پاویون هلند در نمایشگاه هانور آلمان

پاویون هلند در نمایشگاه هانور آلمان

گروه جوان هلندی MVRDV ، شانس آنرا پیدا کردند تا پاویون هلند را در نمایشگاه Expo2000 هانور آلمان طراحی و در مدت کوتاهی آنرا اجرا کنند.

به دلیل فاکتورهای توسعه ای که برای کشور هلند در نظر گرفته شده بود. یعنی: فضا، زمین، اکولوژی و کاهش آلودگی هوا - گروه MVRDV پیشنهاد کرد که پاویون می تواند ارائه کننده این مباحث توسعه باشد.

 

 

 

ساختمان مانند یک برج یا یک سازه، برای نمایشگاه جهانی هلند مانند فضائی است که گروه MVRDV  آنرا یک پارک چند سطحی توصیف کرده اند که مرزها را از بین برده و فضا، انرژی و زمان را ذخیره کرده و فراساختاری است که در خود به اکوسیستمی کوچک تبدیل شده است.

 

 

 

 

 

طراحی پل عابر پياده به سبك چينی!

گروه طراحی L & A چین طرحهایی برای پل عابر پیاده نمادین در پارك مركزی ووكسی شیدانگ این كشور ارائه كرده است كه كناره‌های شمالی و جنوبی پارك را به هم متصل خواهد كرد.
این طراحی جالب از یك جزیره دست‌ساز نیز برخوردار بوده كه چشم‌اندازهایی از آب‌نما و فرصتی برای استراحت و لذت از باغهای اطراف و برخی امكانات تفریحی برای عابران پیاده ارائه می‌كند.
طراحی این پل به نمایش خطوط صاف و پویا به شكل اس (S) مانند پرداخته كه باعث ایجاد یك پیچ در آن و یك نقطه کانونی بصری می‌شود.

طراحان با ارائه این طرح و خطوط روان آن، خواستار نمایش ارتباط مهم پارك ووكسی شیدانگ با آب هستند.
نقاط دسترسی شیب‌دار منجر به پایین‌تر بودن سطح پل و ایجاد شكل جزیره‌ای آن شده كه منظره دریاچه را واضح‌تر و بزرگتر به نمایش می‌گذارد.

این پل به ارائه یك مسیر بدون ترافیك برای بازدیدكنندگان خود جهت دستیابی به مركز شهر پرداخته و همچنین قایقهای درون دریاچه نیز می‌توانند از زیر آن بگذرانند.

در برنامه ساخت این پل قرار است از سازه فولاد سبك، ‌پوسته‌های صفحات بیرونی رنگ روشن و الوارهای دكور صیقل داده شده استفاده شود. این پل همچنین از امكانات آسایشی و تفریحی نیز برخوردار است.

از شار تا شهر

از شار تا شهر (سید محسن حبیبی)

شناخت هر پدیده‌ای به درجه شناخت ما از فرآیند تاریخی آن پدیده بستگی دارد. به عبارتی روشن‌تر وجود شرایط عام را می‌توان شرط لازم برای تکوین این پدیده دانست. شرایط خاص اجازه شناخت و درک خود پدیده را آن چنان که هست فراهم می‌آورد. شرایطی که پدیده در آن تحول خاصی می‌پیماید و در بستر زمان شکل دیگری می‌یابد به همین دلیل است که شناخت فرآیند تاریخی پدیده اهمیتی خاص می‌یابد، فرآیندی که دو عنصر مکان و زمان به عنوان شرایط عام و دو عنصر اقتصادی ـ سیاسی و اجتماعی ـ فرهنگی به عنوان شرایط خاص در آن جلوه می‌کنند.

