ برج‌های خرقان و مقبره امیر اسماعیل سامانی در بخارا با این شیوه بنا شده‌اند. شیوه معماری رازی همه ویژگی‌های خوب شیوه‌های پیشین را به بهترین گونه داراست. نغزکاری شیوه پارسی، شکوه شیوه پارتی و ریزه‌کاری شیوه خراسانی در شیوه معماری رازی با هم می‌پیوندند.

شیوه آذری:
گنبد سلطانیه، مسجد علیشاه تبریز، مسجد جامع ورامین، مسجد جامع یزد، مسجد گوهرشاد، مسجد میرچقماق یزد، مسجد بی‌بی خانم سمرقند، گور امیر سمرقند و مسجد کبود تبریز از بناهایی به سبک معماری آذری هستند. سرزمین آذربایجان در معماری ایران در رده نخست اهمیت جای دارد، چراکه سه شیوه معماری ایران یعنی پارسی، آذری و اصفهانی از آنجا سرچشمه گرفته و به سراسر کشور رسیده است. در این شیوه معماری بیشتر از هندسه در طراحی استفاده می‌کردند و به این سبب گوناگونی طرح‌ها در این شیوه بیشتر از همه است. ساختمان‌هایی که در این شیوه ساخته می‌شدند، همچون گنبد سلطانیه و
مسجد علیشاه تبریز از اندازه‌های شاهانه برخوردار بودند.

شیوه اصفهانی:
مسجد امام اصفهان، مسجد شیخ لطف‌الله، مدرسه خان شیراز، مجموعه گنجعلی‌خان کرمان، کاخ چهلستون، هشت بهشت، مدرسه چهارباغ اصفهان، مدرسه امام کاشان و مدرسه آقا بزرگ کاشان از نمونه‌های این شیوه معماری به شمار می‌روند. خاستگاه این شیوه اصفهان نبوده ولی در اصفهان رشد کرده و بهترین نمونه‌های آن در این شهر ساخته شده‌اند. این شیوه کمی پیش از روی کار‌آمدن صفویان از زمان قره‌قویونلوها آغاز شده و در پایان روزگار محمد‌شاه قاجار، دوره نخست آن به پایان می‌رسد. دوره دوم آن زمان انحطاط این شیوه است که در واقع از زمان افشاریان آغاز و در زمان زندیان دنبال شد ولی انحطاط کامل آن از زمان محمدشاه آغاز شد و در دگرگونی‌های معماری تهران و شهرهای نزدیک به آن آشکار شد و از آن پس دیگر شیوه‌ای جانشین شیوه اصفهانی نشد.

 

 

منبــــع: کویرها و بیابانهای ایران،http://www.irandeserts.com

خانه های مخفی در فضـــــــــای سبـــــــز

کو سیستم های زیست محیطی در نمای خارجی و در واقع منظر معماری این پروژه مخفی به اجرا در آمده و سبب شده تا استقرار و ثبات قابل توجهی میان مصالح ساختمانی و زیربنایی خانه منخفی مذکور ایجاد شود.

 

 

چشم انداز ترکیبی و مخلوطی از برجسته ترین مزیت های این پروژه به شمار می رود. در واقع هر یک از بخش های دورنمای این خانه مخفی با مدل های هندسی خاص خود با یکدیگر ترکیب شده و در نهایت می توان مخلوط از زوایای مختلف را در چشم انداز خانه مخفی مذکور مشاهده کرد.

طراحی نوین خانه مخفی با استفاده از سیستم های سبز توسط Michael Hill صورت گرفته که پس از طی کردن مراحل پایانی، صنعت ترکیب در چشم انداز معماری جهان را به وضوح به نمایش می گذارد.

این خانه مخفی هفدهمین خانه با چشم انداز نوین سبز و با سطوح مختلف چمنزار به شمار می رود که در اطراف منطقه قرار گرفته است. طراحی چرخشی زیرزمین این خانه به گونه ای بخش های مختلف آن را به یکدیگر متصل کرده که در حین برخورداری از امنیت و استقلال در سکونت می توان از مزیت های مشترک این خانه همچون استخر و سالن همایش بهره مند شد.

 در بخش های داخلی این خانه مخفی می توان طرح های مدرن احداث کتابخانه و کلوپ های تفریحی را به راحتی مشاهده کرد.

 منبع:http://mehregandesigner.persianblog.ir/

تونل هایی ازدرختان

 

 

محدوديت هاي خاك فضاي سبز شهر اصفهان و مديريت آنها (۱۳)سري نشريه هاي آموزشي سازمان پاركها و فضاي سبز

محدوديت هاي خاك فضاي سبز شهر اصفهان و مديريت آنها

محدوديت هاي خاك فضاي سبز شهر اصفهان و مديريت آنها
(۱۳)سري نشريه هاي آموزشي سازمان پاركها و فضاي سبز شهرداري اصفهان

تهيه و تدوين:
مهندس مريم تابان

مقدمه

استفاده صحیح از منابع آب و خاک جهت بهره وری درست، نیاز به شناسایی دقیق منابع خاک و آب دارد، به صورتی ­که قدرت و توانایی آنها از نظر قابلیت­ها و محدودیت­ها مشخص گردد و از استفاده بی­رویه و غیراصولی که منجر به تخریب و انهدام منابع می­شود جلوگیری به عمل آید. شناخت محدودیت های مرفولوژیکی، فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی خاک اولین قدم جهت اجرای طرح­های توسعه بوده و بدون شناخت عوامل و محدودیت­ها امکان استفاده مطلوب از منابع خاک و آب وجود ندارد. لذا جهت ایجاد فضای سبز مطلوب و پایدار در وهله اول باید مطالعات دقیق خاکشناسی انجام شود تا با توجه به پتانسیل­ها و محدودیت­های موجود گونه هایی که با شرایط حاکم تطابق دارند مورد استفاده قرار گیرد. در بخش هایی نیز که تاکنون فضای سبز استقرار پیدا نموده لازم است محدودیت های خاک در ارتباط با پرورش گیاهان فضای سبز شناسایی شده و در جهت کاهش و یا رفع کامل آنها اقدام گردد.