شناخت تاریخی پدیده، سنگ زیربنای شناخت وضع موجود است و درک درست از شرایط موجود تخمین دگرگونی‌های بعدی پدیده را ممکن می‌سازد. هر گاه گذشته (سیر تحول تاریخ) پدیده در وضع موجود آن مستقر باشد «آینده» (دگرگونی‌ها و تحولات بعدی پدیده) در وضع موجود آن مستتر است. گذشته موجود را تبیین می‌کند و موجود آینده را تخمین می‌زند. به گونه‌ای که می‌توان پدیده غارت ـ دفاع را پدیده‌ای دانست که تاریخ شهر را تعیین کرده است.
شکل گیری شهرها تحت تأثیر عوامل:
۱ ـ جهان بینی
۲ ـ اقتصاد (‌مادی گری)
۳ ـ عامل محیط و اقلیم بوده است.
فرآیندشهرنشینی، شهرگرایی و شهرسازی ایران با توجه به منابع و مدارک موجود و حرکت از تحلیلی ریخت شناسانه می‌توان در سه دوره عمده و کلی مورد بررسی قرار داد:
اول: سیر تحول شهرنشینی، شهرگرایی و شهرسازی قبل از اسلام.
این دوره حدوداً از قرن نهم ق.م آغاز شد و تا قرن هفتم میلادی ادامه می‌یابد. این دوره منطبق بر شروع تمدن شهری ایرانی بوده و با حمله مسلمانان به ایران و فتح ایران به دست آنان پایان می‌پذیرد.
دوم: سیر تحول شهرنشینی، شهرگرایی و شهرسازی بعد از اسلام:
این دوره با استقرار اولین حکومت‌های مستقل داخلی در ایران شروع شده و تا سال ۱۲۰۰ قمری (۱۱۶۵ شمسی و ۱۸۷۶ میلادی) عصر صنعت و شروع سلسله قاجار ادامه می‌یابد.
سوم: سیر تحول شهرنشینی، شهرگرایی و شهر سازی در دوران معاصر. این دوره با استقرار حکومت قاجار در ایران شروع شده و تا سال ۱۳۵۷ شمسی (۱۹۷۹ میلادی) ادامه می‌یابد.
در کتاب از شار تا شهر از مفاهیم سرزمین استفاده می‌شود و مراد ایجاد شار در گذشته نیست. منظور شناخت شهر امروز و شهر فرداست.
در قبل از اسلام با دو سبک عمده و یک میان سبک، با دو شیوه عمده و یک شیوه میانین، نحوه استقرار انسانی در مقیاسی بالاتر از روستا را شکل می‌بخشند، به عبارتی درست‌تر در این دوران ما با دو گونه عمده شهرنشینی و از آن ره سازمان اموزش فنی‌های کالبدی ـ فضایی مربوط و یک گونه شهرنشینی و شهرگرایی گذار بین این دو شیوه عمده مواجه هستیم بدین قرار:
اول ـ شیوه پارسی:
این شیوه از قرن نهم ق. م با ساختن اولین «شار» مادی الهام گرفته از «شهر ـ تپه»‌های بین النهرین (زیگورات) شروع شده و با شکوفایی شارهای پارسی در شوش، استخر، پاسارگاد و… به اوج خود می‌رسد.
ایجاد مجموعه عظیم «شهر ـ معبد» و «شهر ـ قدرت» تخت جمشید، نمونه والایی از تغییر مفاهیم و معانی است که از تمدن‌های متعدد بین النهرین کسب شده است. این شبوه در زمینه تلفیق، تنظیم و تنسیق سه مقوله عمده جهان بینی، اقتصاد و محیط، گامی بس عظیم در شکل گیری تمدن جهانی بر می دارد.
حمله اسکندر مقدونی به ایران (قرن سوم ق. م) نقطه پایانی بر این شیوه از استقرار انسانی است.
دوم ـ شیوه یا میان شیوه پارسی ـ هلنی :
حرکت بی بازگشت یونانیان به سوی شرق، سبب می گردد تا امتزاجی عظیم و بزرگ از فرهنگ‌های غربی و شرقی آن روزگار صورت پذیرد. دو شهر از فرهنگ «شهر ـ دولت‌ها» یونانی، آمیخته شده با فرهنگ «شهر ـ قدرت‌های» شرقی منبعث از حکومت‌های مرکزی قاهر، جانشینان اسکندر نوعی دیگر از روابط میان انسان و استقرار انسانی را مطرح می‌کنند، گونه ای که هم بنیان‌های شهر ـ دولت یونانی را در خود دارد و هم مفاهیم شهر ـ قدرت‌های ایرانی را.شار در این دوران مفهومی کم و بیش التقاطی دارد: نگرشی جدید که عمر آن کمتر از یک قرن است.
سوم ـ شیوه پارتی:
مقاومت در مقابل مفاهیم مادی و معنوی شهر ـ دولت‌های پایه گذاری شده توسط سرداران یونانی و ستیز برای استیلای مفاهیم و معانی زیست و تولید بومی سبب می‌گردد تا در قرن سوم ق. م و با از میان رفتن آخرین سردار یونانی، شیوه دیگری از سازمان فضایی ـ کالبدی چه در معماری و چه در شهرسازی مهر خود را بر هر گونه ساخت و ساز و بر شار این دوران بزند. شیوه پارتی با بیانی بس ساده در آغاز (شهر « نساء» در ماوراءالنهر و «فبروز آباد» در فارس) به بیانی پیچیده در شهرهای دوران ماد و سازمان فضایی ـ کالبدی قوام یافته شارهای قرن هفتم میلادی به دست می‌آید.
سه مرحله متفاوت در شهرگرایی و شهر نشینی دوران باستان:
ـ مرحله شکل گیری و پیدایش پدیده شهر: رشد آن در دوران ماد و بالندگی آن در دوره هخامنشی (اسقرار قطعی شیوه پارسی) ؛ در این مرحله گذر قطعی از شیوه زیست و تولید و سازمان اجتماعی، اقتصادی، عشیری، روستایی رخ داده است. تشکیل دولت و قرار گرفتن آن در ورای همۀ سازمان ‌های اجتماعی ـ اقتصادی موجود نتیجه این گذر است.
دولت با استقرار در شهر و یا به عبارتی روشن‌تر با ساختن شهر، تبلور فضایی ـ کالبدی خویش را نیز اعلام می‌دارد. «شهر ـ معبد» نتیجه بارز این تبلور فضایی است.
ـ مرحله پیدایش «نوشهرها» و تجزیه سازماندهی شبکه شهری در سازمان آموزش فنی فضایی کشور: این مرحله همراه است با تفکرات شهرساز یونانی که از سوی سرداران یونانی به منظور ایجاد پشت جبهه مطمئن در مسیر کشور گشایی آن‌ها رخ می‌دهد.
در طول مسیر «شهرـ دولت‌های» یونانی‌وار استقرار می‌یابند. پیدایش دولت سلوکی با مفهوم دولت قاهر، متمرکز و ورای طبقات درون ماد و هخامنشی تجربه‌ای بزرگ در بنیان گذاری شهرهای جدید با مفهومی دوگانه از «شهر ـ دولت» یونانی و «شهر ـ قدرت» پارسی نقش تاریخی خود را در سازماندهی فضایی کشور باری می‌کند.
ـ مرحله پیدایش نوشهرهای سوق الجیشی و تعمیم مفهوم شهر به منطقه‌ای بس فراتر از محدوده‌های کالبدی بلا فصل آن: در این مرحله دگرگونی مهمی در نحوه تفکر نسبت به سازمان فضایی کشور رخ می‌دهد. دفاع از کشور به شهر‌ها و مناطق سرحدی واگذار می‌شود و شهر‌های درونی در مفهومی منطقه‌ای معنایی تازه می‌یابند. تشکیل دولت قاهره و متمرکز اشکانی، ضربه قطعی بر مفهوم دوگانه «‌شهر ـ دولت»، «شهر ـ قدرت» دولت سلوکی وارد می‌کند و «شهر ـ قدرت» را با اهمیتی بیشتر مورد تأکید قرار می‌دهد.
تشکیل دولت قاهره و دارای طبقات ساسانی که ادامه منطقی و تحول تاریخی دولت اشکانی است، آخرین مفاهیم دولت ـ شهر یونانی را از میان بر می‌دارد و با استیلا بر سازمان اجتماعی تولید، شهر را در مفهومی منطقه‌ای به کار می‌گیرد.
پیدایش و مفهوم شهر و شهر گرایی در دوران ماد (قرن ۹ تا ۷ ق. م.)
سازمان فضایی و تبلور کالبدی گذر تاریخی دولت ماد ایجاد اولین «شهر ـ دولت» در فلات ایران است هگمتانه، هنگ مادانه، همدان
هگمتانه هم شباهت‌های بسیاری با شهر «اور» دارد و هم نگاهی فراوان به بابل و نینوا. آن چه هگمتانه را از آنان جدا می‌سازد، همان جمع بندی تاریخی است. هگمتانه خود « شهر ـ معبد » و « شهر ـ قدرت » است. هگمتانه از این پس مظهر وحدت و در عین حال نفاق سه جامعه ایلی، روستایی و شهری است. هرتسلفر هگمتانه را به معنای مکان جمع شدن می‌داند.
دولت ماد نه بر تقسیم کار اجتماعی بین جوامع سه گانه تحت فرمان خود بلکه بر وحدت اجتماعی کار بین آن‌ها پای می‌فشرد. ایجاد قلاع سنگین و « شهر ـ تپه‌های » بی شمار درنقاط متفاوت ولی مشخص سرزمین ماد، سه مقوله جهان بینی، اقتصاد و زیست محیطی را هم زمان در خود دارد.
هر یک از شهر ـ تپه‌ها، خود یک «شهر ـ معبد» است، یک «شهر ـ قدرت» است که از دیدگاه زیست محیطی در نقطه‌ای واقع شده است که بر آیند کلیه نیروهای زیست ـ محیطی است. چنین سازماندهی، هم به عامل «غارت ـ دفاع» به عنوان مهم‌ترین عامل اقتصادی در شکل گیری «شار» نظر دارد و هم به عنوان حافظ مکان و زمان، تبلور قطعی و فضایی جهان بینی حاکم است. «شهر ـ معبد» حافظ حقیقی مردمان و سرزمین‌های پیروان خویش است.
هگمتانه توسط هووخشتره ساخته شده و دیاکو آن را به پایتختی ماد برگزید. شار مادی در این مرحله، عبارت است از قلعه‌ای محکم و قوی بر فراز تپه یا نقطه سوق الجیشی خاص که در دامنه و در پس دیوارهایش نقاط زیستی کوچک و بزرگ پراکنده‌اند. آن چه مورد برنامه ریزی و طراحی دقیق قرار می‌گیرد، قلعه و تقسیمات داخلی آن است. قلعه مرکز واقعی مدیریت و سازماندهی منطقه وسیع تحت نفوذ خویش است.
شار در دوران هخامنشی، بالندگی مفهوم (قرن۷ تا ۷ ق.م):
گستردگی وسیع سرزمینهای تابعه دولت هخامنشی به تشکیل اولین امپراطوری قدرتمند آن روزگاران در شرق نزدیک منجر می‌شود. ایجاد جاده‌های نظامی سوق الجیشی و در عین حال بازرگانی ـ تجاری از اولین اقداماتی است که دولت هخامنشی برای ارتباط نقاط مهم سرزمین‌های تابعه و مفتوحه انجام می‌دهد. فتح بابل، دولت هخامنشی را در مقابل مجموعه‌ای از دولت ـ شهرهای پررونق بین‌النهرین قرار می‌دهد.
ایجاد جاده‌ی شاهی از «شوش» به «افسوس» در کنار مدیترانه ـ دریای سفید آن روزگاران ـ به طول ۲۴۰۰ کیلومتر در مسیر دجله و فرات، ایجاد جاده بین بابل و سرزمین‌های هند که از نقاط جنوبی کشور به موازات خلیج فارس عبور می‌کرده است، نشان‌دهنده قدرتمند شدن سازمان اقتصادی دولت هخامنشی است. دولتی که محافظت و مراقبت از جاده‌ها را هدف اصلی خود قرار داده و در هر بیست کیلومتر یک چاپارخانه و کاروانسرا ایجاد می‌کند.
دست یابی به آسیای صغیر و فتح لیدیه سازمان بازرگانی بسیار پیشرفته‌ی دولت هخامنشی را با عنصر جدیدی به نام پول در معاملات تجاری مواجه می‌سازد.
شار نظامی ـ کشاورزی دوران ماد جای خود را به شار نظامی ـ بازرگانی پارسی در سرحدات و شار بازرگانی ـ کشاورزی سرزمین‌های میانی می‌دهد. ایجاد اولین انجمن‌های مالی و صرافی در شارهای پارسی تأکیدی بر این امر است. بازار نیز در شهر تولد می‌یابد.
اولین نطفه‌های تقسیمات کالبدی شار پارسی به تبع تقسیمات اجتماعی ـ اقتصادی بسته شد و تعریف دقیق و صریح سازمان فضایی کشور از سوی دولت هخامنشی در چهار رده خانه، ده، طایفه و کشور نشانه چگونگی تقسیم اراضی کشور بر مبنای جامعه و دودمانی است.
شار پارسی مسئول مستقیم امنیت منطقه تحت نفوذ خویش است. شار پارسی اولین قدم در مفهوم منطقه‌ای شدن را برداشته است.
«شهر ـ معبد»، «شهر ـ قدرت» و «شهر ـ بازار» مفاهیمی هستند که شار پارسی با خود حمل می‌کند و با استقرار در نقاط سوق الجیشی بسیار با اهمیت به مقوله زیست ـ محیطی نیز جواب می‌دهد.
پارسیان شهرهای محل اقامت خود را از روی نقشه‌ای بنا می‌کردند که توسط مذهب ( موبدان ) تقدیس شده بود و سنت‌های اجدادی به آن‌ها آموخته بود و از آن نقشه به هیچ وجه تجاوز نمی‌کردند. شهر مربعی بود به طول یک میدان که اسب به میل خود به یک نفس بدود. ( حدود ۷۰۰ متر در ۷۰۰ متر)
چهار طبقه ممتاز سازمان اجتماعی دولت پارسی:
۱ـ اشرافیت دودمانی: که در رأس هرم هفت دودمان متشکله جامعه هخامنشی قرار گرفته است؛
۲ـ مغان و روحانیون: نشان تحول تاریخی دولت پارسی از دولت ـ شهر‌های بین‌النهرین تا شهر ـ قدرت پارسی دارد؛
۳ـ اشرافیت دهقانی: بیان کننده نقش و قدرت جامعه روستایی در روزگاران باستان. حضور این اشرافیت، نشان امتزاج و یگانگی کار اجتماعی است. در واکنشی منطقی این اشرافیت سبب می‌شود تا در روستا کار صنعتی و بازرگانی شکل گیرد؛
۴ـ بازرگانان و پیشه وران:
خدا ـ پادشاه ـ دولت ـ شهرهای بین النهرین، در دولت ماد به دو بخش پادشاهی و مذهبی تقسیم می‌شود. تقابل پادشاه با مغان سبب می‌گردد تا قیام مغان در چارچوب واقعه «بردیای دروغین» رخساره نماید.