 

معرفي آفات مهم فضاي سبز شهر اصفهان (۲)سري نشريه هاي آموزشي سازمان پاركها و فضاي سبز شهرداري اصفهان

معرفي آفات مهم فضاي سبز شهر اصفهان

معرفي آفات مهم فضاي سبز شهر اصفهان
(۲)سري نشريه هاي آموزشي سازمان پاركها و فضاي سبز شهرداري اصفهان

تهيه و تدوين:
مهندس علي ميرهلي

مقدمه

اهمیت فوق العاده گیاهان موجود در پارکها و فضای سبز شهری به دلیل جذب و کاهش آلاینده های هوا، تعدیل شرایط جوی به ویژه دما، زیبا سازی محیط، تاثیرات عاطفی و ایجاد نشاط و شادابی در شهروندان و... بر کسی پوشیده نیست.
یکی از مهمترین موارد حفاظت از این سرمایه های ملی، شناسایی دقیق آفات و بیماری های گیاهان مناطق شهری و مبارزه اصولی با آنها می باشد.
مجموعه حاضر براساس تحقیقات و بررسی های انجام شده سال های اخیر در واحد گیاهپزشکی سازمان پارکها و فضای سبز شهرداری اصفهان به منظور آشنایی با چهارگونه از آفات مهم و کلیدی درختان، درختچه ها و گیاهان پوششی فضای سبز و روش های مختلف مبارزه با آنها تهیه گردیده است. امید است مطالب موجود در این مجموعه مورد استفاده کلیه علاقمندان و دست اندرکاران به ویژه کارشناسان فضای سبز قرار گیرد.

 

درختان و درختچه هاي زينتي و مقاومت آنها به تنش های محیطی در فضای سبز

درختان و درختچه هاي زينتي و مقاومت آنها به تنش های محیطی در فضای سبز

 

مقدمه

ایجاد و احداث فضای سبز در بسیاری از کشورهای دنیا و به خصوص کشورهای توسعه یافته براساس پتانسیل های محل و از جمله آب، هوا و خاک صورت می پذیرد.
در ایران نیز این مهم تا حدودی به صورت تجربی انجام می پذیرد. این مجموعه نخستین مجموعه در زمینه عوامل محیطی و از جمله خاک مورد نیاز درختان و درختچه های فضای سبز می باشد.
در ابتدای مجموعه تعاریفی از اصطلاحات جدول مربوط به هر درخت یا درختچه آمده است تا خواننده با مطالعه آن دریابد که مقصود از محدوده مورد نظر چه بوده است.
این تعاریف شامل اسیدیته، بافت و رطوبت خاک، مقاومت به شوری و خاک آهکی، طول عمر، نیاز نوری، حداقل درجه حرارت مورد تحمل، نیاز آبی و حداقل عمق ریشه می باشد.
بعد از آن درختان زینتی مورد استفاده در فضای سبز، خانواده، نام فارسی و علمی، اطلاعاتی راجع به ویژگیهای درخت مانند خزان کننده یا همیشه سبز بودن، ارتفاع، قطر، شکل تاج، سرعت رشد، مقاومت به باد، مورد کاربرد، میزان نگهداری و سایر موارد آورده شده است.
سپس در ردیف های جدولی که برای همه گونه ها تکرار گردیده است اسیدیته، بافت و رطوبت خاک، زهکشی، مقاومت به شوری، خشکی، آلودگی هوا، خاک آهکی و سایه، طول عمر، نیاز آبی، نوری و حاصلخیزی، حداقل عمق ریشه، حداقل درجه حرارت قابل تحمل، پراکنش جغرافیایی در ایران و جهان ذکر گردیده است ضمن اینکه تصاویری از شاخص های مورد نظر درختان فضای سبز نیز آورده شده است. جداول مربوط به گونه اصلي است و مشخصات ارقام در متن آورده شده است. پس از درختان، همین ویژگی ها برای درختچه های زینتی نیز عنوان گردیده است.
سپس درختان و درختچه های مقاوم به شوری، خشکی، آلودگی هوا، آهک خاک، سایه، خاک فقیر، سرما، گرما، خاک متراکم و زهکشی ضعیف، بافت سنگین، بافت متوسط و سبک، شرایط غرقابی، شرایط غرقابی، شرایط صخره ای و خاک کم عمق، شیب، گچ خاک، باد، آتش و گونه های مناسب پرچین در قالب جداولی فهرست گردیده است.
در پایان مجموعه برای آسانی کاربرد مجموعه برای خوانندگان اسامی درختان و درختچه ها با توجه به نام فارسی، اسم علمی و به ترتیب حروف الفبا ذکر گردیده است.
امید آنکه هر گونه درخت و یا درختچه ای در مکان خاص خود و با توجه به پتانسیل های آب، هوا و خاک انتخاب و کشت گردد و هر روز شاهد ارتقاء کیفی فضای سبز باشیم.