دولت هخامنشی با قرار دادن پادشاه در ورای طبقات اولین گام در جهت تسلط دولت بر مذهب را بر می‌دارد.
چهره کالبدی و ساخت فضایی شار پارسی از دیدگاه ریخت شناسی شهری:
۱ـ دژ حکومتی: مجوعه‌ای مرکب از کاخ‌ها، معابد، دیوان‌ها، تأسیسات نظامی و اداری، ذخایر و انبارهای آذوقه؛
۲ـ شار میانی: مجموعه‌ای مرکب از محلات خاص برای استقرار طبقات ممتاز با خانه‌هایی کم و بیش مشابه، بازاری در میان و همه محصور در دیواری سنگین با دروازه‌هایی برای ورود و خروج به شار میانی؛
۳ ـ شار بیرونی: مجموعه‌ای مرکب از محلات و خانه‌ها، بازارها، باغات و مزارع پراکنده در سطحی وسیع و محل استقرار اکثریت جامعه شهری آن روزگاران. در این منطقه استفاده وسیع از آجر و خشت و گل رایج بوده و شاید فضایی شبیه به روستاهای نسبتاً بزرگ قابل تصور باشد.
دگرگونی مفهوم: بنیانگذاری شهر ـ دولت، شیوه پارسی ـ هلنی: (قرن سوم ق.م)
ورود و رسوخ روابط اجتماعی ـ فرهنگی یونانی نشأت گرفته از جامعه اشرافی برده‌دار متکی بر تقسیم کار اجتماعی سبب دگرگونی و آشفتگی روابط اجتماعی ـ فرهنگی منبعث جامعه دولت سالار متکی بر وحدت اجتماعی کار می‌گردد. برای نخستین بار در تاریخ جهانی دو فلسفه شرقی و غربی با یکدیگر ممزوج می‌شوند. شهر پارسی ـ هلنی مکانی می‌گردد برای استقرار دولت سلوکی. دولتی که هم سودای روابط ناشی از مردم سالاری اشراف را در سر دارد و هم از روابط مبتنی بر اقتدار حکومت پارسی سود می‌برد.
دولت سلوکی برای تحکیم بخشیدن به خود و گسترانیدن سلطه خود بر سرزمین مفتوحه به سرعت دست به کار ساختن نو ـ شهر می‌شود و شبکه وسیعی از آن‌ها را به وجود می‌آورد. ساختن بیش از ۴۰۰ شهر جدید در کنار قلاع نظامی ـ مشهورترین آن‌ها شهر صد دروازه (حدود دامغان امروزی) ـ حاکی از سیاست شهرسازی دولت سلوکی است.
سازماندهی شبکه شهری در سرزمین‌های مفتوحه دولت سلوکی را مجبور به بازسازی، نوسازی و ایجاد شبکه راه‌های سرزمینی می‌کند. دولت سلوکی مالک جاده‌های بزرگ بین قاره‌ها بود.
سرعت در ارتباطات و حمل و نقل به عالی‌ترین درجه خود رسید و جز در عهد اختراع ماشین بخار هیچ دوره‌ای با آن برابری نکرد.
شهر پارسی ـ هلنی در مکانی استقرار می‌یافته است که:
یکم: در جوار یا در نزدیکی راه‌های ارتباطی و جاده‌های اصلی قرار داشته باشد.
دوم: در کنار قلعه نظامی و یا شهر قدیمی مستقر در منطقه‌ای مملو از روستاهای پیرامونی باشد.
سوم: از دیدگاه سوق الجیشی قابل تأمین باشد.
بنابراین شهر پارسی ـ هلنی در بدو تولد خویش، شهری نظامی است. شهری است که بر مبنای شهر ـ دولت یونانی شکل می‌گیرد.
این شهر‌ها بنا بر ریشه یونانی خود مرکز عمده داد و ستد، ارتباط تجاری و کانون توسعه اقتصادی می‌گردد. پادگان‌های نظامی مستقر در شهر پارسی ـ هلنی، عملاً به پایداری از منطقه حوزه نفوذی شهر نیز می‌پرداختند. شکل‌گیری این مفهوم دوگانه، عملاً به گسترش کالبدی شهر منجر شده و ترکیبی فضایی از شهر طراحی شده اولیه و شهر اندامواره‌ای ثانوی را به وجود می‌آورد.
اصول و قواعدی که برای ایجاد نوشهرها به کار گرفته می‌شود، عمدتاً همانی است که در عهد کلاسیک از سوی هیپوداموس به کار گرفته شده بود. مقیاس انسانی مبنای طراحی معابر و منازل قرار می‌گیرد. شبکه معابر کاملاً به گونه‌ای شطرنجی طراحی می‌شود. برای نخستین بار مفهوم میدان در شهر رنگ می‌گیرد. این میدان چون اصل خویش ـ آگورا ـ مرکز مبادلات فرهنگی، تجاری، اداری می‌شود. ولی این میدان بیش از هر چیز مکان خودنمائی و اعتبار دولت سلوکی است، میدان تجلی کالبدی ـ فضایی دو فلسفه در هم آمیخته شده است.
شار پارتی در دولت اشکانی (قرن سوم ق.م تا قرن سوم میلادی):
دولت اشکانی با رجوع به سازماندهی دولت هخامنشی، به سرعت سازمان دودمانی و عشیرتی خود را دگرگون کرده وبه آن شکل کاملاً دولتی می‌بخشد. این دولت با بهره‌گیری از تجربۀ دولت سلوکی موفق می‌گردد تا برای اولین و آخرین بار در تاریخ ایران نوعی دولت مرکزی مبتنی بر تفاهم دودمان‌های متشکله را شکل بخشد. دولت اشکانی تنها دولتی است که پادشاهان آن نه بر مبنای وراثت بلکه بر مبنای تفاهم سران دودمان‌ها انتخاب می‌شدند. سرانی که خود ارکان اصلی این دولت را تشکیل می‌دادند.
شهر پارتی در دولت اشکانی، مرکز اصلی حیات سیاسی این دولت است. شهر مکان اصلی تصمیم گیری‌های دولت و مشورت ارکان دودمانی است. بدین اعتبار مفهوم شار پارتی همانی می‌گردد که در شار پارسی وجود داشت. شار پارتی در دولت اشکانی محل استقرار طبقات اجتماعی می‌گردد.
طبقات اجتماعی دولت اشکانی:
۱ ـ اشرافیت دودمانی؛
۲ـ دیوان سالاران و نظامیان؛
۳ ـ مغان و روحانیون؛
۴ ـ اشرافیت دهقانی؛
۵ ـ بازرگانان و پیشه وران.
طبقه اجتماعی اشرافیت دهقانی، بسیاری از زمینداران شهر ـ دولت‌های پارسی ـ هلنی را نیز در خود می‌گیرد، این گروه با حل شدن در این طبقه اجتماعی، هم امنیت اجتماعی می‌یابند و هم جایگاه خویش را مستحکم می‌کنند.
دولت اشکانی برج و باروی دایره‌ای را بر اطراف شهر جدید می‌کشد و برای نخستین بار در تاریخ، شهر دایره‌ای شکل را ایجاد می‌کند.
دو شهر نساء در ماوراءالنهر و فیروزآباد در فارس نمونه بارزی از شهرهای دایره‌ای شکل این روزگار هستند.
سازمان کالبدی ـ فضایی در شار پارسی:
۱ ـ دژ حکومتی؛
۲ ـ شار میانی: با معماری خانه‌هایی که دو اطاق در طرفین، یک اطاق کوچک در میان با ایوانی سرپوشیده در مقابل آن که دسترسی به فضا از آن صورت می‌گیرد و همه در حصاری گرد محصور گشته‌اند؛
۳ ـ شار بیرونی: مجموعه‌ای بس گسترده مرکب از محلات، بازار، باغ و مزرعه. عمدتاً محصور شده به وسیله حصار‌های طبیعی.
شار پارتی در دولت ساسانی (قرن ۳ میلادی تا ۷ میلادی):
ظهور میترائیسم آمیخته با هلنیسم از سوئی و تلفیق و ترکیب آن‌ها با جهان‌بینی مسیحی نشأت گرفته از یکتا‌پرستی، خمیر مایه اصلی برای بازگشت به دین کهن مزدایی در ایران را دامن می‌زند. تلاش بی‌وقفه مغان و موبدان برای سلطه دین مزدایی و زرتشتی بازتاب خود را در قیام اردشیر بابکان، نه تنها به عنوان کسی که داعیه قدرت را در سر دارد، بلکه به عنوان کسی که فره ایزدی همراه اوست باز می‌یابد. گستردگی وسیع دولت اشکانی از سویی و تعویض‌های پیاپی پادشاهان اشکانی ـ به علت اختلافات داخلی دودمانها در قدرت ـ به ضعف دولت اشکانی می‌انجامد، دولتی که در قرن سوم میلادی جای خود را به دولت قاهر ساسانی می‌بخشد.
«کارنامک» اردشیر بابکان: اولین سند عقیدتی ـ سیاسی حکومت و دولت در دوره‌های پیش از اسلام است. اولین سندی است که درآن دولت ساسانی آمیزه‌ای است منسجم از حکومت مادی و معنوی و آمیخته‌ای از سیاست و مذهب.
ظهور دولت ساسانی در واقع، اولین حرکت جامعه شهری برای رسیدن به قدرت است. تا قبل از این حکومت همیشه از آن جامعه ایلی بود.
دولت ساسانی با تسلط بر تمامی روابط مادی و معنوی جامعه موفق می‌گردد تا دگرگونی‌های گسترده‌ای را در روابط تولیدی شیوه‌های مالکیت بر منابع تولید ایجاد کند، بازگشت به مفاهیم کهن تقسیمات کشوری دوران هخامنشی، تقسیم کشور به ساتراپ‌های متفاوت و استقرار فرمانداران دولتی در این مناطق، ضربه‌های عمده را بر شیوه‌های تولید و زیست دودمانی وارد می‌سازد. در این دولت عملاً طبقات اجتماعی به کنار گذاشته می‌شود.
شهر مکان اصلی استقرار طبقات برتر اجتماعی است که عبارتند از:
۱ ـ موبدان و مغان: ارتقای این قشر اجتماعی به بالاترین نقطه از هرم قدرت، نشان از تحول تاریخی دارد که در دولت ساسانی رخ می‌دهد.
۲ ـ جنگاوران و سپاهیان: طبقه‌ای که تا کنون در تاریخ ایران وجود نداشته است، در دولت ساسانی ظهور می‌کند. حضوراین طبقه نشانگر جنبه بسیار قوی نظامی ـ دولتی ساسانی است وجود این طبقه تضمینی برای جلوگیری از هرگونه حرکت دودمانی است. این طبقه هم زمین‌دار است و هم در تجارت دخالت می‌کند و هم در صنعت نقش دارد.
۳ ـ دبیران و پزشکان: ورود دیوان‌سالاران به طبقات اجتماعی نشان از حکومت دیوانی دارد. بسیاری از دیوان‌هایی که در دوره اسلامی شکل می‌گیرد ریشه در تشکیل همین طبقه دارد.
۴ ـ دهقانان: همه منابع تولیدی و به خصوص زمین در دولت ساسانی در اختیار فرمانداران حکمران بر ساتراپ‌ها و سرزمین‌های منطقه‌ای پهناور است اما مالکیت عمومی از آن دولت ساسانی است.
در سازمان فضایی جدید کشور، دفاع از کشور به شهرهای سرحدی واگذار می‌شود، شهرهایی که کاملاً از دیدگاه نظامی تجهیز یافته‌اند، شهرهای سرزمین‌های میانی، نقش حفاظت و حراست از شبکه‌های آمد وشد جاده ای را بر عهده می‌گیرند و شهرهای سرزمین‌های درونی عملاً به کار تولید می‌پردازند.
شار ساسانی چون شار پارسی در دولت هخامنشی، بر مبنای باورهای دینی و متأثر از مقوله جهان‌بینی ساخته می‌شود. شهر معمولاً به حصاری ختم می‌گردد که چهار دروازه به چهار سوی عالم داشته باشد که خود یادآور جهات اربعه و عناصر اربعه نیز می‌باشد. گاه شهر را چگونه رقم شطرنج می‌ساختند (هشت در هشت قطعه) و گاه بر مثال جانوران: شوش بر مثال باز و شوشتر بر مثال اسب. این بخش از شهرهای اربعه را شارستان نامیدند.
شهرهای ایرانی عهد ساسانی به ویژه شهرهایی که در دوران قباد ساخته شد با شهرهای ایرانی دوره اسلامی بسیار شبیه‌اند، در این شهرهای دژی با باروهای کنگره دار، بخش نظامی شهر را تشکیل می‌داد، قسمت اساسی شهر در شارستان بود برگرداگرد کهن دژ، بازارها دردرون دیوارهای شهرستان و گاهی در بیرون آن بودند که در دوره اسلامی، ربض خوانده می‌شد و گاه دیوار دومی گرداگرد آن می‌کشیدند.
شار از دیدگاه ریخت‌شناسی شهرها مرکب از فضاهای زیر است:
۱ـ دژ حکومتی: در دوره اسلامی به کهن دژ یا قهندژ معروف می‌گردد. مجموعه‌ای است مرکب از کاخ‌ها، آتشگاه اصلی، دیوان‌ها، سربازخانه‌ها، ذخائر، خزائن و انبارهای آذوقه.
این دژ در بالا‌ترین نقطه شهر و مهم‌ترین نقطه سوق الجیشی ساخته شده و با دیوارهای سنگین محافظت می‌گردد. دژ مظهر قدرت دولت ساسانی است.
۲ـ شار میانی: شار میانی در دوره اسلامی به شارستان موصوف گردید.
۳ـ شار بیرونی: آتشکده‌ها و بازار اصلی را می‌توان در این بخش از شهر جستجو کرد. در دوران بعد از اسلام به ربض مشهور می‌گردد.
۴ـ بازار: مرکزیت حکومت در دولت ساسانی، حضور همه جانبه دولت در بازرگانی، صنعت و حرف، نقش ایران آن روزگاران را در بازرگانی بین المللی، روابط بازرگانی با هند، چین، حبشه، حجاز، رم شرقی و … همه و همه در اقتصاد شهری شار در دولت ساسانی مؤثر می‌افتد. بازار به عنوان ستون فقرات شهر از دل شارستان (شار میانی) شروع می‌گردد و دامنه خود را به شار بیرونی (ربض) می‌گستراند و در مسیر خود محلات را شکل می‌دهد.
۵ـ میدان: گستره‌ای وسیع در جلوی دروازه‌های شارستان و در ربض ساخته می‌شوند. این میدان نه چنان آگورای یونانی محل تظاهر داد و ستد اقتصادی است و نه چون « فروم » رمی مظهر قدرت حکومت است. میدان مکانی است که بازارها بدان باز می‌شوند و تظاهرات اجتماعی ـ اقتصادی در هم می‌آمیزد. میدان محلی است برای اعلان فرمانهای دولتی، بخشودگی‌ها و عقوبت‌ها. این میدان هنوز از دیدگاه ریخت شناسی فضایی خاص را سبب نمی‌گردد.