 

تألیف : مریم تابان

مهندس مريم تابان

فرآوري خاكبرگ(۱)سري نشريه هاي آموزشي سازمان پاركها و فضاي سبز شهرداري اصفهان

فرآوري خاكبرگ
(۱)سري نشريه هاي آموزشي سازمان پاركها و فضاي سبز شهرداري اصفهان

تهيه و تدوين:
مهندس مريم تابان

مقدمه

خاكبرگ حاصل يك فرايند بيولوژيك است كه در طي آن موادي كه منشا آلي دارند تغيير تركيب داده و به حالت نسبتا پايدار در مي آيند. عامل اين تغييرات موجودات ذره بيني و ميكروارگانيزمهاي موجود در توده مواد آلي هستند. درختان در شرایط طبیعی در جنگلها و باغات، مواد غذایی را از خاک جذب نموده و با فرا رسیدن فصل خزان، با ریزش برگها آنها را به خاک برمی گردانند. در طبيعت بر اثر فعاليت اين ميكروارگانيزمها مواد آلي تجزيه شده و به حالت كمپوست در مي آيد و باعث بهبود خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی خاک می گردد و دائما این چرخه در طبیعت ادامه می یابد .
اما با ايجاد شرايط مناسب (رطوبت، دما و اكسيژن) فعاليت ميكروارگانيزمها افزايش يافته و در نتيجه تجزيه مواد با سرعت بيشتري انجام مي گردد. امروزه در جهان و بخصوص در كشورهاي صنعتي و توليد كننده كودهاي شيميايي، تاثير منفي و زيانبار كودهاي شيميايي بر زيست بوم مورد مطالعه و بررسي قرار گرفته است. از اينرو در كشورهاي مزبور تدابيري براي كاهش مصرف اين مواد اتخاذ شده است. كشورهاي در حال توسعه و از جمله ايران كه قسمت وسيعي از آن خشك و نيمه خشك بوده و ماده آلي خاك اندك مي باشد، چند سالي است كه براي رفع اين مشكل در جستجوي راه حلهايي براي كاهش مصرف اين مواد هستند. استفاده از كودهاي طبيعي مانند كود دامي، خاك برگ و كمپوست زباله شهري چنانكه بر پايه استانداردهاي تعيين شده باشد و باعث آلودگي زيست بوم نگردد، از بروز بسياري از مشكلات پيشگيري مي كند. در شرایط شهری برگ های خزان یافته جمع آوری و از پارکها و یا عرصه های فضای سبز خارج می شوند. به دلیل جلوگیری از تخریب خاک و کاهش حاصلخیزی آن لازم است که برگها پس از پوسیده شدن دوباره به خاک باز گردانده شوند. برگها سرشار از مواد آلی می باشند که باید به روش صحیح پوسیده شوند و در عرصه های فضای سبز مورد استفاده قرار گیرند.

 

دوره های تخصصی کارورAuto CAD (دوبعدی)،طراحی و مدلسازی سه بعدی با Auto CAD

بام سبز چیست؟

بام سبز چیست؟

Ekbatan Parish House

لحظه ای را تصور کنید در باغی هستید که متعلق به خودتان است .شما زمانهای کوتاهی اوقات فراغت دارید و می خواهید لحظاتی را در محیطی سبز با چشم اندازی زیبا بگذرانید.یا تعطییلات آخر هفته است و شما میخواهید ناهار را در کنار خانواده تان در باغ صرف کنید . یا دقایقی را در زیر آفتاب به مطالعه بپردازید . باغ شما از بالا مشرف به شهر است وشما می توانید مناظر شهر را از آن ببینید .در نقطه ای از باغ شما آب از آبشار به پایین می ریزد و قطرات آب چون مروارید در فضا معلق می شود و به سوی استخر جاری می شود .چند بوته میوه و گل در چند قدمی شما در باغچه ای زیبا کاشته شده است و شما غذا را با سبزیجات تازه ای که از باغچه خود چیده اید، میل خواهید کرد. یک کباب پز با نمایی زیبا و تجهیزات کامل برای کباب کردن هر نوع غذای دلخواه شما مهیا شده است و عطر زندگی و طراوت همه جا را فرا گرفته است.بچه های شما در حال بازی در باغ هستند و شما در کمال فراغت و آزادانه به انجام کارهای دلخواهتان مشغول هستید.

رویای زیبایی است.اینطور نیست ؟ مخصوصا در این شهر پر از آلودگی و پر سر و صدا، داشتن چنین باغی و هر از چند گاهی پناه بردن به آن می تواند ثروتی بزرگ محسوب شود . اکنون تصور کنید می توانستیددر همین محل زندگیتان ،باغی را که وصفش کردیم در دسترستان داشته باشید و مالک آن باشید...

جالب است بدانید امروزه این کار براحتی امکان پذیر است .لابد می پرسید کجا و چگونه؟عجله نکنید.به زودی خواهید دانست .با پیشرفت سریع تکنولوژی و بوجود آمدن مواد جدید میتوان بر روی بام هر خانه ، آپارتمان ، ویلا ، اداره، مدرسه، بیمارستان و هر ساختمان دیگری یک باغ زیبا با گیاهان کوچک وبزرگ ایجاد کرد.

به این ترتیب می توان ازفضای بلا استفاده روی بام که همیشه در معرض تابش آفتاب است ، با هزینه ای اندک برای ایجاد باغ استفاده کرد .این باغ ها در ساعات مختلف شبانه روز میتوانند مورد استفاده ساکنین قرار بگیرند.با توجه به اینکه ایجاد و احداث فضای سبز در شهرها به علت کمبود زمین و قیمت بالای آن ،بسیارهزینه بر و گران است و اکثر زمینها توسط ساختمانها و خیابان ها اشغال شده است،با تبدیل بام ساختمان به باغ، می توان طبیعت تسخیر شده توسط شهر را،به آن بازگرداند.در حدود 30 سال است که در کشورهای پیشرفته برای جلوگیری از اثرات مخرب آلودگی هوا،بطور بسیار جدی به مسئله ایجاد بامهای زندگی(بام های سبز)،توجه میشود.در 15 سال اخیر به علت کشف مواد ترکیبی جدید و ساده شدن مراحل ساخت باغ بر روی بام ،این کار به یک صنعت پر رونق بدل شده است . جالب است بدانید هر متر مربع فضای سبز، در سال حدود نیم کیلوگرم از آلودگی های معلق در هوا را گرفته و تصفیه می نماید .

مسکن یکی از مهمترین ساخته های بشر و برطرف کننده نیاز او به پناهگاه می باشد.اگر بتوان در شهرها علاوه بر رفع این نیاز ،به نیازهای دیگر او که نور خورشید – هوای پاکیزه و سلامت جسم و روان هستند ،توجه داشت،می توان بسیاری از مشکلات ناشی از زندگی شهری و دور بودن از طبیعت را از زندگی شهری زدود. گیاهان نقشی اساسی در تصفیه هوا و حفظ منابع و جلوگیری از سیلاب دارند .علاوه بر این آنها نقش انکار ناپذیری در آرامش بخشی به انسان و ارضای حس زیبایی شناسانه ایفا می کنند .آوردن گیاهان به بام یعنی ایجاد محیطی سبز، زیبا و نیمه عمومی (مشاع) برای ساکنین آن ساختمان .به این ترتیب کیفیت زندگی (یعنی احساس رضایت از محیط) بالا می رود.

تکنولوژی، راحتی و آسایش را با زندگی ماشینی به همراه آورده است . سوال اینجاست که چگونه میتوان نیازهای اصلی انسان، مثل پیوند با طبیعت را با استفاده از تکنولوژی برآورده کرد؟بامهای سبز یا (بامهای زندگی) راهی است که تکنولوژی به ما پیشنهاد می کند .اما چگونه می توان یک بام سبز داشت ؟این کار از نظر فنی بسیار ساده و صد در صد عملی است .

اکنون مشخصات بامهای سبز و شیوه احداث آن را بطور کلی و به اختصار برای شما توضیح خواهیم داد .یک بام سبز از گیاهان ،گلها و مسیرهای گردشی ایجاد شده است و به شما امکان گردش ،تماشا و نظاره باغ و پرورش گیاهان دلخواهتان را می دهد. این باغ از 3 قسمت تشکیل شده است :

قسمت اول لایه های مورد نیاز برای حفظ آب در درون خود و جلوگیری از سرایت آن به عرشه بام است که شامل 3 لایه است.

قسمت دوم لایه محافظت کننده خاک است که از شسته شدن خاک در طول آبیاری جلوگیری می کند..

قسمت سوم خاک و گیاهان باغ است که بر روی لایه های قبلی قرار می گیرد .

منبع:greenroof.ir

کتاب:شهرداري ها در آئينه قوانين و مقررات فضاي سبز

شهرداري ها در آئينه قوانين و مقررات فضاي سبز

مقدمه
از لوازم و خصوصیات اصلی حاکمیت قانون در هر جامعه ای وجود قوانینی شفاف و عادلانه است تا با آگاهی شهروندان و مسؤولین از وظایف و اختیارات خود و اجرای صحیح آن، عدالت در جامعه ایجاد و حقوق ذیحقان استیفا شود. نیل به این مطلوب همکاری تمامی دست اندرکاران و حقوقدانان را می طلبد تا با یاری قانونگذار، مقدمات این مهم را فراهم آورند.
موضوع محیط زیست از مسائل مهم و اساسی جامعه انسانی و به عنوان میراث مشترک بشریت از جایگاه
ویژه ای برخوردار است که اگر قوانین و مقررات جامع و کاملی همراه با مجریان دلسوز و کارآمد وجود نداشته باشد دستخوش سودجویی ها یا غفلت های برخی از افراد قرار گرفته و به تدریج منجر به محرومیت جامعه انسانی از فواید انکار ناپذیر محیط زیست پاک و سالم خواهد شد.
در این راستا قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در اصل پنجاهم، حفاظت از محیط زیست را وظیفه عمومی تلقی و فعالیت های منجر به تخریب آنرا ممنوع اعلام کرده است. قوانین عادی نیز که رسالت تبیین و تفصیل قانون اساسی را بر عهده دارند، در موارد متعددی به تشریح این موضوع پرداخته اند که با توجه به تنوع آنها در صورت عدم تنظیم و تنقیح، به سردرگمی و جهل به قانون مجریان خواهد انجامید. در این بین شهرداری ها به اقتضای نقش مهمی که در شهرها ایفا می کنند و وظایف خطیری که بر عهده دارند در بحث محیط زیست نیز بسیاری از مواد قانونی این موضوع را به خود اختصاص داده و در مصوبات گوناگونی همچون قانون شهرداری، لایحه قانونی حفظ و گسترش فضای سبز در شهرها، قانون مدیریت پسماندها، قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها و ... مورد خطاب قانونگذار قرار گرفته اند؛ لذا به نظر می رسید وجود مجموعه ای از قوانین و مقررات که مبین حدود و ثغور این وظایف و اختیارات باشد لازم و ضروری است.