http://www.kubehprc.com

بام سبز

دانلود مقاله بام سبز

معرفي گياهان مقاوم به خشكي مناسب فضاي سبز

دانلود مقاله معرفي گياهان مقاوم به خشكي مناسب فضاي سبز

پارکهای شهری بازیافتی

پارکهای شهری بازیافتی
۶ پارک شهری حیرت آور که از ساختارهای شهری بازسازی شده ساخته شده است.
طی سالهای گذشته شاهد ایده ها و تفکرات خلاق و جالبی بوده ایم که خرابه های شهری را به
پارک ها و مناظر تماشایی و دیدنی تبدیل نموده است تا شهرها را برای ما تبدیل به فضایی زیبا و جذاب کنند .در زیر با برخی از این پروژه ها آشنا می شویم.

۱. پروژه رودخانه cheonggyecheon در سئول پایتخت کره جنوبی
این رودخانه در سئول سالها بلا استفاده ومتروکه بود تا اینکه مجدداً احیا گردید و به یک پارک زیبا و با شکوه تبدیل شد این پروژه تحت عنوان پروژه احیاء رودخانه cheonggyecheon از ابتدا انتقادات زیادی را به خود جلب کرد اما به تدریج جای خود را در میان ساکنان و توریست ها بازکرد.
از سال ۲۰۰۳ این پارک به عنوان یک نیروی زیستی برای مرکز شهر است که کمک بزرگی به کاهش درجه حرارت در این کلان شهر نموده است.
این پارک بزرگ ۶/۵ کیلومتری به مکانی برای فعالیت های جدید، تفریح و تفرج ساکنان و
توریست ها تبدیل شده و می تواند ترکیب جدیدی از انواع ماهی ها، حشرات و سایر حیوانات را نیز به اکوسیستم شهری سئول اضافه کند.