بر همین اساس برآن شدیم تا گامی دیگر در ارائه خدمتی کوچک و ناچیز برداشته و مجموعه ای با عنوان «شهرداریها در آیینه ی قوانین و مقررات فضای سبز» را تقدیم علاقمندان کنیم.

 

تأليف:
امير امامي فر- فرامرز عطريان
به سفارش سازمان پاركها و فضاي سبز شهرداري اصفهان

منبع:://isfahan.ir

امير امامي فر- فرامرز عطريان

کتاب:معرفی گلها و گیاهان فضای سبز - اصفهان و منطقه مرکزی ایران

معرفی گلها و گیاهان فضای سبز - اصفهان و منطقه مرکزی ایران

پیشگفتار

به نام خداوند جان و خرد    کزین برتر اندیشه برنگذرد

سپاس پروردگار یکتا که توانایی و همت لازم جهت تهیه مطالب این کتاب را به ما ارزانی داشت. ایجاد و احداث باغ های گیاهشناسی و کلکسیون های گیاهی همواره مورد توجه دانش پژوهان و علاقه مندان به طبیعت بوده است و کمتر کشوری را می توان یافت که از این جاذبه علمی و گردشگری بی بهره باشد.
اصفهان با دارا بودن اقلیمی نیمه خشک در مرکز ایران زمین توانسته است خود را برازنده عنوان باغ شهر ایران نماید. این حقیقت ایجاب نمود تا در سال ۱۳۷۵ مجموعه ای با نام باغ گلها در این شهر تأسیس گردد.
این مجموعه علاوه بر دارا بودن گیاهان زیبا و فضای دلنشین شامل کلکسیون های مختلف گیاهی مانند کلکسیون گیاهان صخره دوست، گیاهان داروئی، سوزنی برگان، گل های پیازی، گیاهان پوششی و گونه های مختلف رز می باشد و بسیاری از نیازهای علمی کارشناسان و دانشجویان رشته های مختلف کشاورزی و علوم زیستی را بر آورده می نماید.
مسلماً تا کنون کتب بسیاری در خصوص گیاهان فضای سبز منتشر شده است که در نوع خود ارزشمند هستند. با کسب اجازه از اساتید محترم که اولین دروس علوم کشاورزی و باغبانی را به ما آموختند در کتاب حاضر ضمن رعایت اصول علمی درخصوص شناسایی و معرفی گیاهان، سعی شده است با توجه به شرایط آب و هوایی و زراعی اصفهان ، عادات رشد، زمان گلدهی ، دوره گلدهی  و سایر عکس العمل های گیاهان نسبت به عوامل محیطی موجود مورد ارزیابی قرار گیرد. مطالب کتاب با توجه به نتایج و دستاوردهای پروژه های پژوهشی یا مشاهدات عینی و تجربه حاصل از سال های متمادی کار کارشناسی در عرصه های تولید، اجرایی و نگهداری فضای سبز که مسلماً نسبت به مطالب کتبی که صرفاً ترجمه محض رفرنس های خارجی هستند ارزش کاربردی بیشتری دارد به صورت خلاصه و به زبان ساده و سلیس بیان شده است تا شاید برای کارشناسان فضای سبز و علاقه مندان به گیاهان زینتی مفید واقع شود.
 در این کتاب به معرفی حدود سیصد گونه از گونه های گیاهی موجود در باغ گلها به تفکیک نوع گیاه در قالب چند بخش شامل درختان و درختچه های پهن برگ و سوزنی برگ و گل های علفی دائمی و فصلی پرداخته شده است ضمن آنکه قسمت اعظم گیاهان نامبرده در کتاب از گیاهان موجود در فضای سبز شهر اصفهان هستند و در واقع این کتاب اطلس مصوری از گیاهان فضای سبز شهر اصفهان است و گونه های نامبرده در آن قابل استفاده در اقلیم های مشابه می باشند. همچنین به دلیل عدم آشنایی بسیاری از مردم با تقسیم بندی گیاهان فضای سبز و روش های تکثیر آنها بخش نخست کتاب به این مقوله اختصاص یافته است.
گیاهان این کتاب براساس الفبای فارسی معرفی شده اند و در کنار نام هر گیاه نام علمی و خانواده آن ذکر شده است . نام علمی از دو کلمه لاتین تشکیل شده که کلمه سمت چپ جنس و کلمه سمت راست گونه می باشد. نام علمی هر گیاه بین المللی می باشد بطوریکه هر گیاه در تمام دنیا با نام علمی خود شناخته می شود.
 در صفحات پایانی کتاب نیز جهت سهولت در امر جستجوی گیاهان، فهرست الفبایی اسامی فارسی گیاهان، فهرست الفبایی اسامی علمی و فهرست الفبایی گیاهان پوششی و بالارونده ضمیمه گردیده است.