 

 

 

 

 

۲. پارک Ghost train در لیما پایتخت پرو
مسیر قطار قدیمی در شهر سیما در پرو که تخریب شده است هم اکنون به یک زمین بازی بسیارعالی برای استفاده کودکان و بزرگسالان تبدیل شده است.
در این پارک که توسط گروه اسپانیایی به نام Basurama طراحی شده است، از مصالح و مواد بازیافتی برای وسایل بازی استفاده شده است. در این پارک با استفاده از تایرهای فرسوده و غیرقابل استفاده تابهایی شبیه به اسب، ساختارهایی برای کوهنوردی و... ایجاد شده است. بدین ترتیب فضایی که زمانی برای یک شهر یک فضای مرده و زنگار گرفته به حساب می آمد اکنون با استفاده از همان چیزهایی که استفاده ای از آنها نمی شد به یک محیط شاد و زیبا برای کودکان تبدیل شده است.

 

 

 

۳. سیلوهای متروکه به عنوان یک باشگاه کوهنوردی در آمستردام هلند
برای احیاء استفاده مجدد از این سیلوها پیشنهادات زیادی بود که یکی از این پیشنهادات جالب متعلق به گروه معماران NL بود. پیشنهاد این بود که این سیلوها تبدیل به برج هایی برای کوهنوردی شود که هم فضای داخلی و هم فضای خارجی آن بدین منظور مورد استفاده قرار می گیرد.
این سیلوها همچنین شامل فضاهای دیگری همچون دفتر اداری، رستوران ، فضای تجاری ، فضای بازی کودکان و.... نیز بود.
درون برجA که حدود ۴۰ متر ارتفاع دارد پایه (سگدست)، تراش هایی بر روی دیوار، کلاهک های کوهنوردی و تمامی تجهیزات و امکانات مورد نیاز کوهنوردان موجود می باشد.
برج B دارای یک رستوران بر روی بام، فضای اداری، سالن، استودیو موسیقی و یک سینما است. این برج از طریق یک پل هوایی به یکدیگر متصل است.

 

 

 

 

۴. پارک high line در شهر نیویورک
پروژه پارک high line در منهتن پروژه ای است که در آن یک خط قطار مترو در قلب شهر به یک پارک تبدیل شده است. آبیاری این پارک که در حقیقت یک بام سبز به شمار می رود، با استفاده از آبهای باز چرخ شده (بازیافتی) انجام می شود و در آن از گونه های بومی و مناسب با اقلیم منطقه استفاده شده است.

 

 

 

۵. Wunderland kalkar  در آلمان
Wunderland kalkar  یک پارک حیرت آور در شهر Westphalia آلمان است که در محیط یک نیروگاه هسته ای بناشده است. البته به دلیل اعتراضات و مشکلاتی که وجود داشت این نیروگاه هرگز استفاده نشد پس طبیعتا مشکلی هم از لحاظ تشعشعات رادیواکتیو در آن وجودنداشت.
این پارک در هر سال حدود ۰۰۰/۶۰۰ بازدید کننده دارند. بسیاری از تجهیزاتی که برای پالایشگاه ساخته شده بود برای پارک مورداستفاده قرار گرفت.

 

 

 

۶. Paddington Reservoir Gardens در سیدنی
سیدنی هم دارای یک پروژه بسیار زیبا و عظیم در ایجاد فضای سبز شهری زیبا با استفاده مجدد از مواد بازیافتی و فضاهای غیرقابل استفاده مخروبه است.
در این شهر خرابه ها (ویرانه) های آب بندها به طور هنرمندانه ای تبدیل به باغ های زیبا شده است که قدم زدم در آن، قدم زدن در آکروپلیس را برای بازدید کنندگان تداعی می کند.
در ایجاد این بنا با استفاده از آب و بهره وری آن در اولویت بوده و در حقیقت آب باران جمع آوری شده در این مکان برای آبیاری فضای سبز مورد استفاده قرار می گیرد.

 

 

 

 

گردآوری و ترجمه : اعظم شریفی 
منابع :
http://inhabitat.com
http://www.greenpacks.org
http://ngm.nationalgeographic.com
http://www.asla.org/sustainablelandscapes

 

پروژه Cicada

پروژه Cicada

مشخصات پروژه :
اندازه ها : ۳۴ متر طول، ۱۲ متر عرض و ۸ متر ارتفاع
مساحت فضای داخلی : ۲۷۰ مترمربع
مصالح مورد استفاده: بامبو، خرده بتون ، استیل، خاک ، خرده شیشه و گیاهان پیچ
سال اجرا و تکمیل : ۲۰۱۱
طراح و معمار : Marco Casagrande

این سازه که در مناطق صنعتی شهر Taipei پایتخت کشور تایوان قرار دارد یک ساختار پایدار است که در وسط یک پارک شهری احاطه شده با جاده ها، راههاو ساختمان های مرتفع بر فراز آن واقع شده است.

 

 

هدف طراح و معمار این بنا خلق فضایی خارج از مکان و زمان و با استفاده از مصالحی خاص بوده است که یک معماری پایدار ارگانیک را در یک فضای مرده و بی روح شهری القا می کند.
این سازه از چهارچوبی از نوارهای بامبوی انعطاف پذیر ساخته شده که شبیه به سبد و به صورت زیگزاگی بافته شده است. کف این سازه شبیه به پیله کرم ابریشم از خاک و شن ریزه پوشیده شده و در پای آن نیز گیاهان پاپیتال کاشته شده که به آرامی از دیواره های بامبو بالا می روند و زیبایی این سازه را دوچندان می کنند. نیمکت های روستایی و چاله های کوچک آتش در بستری از ترکیب سنگریزه و بتون در کف این سازه تعبیه شده است. بازدید کنندگان با عبور از این فضا کم کم از زندگی شهری صنعتی دور شده ووارد فضایی می شوند که طبیعی تر است و با اصالت وجودی آنان نزدیکی بیشتری دارد.