تألیف :
مریم حجتی و حمیدرضا اصلانی

مهندس مریم حجتی - مهندس حمیدرضا اصلانی

/www.isfahan.ir

تعريف توسعه پايدار

تعريف توسعه پايدار
مفهوم توسعه پايدار ناظر بر اين واقعيت انكار ناپذير است كه ملاحظات مربو ط به اكولوژي ميتواند و بايد در فعاليتهاي اقتصادي به كار گرفته شود . اين ملاحظات شامل ايده هاي ايجاد محيطي منطقي است كه در آن ادعاي توسعه به منظور پيشبرد كيفيت همه جنبه هاي زندگي مورد چالش قرار ميگيرد.
درباره توسعه پايدار تعاريف متعددي وجود دارد كه بعضي از آنها عبارتند از :
- توسعه پايدار به معناي تلفيق اهداف اقتصادي ، اجتماعي و زيست محيطي براي حداكثرسازي رفاه انسان فعلي بدون آسيب به توانايي نسلهاي آتي براي برآوردن نيازهايشان ميباشد .
كميسيون جهاني محيط زيست و توسعه كه براي او لين بار اين اصطلاح را ار ائه داد، توسعه پايدار را به عنوان توسعه اي تعريف كرد كه نيازهاي نسل فعلي را بدون ايجاد اشكال در توانايي نسلهاي آينده در برآوردن احتياجات خود تأمين ميكند.
اين تعريف دو مفهوم را در بر دارد :
۱ - مفهوم نياز ، بويژه نيازهاي اساسي فقرا اولويت درجه يك را دارد؛
۲ - توسعه پايدار در برگيرنده ايده محدوديت هايي است كه به وسيله وضعيت اقتصادي ،اجتماعي و زيست محيطي تحميل مي شود . اين امر به نوبه خود حاكي از آن است كه اهداف توسعه پايدار بايد در هر كشوري به طور عملياتي و خاص آن كشور تعريف شود.
در واقع توسعه پايدار بر پايه هشياري انسان نسبت به خودش و نسبت به منابع طبيعي كره زمين استوار است و خواهان يك سبك زندگي پايدار براي همه انسانها است و مخالف مصرف بيش از اندازه ، اتلاف منابع و بي توجهي به نسلهاي آينده و قطع رابطه با گذشته است. بنابر اين يك سؤال ميتواند آن باشد كه آيا سبك فعلي زندگي قابل قبول است و آيا صحيح است كه اين سبك از زندگي و بهره برداري از منابع پايه به نسل هاي بعدي تسري پيدا كند؟
همچنين اصل ۱ اعلاميه ريو حاكي از اين است كه : انسان محور توجه توسعه پايدار است و انسانها سزاوار و مستحق يك زندگي سالم و مولد درهم سازي با طبيعت مي باشند از سوي ديگر توسعه پايدار به زبان فني مي تواند به عنوان مسير توسعه اي كه در آن بهينه سازي رفاه براي نسل امروزي كه منجر به كاهش رفاه آينده نميشود ، تعريف شود ، قرار گرفتن در اين مسير مستلزم از بين بردن زياده رويهايي است كه به تهي شدن منابع طبيعي و تخريب محيط زيست منجر مي شود . بعلاوه مفهوم برابري به عنوان يكي از بنيادهاي توسعه پايدار كه عدالت بين نسلي را با عدالت درون نسلي تلفيق مي كند ، مستلزم آن است كه ساختار ا لگوهاي درامدي و توزيعي تغيير پيدا كند . بنابراين از نظر بعضي از صاحبنظران مي توان آن را به عنوان پيش شرطي براي اتخاذ هرگونه استراتژي در ارتباط با توسعه پايدار دانست . واقعيت اين است كه بدون عدالت اجتماعي در بين نسل حاضر عدالت بين نسلي امكانپذير نيست .

 

منبع:www.isfahan.ir

فضاي سبز و نقش آن در توسعه پايدار

فضاي سبز و نقش آن در توسعه پايدار
محيط زيست انسان­ها مجموعه­اي است از روابط متقابل بين انسان­ها با محيط اطراف خود كه تعادل بيولوژيك را سبب مي­شود و چگونگي برقراري اين رابطه و تأثيرپذيري خصوصيات اكوسيستم­ها در كيفيت زندگي
انسان­ها و سلامت رواني آنها تأثير دارد. بحث فضاي سبز شهري و چگونگي تأثير گذاري آن بر پايداري شهر باعث اهميت اين بخش از فضاي شهري مي­ شود به خصوص در شهرهاي ناپايدار و نامتعادل كه امروزه وجود دارد.
شكل زير به عنوان يك مدل مفهومي براي چگونگي تأثير گذاري فضاهاي سبز شهري در پايداري شهر و سرانجام در توسعه پايدار مي باشد و بيانگر اين است كه توزيع و پراكنش فضاهاي سبز شهري بايد به گونه­اي بهينه و مطلوب باشد تا داراي بازدهي اكولوژيكي (محيطي، اقتصادي، اجتماعي، روحي و رواني) براي شهروندان باشد و زمينه ساز شرايط اكولوژيكي مطلوب براي شهرها باشد.

كارايي فضاي سبز شهري	۱- محيطي	تصفيه آب و هوا	كيفيت بالاي زندگي	توسعه پايدار شهري	توسعه پايدار
		زيباسازي شهري
		كاهش آثار باد
		پايداري ميكرو اقليم
		كاهش آلودگي صوتي
		جلوگيري از فرسايش
	۲- اقتصادي	كاهش انرژي مصرفي ساختمان ها
		كاهش هزينه هاي مربوط به رفع آلودگي هوا و گردو غبار
		كاهش هزينه ساخت سيستمهاي هدايت جريان سيلابي
	۳- اجتماعي و روحي و رواني	تقويت وابستگي هاي اجتماعي
		بالابردن ميزان مشاركت پذيري شهروندان
		كاهش فشار و استرس

 

استقرار پارکهای شهری از یک سو به جهت تأثیری که بر کیفیت زندگی شهری و نیل به توسعه پایدار دارند و از سوی دیگر به جهت بار مالی بدون بازگشت سرمایه و سود که برای شهرداری ها بجای می نهد ،ارزش بررسی گسترده را دارند.

 
منبع:www.isfahan.ir

فضاي سبز پايدار

فضاي سبز پايدار
براساس تفكر سيستمي فضاي سبز پايدار فضاي سبزي است كه حداكثر كارايي در دراز مدت با حداقل اثرات منفي بر محيط خود داشته باشد. بنابراين با توجه به اهميت فضاي سبز در زندگي شهري طراحي آن بايد به گونه­اي باشد كه حداكثر كارايي را با كمترين هزينه داشته باشد. البته پايداري به معني ركود و ثبات آن نيست بلكه به معني پويايي سيستم در طول زمان با حداقل اثرات مخرب بر محيط آن مي­باشد. بنابراين تعادل در سيستم هاي باز از نوع تعادل ديناميكي بوده و وابسته به زمان است، كه نياز به كنترل كننده­ها و فيدبك هاي منفي دارد.
منظور از تعادل گرايي در فضاي سبز برقراري تعادل بين هزينه­ها و كاركردهاي حاصل از فضاي سبز، تعادل داده­هاي اطلاعاتي و فرهنگي فضاها با فرهنگ بومي جامعه و همچنين تعادل اكولوژيكي آن با محيط اطراف خود مي باشد. توجه به اين موارد همراه با مديريتي كارا به پايداري فضاي سبز منجر مي­شود. بنابراين داشتن نگرش سيستمي به فضاي سبز از اركان مهم در شكل گيري فضاي سبز پايدار است و لازمه آن داشتن مديريتي مؤثر است تا طرح از تعادل سيستميك خارج نشده و در جهت برآورده ساختن سلامت اكولوژيكي و سلامت كاربران آن باشد.
بنابراين در جهت طراحي پايدار يكي از نكات مهم شناخت بستر موجود و محيط اطراف و فرهنگ بومي و تطبيق آن با اهداف طرح براي برقراري تعادل بين نيازهاي شخصي و عمومي است تا پارك بتواند به بهترين وجه در جهت ارتقاء عملكرد اجتماعي خود مؤثر باشد. از اين جهت و با توجه به نگراني­هايي كه درباره كيفيت محيط زيست وجود دارد و نياز به قابليت زندگي طولاني مدت در محيط هاي شهري بايد يك
برنامه­ريزي اصولي و ديناميكي پايدار براي طراحي فضاي سبز در نظر گرفته شود، تا بر خلاف برنامه­ريزي­هاي كلاسيك و قديمي كه بيشتر روي طراحي فضاي سبز به صورت ايستا و كوتاه مدت بود، بتوان امروزه در مديريت و برنامه­ ريزي از يك مدل چارچوبي مدرن جهت بررسي ديناميكي (پويا) از محيط زيست بيولوژيكي شهرها با توجه به فعل و انفعالات صورت گرفته در مكان ها و زمان هاي مختلف استفاده كند.
در مورد فضاي سبز شهري مي­توان گفت كه اين فضاها جزئي از يك سيستم بزرگتر به نام شهر مي­باشد بنابراين ارتباط اين جزء فضاي سبز با ساير اجزاء شهر را بايد در چارچوب اهداف آن بررسي كرد. كه شامل اهداف اكولوژيكي، رواني و كالبدي مي باشد.
با توجه به اينكه بسياري از شهرهاي ايران و از جمله اصفهان بر روي كمربند خشك جهان قرار دارند، ايجاد يك فضاي سبز پايدار بايد منطبق با شرايط اكولوژيك منطقه باشد كه همان فضاي سبز اكولوژيك ناميده
مي­شود.
ايجاد فضاي سبز در محيط هاي شهري با محدوديت هايي روبرو است كه مي توان موارد زير را در مورد آن ذكر كرد:
- محدوديت­هاي اقتصادي (مانند هزينه هاي، احداث و نگه داري و بهره برداري از فضاي سبز)
- محدويت­هاي فيزيكي (مانند ساخت و سازهاي پيرامون، نوسازي ساختمان­ها بدون لحاظ كردن موقعيت فضاي سبز و آلاينده هاي محيطي و استرس ناشي از براي فضاي سبز)
- محدوديت­هاي اجتماعي (مانند ايمني، زيبا شناسي و...)
بنابراين فضاي سبز اكولوژيك بايد به گونه­اي باشد كه علاوه بر لحاظ كردن تمامي عوامل و محدوديت­ها در طراحي و ايجاد فضاي سبز، از شرايط اقليمي و زيستي منطقه تبعيت داشته باشد.
در ايجاد فضاي سبز اكولوژيك رعايت عواملي چون مطالعه شرايط اكولوژيك، خاك و اقليم منطقه، جلوگيري از كاشت گونه­هاي گياهي با نياز آبي بالا، انتخاب گياهان بومي و سازگار با شرايط محيطي موجود و در عين حال جذاب و ... بايد مدنظر قرار گيرد.

منبع:www.isfahan.ir

زیبا سازی شهری (Urban beautification)

زیبا سازی شهری (Urban beautification)

 

زیباسازی فرایند توسعه ویژگی های بصری است که در فضای شهر صورت می گیرد (آرایش و پیرایش چهره شهر)
اهداف :
۱ – اشاعه فرهنگ زیباشناسی و ارتقای کیفیت محیط زیست شهری در راستای هویت ایرانی-اسلامی
۲ – بازسازی چشم اندازهای عمومی، نقاط عطف بصری و نشانه های شهری
۳ – ایجاد تناسب، امنیت و آرامش روانی و هماهنگی بین عناصر مختلف شهری
۴ – ارج نهادن به زندگی و ارزش های تمدن
"فلسفه فکری زیبایی و شهر" از قرن ۱۹ آغاز شد و امروز به مفهوم یادمان سازی و زیبا نمودن فضای شهر به کار می رود.
"جنبش زیبایی شناسی شهری" رویکرد پیشرفته ای است که نه تنها به خاطر زیبا نمودن بلکه به معنای ابزار کنترل اجتماعی از طریق راضی نگه داشتن مردم و پاسخگویی به نیاز آنها مورد مطالعه قرار می گیرد. عملیات زیباسازی فرایندی است که به توسعه کیفی فضای شهر و ارتقای کیفیت زندگی شهری می پردازد تا به شکل گیری شهر سالم، فرهنگی و انسان مدار برسد. شهری زیباست که بر اساس شرایط محیطی و نیازهای انسانی به صورت منطقی و متناسب شکل گرفته باشد. شهری که به کیفیت زندگی و روح و روان انسان احترام بگذارد.

 

اهداف عملیاتی زیباسازی  بر اساس تفکر شهر انسان مدار و فلسفه زیبایی:
بهبود عملکرد و کیفیت بصری، ایجاد جلوه های ویژه، گسترش فضای پیاده ، آثار هنری شهری
سه بخش اصلی فعالیت های زیباسازی:
طراحی شهری، طراحی محیط و نمای شهر(سیما و منظر)/ مبلمان شهری/ هنرهای شهری (آثار هنری با ارزش)
کیفیت بصری می بایستی با سایر عوامل محیط به رقابت بپردازد تا بتواند زیبایی خود را نشان دهد و حتی برتر از آنها باشد. بخشی از سلامت و شادی انسان ها در گرو کیفیت فضاهای شهری، تعامل و ارتباطات اجتماعی-روانی ناشی از تأثیرات زیباشناختی است.

چکیده ای از سری ضوابط آشنایی با طرح مطالعاتی ساماندهی مبلمان و فضای شهری مربوط به زیباسازی شهری و کیفیت محیط، سید رضا لاهیجی
منبع:/www.isfahan.ir

زمین بازی کودکان (Playground)

زمین بازی کودکان (Playground)

 

بازی بهترین شکل آموزش برای کودک است. او مراحل زندگی آینده خود را در قالب بازی تمرین می کند. گویا دوران خردسالی انسان درست مانند دوران خردسالی بشریت است. بازی برای کودک از آن جهت مهمترین فعالیت به شمار می آید که تمرینی است برای زندگی. کودک نیاز به جنب و جوش دارد آن هم در فضای باز مخصوص در محیط های عمومی و همراه با کودکان دیگر. در بازی کودکان باید رشد و پیشرفت ذهنی توأم با رشد بدنی باشد. کودک با یادگیری مفاهیم رنگ، حجم، صوت و ... عناصر وسیعتری را برای بازی بدست خواهد آورد. بازی تمرینی برای تسلط روحی و جسمی بر زندگی واقعی است. جامعه شناسان منشأ فعالیت های هنری را بازی می دانند. برای گسترش سطح فرهنگ و هنر جامعه باید آموزش هنری را از دوران کودکی شروع کنیم. روانشناسان بازی را به دو نوع جسمی و اجتماعی تقسیم می کنند. هر دو نوع بازی نیاز اساسی کودک است . بازی اجتماعی بهتر می تواند نیاز بچه ها را برآورده سازد، کودک از خلوت خود به نوعی لذت می برد و در جمع به نوع دیگر هیجان خود را نشان می دهد. بازی های انفرادی بیشتر توانایی های فردی و استقلال کودک را تقویت می کند، در بازیهای اجتماعی کودکان از خود رفتار بروز می دهند و ارتباط، گفتگو و همکاری متقابل را یاد می گیرند. توجه به کودک در فضای شهر و محیط عمومی ، مهمترین وظیفه ای است که باید به آن پرداخته شود، زیرا کودکان آینده ساز کشور خود هستند، مدیران، نخبگان و افراد موفقی که به آنها نیاز داریم، به همین دلیل است که در تمام شهرهای جهان توجه ویژه ای به تربیت، رشد ، آگاهی و اعتماد به نفس کودک می شود.

 

چکیده ای از سری ضوابط آشنایی با طرح مطالعاتی ساماندهی مبلمان و فضای شهری مربوط به زیباسازی شهری و کیفیت محیط، سید رضا لاهیجی

منبع:www.isfahan.ir