 

 

دیواره پوشیده از بامبو و پاپیتال نور را فیلتر کرده و از سازه عبور می دهد و این باعث می شود که بازدید کننده فضای  شهری اطراف را به صورت محو و نامشخص ببیند. همچنین فضای سایه آفتابی را ایجاد می کند که برای بازدید کننده خوشایند است.
پنجره های سقفی بیضی شکل که در سقف این سازه تعبیه شده است امکان تخلیه هوا را ایجاد کرده و به بازدیدکننده نیز اجازه می دهد که ماه و آسمان را در طول شب تماشا کند. این پنجره سقفی همچنین شبیه به یک دودکش نیز عمل می کند و باعث می شود وقتی حفره های کوچک آتش در این فضا روشن است دود آن از این طریق خارج شود.

 

علت تشبیه این فضا به پیله کرم ابریشم کارکرد این سازه است. چراکه این سازه وسیله ای است برای دگردیسی و یا تغییر شکل انسان صنعتی و بازگشت او به طبیعت اصیل و قدیمی خود. بازدید کنندگان از این سازه می توانند با بازدید و قرار گرفتن در این مکان برای چند لحظه استراحت کنند و از زندگی پرهیاهوی شهری کمی فاصله بگیرند.

 

گردآوری و ترجمه : اعظم شریفی 
منابع :
http://www.landezine.com
http://inhabitat.com
http://www.designboom.com

 

ایده هایی برای زمین بازی کودکان

ایده هایی برای زمین بازی کودکان

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

http://isfahan.ir

اصول طراحی فضای سبز در محیط های مسکونی

اصول طراحی فضای سبز در محیط های مسکونی
تحولات انقلاب صنعتی در جهان باعث گردید که شهرها از نظر فضای سبز خارج از الگوی ارگانیک قبلی که پاسخگوی نیازهای اکولوژیک بود، تکوین یابد. در تعریف کنونی فضای سبز شامل آن بخش از مناطقی می شود که دارای گیاهان و یا هر گونه سبزینگی اعم از درختان، گلها و چمن ها را در بر داشته باشد.

ادامه نوشته

آسمانخراشی با باغ های سبز عمودی

اختصاصی معماری نیوز: این برج توسط گروه معماری Vincent Callebaut با وسعتی به اندازه 42.355مترمربع طراحی شده است. بنا، در حقیقت، برج باغ، باغچه از سبزیجات، فضایی برای پرورش گیاهان معطر و دارویی و درنهایت سیستم جذب کود و آب باران است؛ که کارکردهای دیگری را نیز شامل می شود.

طراح از دو دست که در هم حلقه شده اند و ساختار مارپیچ DNA  الهام گرفته است. این دوبرج توسط یک هسته مرکزی سازمان یافته اند.

گروه طراحی این پروژه را " باغ های معلق" می نامند. جالب این جاست که! این برج ها، گیاهان تزیینی و خوراکی را پرورش می دهند که قادر هستند( به جز پروتئین)، غذای لازم برای 40 خانه را فراهم کنند. علاوه بر این، وجود سیستم جمع آوری آب باران، در کاهش فشار تأمین آب شهری مؤثر است که وجود این سیستم استقلال مجموعه را نیز بیشتر می کند.

به ازای هر 540 مترمربع آپارتمان، یک دیوار سبز نیز وجود دارد که ماکسیمم هوای مساعد را فراهم کرده و زیبایی بصری نیز به همراه دارد. منشور نوری مدوری، نور طبیعی را به طور مستقیم وارد تراز زیر زمین می سازد.

وجود شیشه های کم گسیل مانع از دریافت بیش از حد گرمای خورشید و اتلاف حرارت می شود. از دیگر ویژگی های این طراحی، استفاده از تکنولوژی نانو و دیگر فن آوری های مدرن است. شاید این برج به نوبه خود سبزترین آسمانخراش دنیا باشد که حدوداًَ تا سال 2016 به اتمام خواهد رسید.

منبع: سایت خبری معماری نیوز - ترجمه: نگار بدری

آغاز ساخت Superkilen/ BIG و Topotek 1

معمار:  BIG و Topotek 1
مکان: کوپنهاگن، دانمارک
شریک مسئول: Bjarke Ingels
رهبران پروژه: Nanna Gyldholm Møller، Mikkel Marcker Stubgaard
تیم: Ondrej Tichy، Jonas Lehmann، Rune Hansen، Jan Borgstrøm، Lacin Karaoz، Jonas Barre، Nicklas Antoni Rasch، Gabrielle Nadeau، Jennifer Dahm Petersen، Richard Howis، Fan Zhang
دیگر همکاران: Topotek 1، Superflex، Help Pr & Communication، Lemming & Eriksson
کارفرما: شهردار کوپنهاگن، Realdania
رتبه: جایزه اول مسابقه تابستان 2011
عکس: BIG، Dragor Luft، Topotek 1

اختصاصی معماری نیوز: شما چگونه می‌توانید چارچوبی باز و مستحکم خلق کنید که پاسخگوی 57 نوع فرهنگ و هزاران نفر را برآورده سازد؟

این پروژه یک قطعه هنری نهایی شده نیست و آماده دریافت نظرات و پیشنهادات استفاده‌کنندگان و ساکنان محل برای هرچه بهتر ساختن این مکان می‌باشد.



انتخاب رنگ‌ها و مصالح ربطی به زبان و فرهنگ ندارد اما در طول زمان به خاطر استفاده در فضای شهری و جمعیت ساکنان، به مفهومی خواهد رسید.

سطوح و رنگهای مختلف منطقه یکپارچه شده و پشت‌پرده‌ای برای انواع اشیاء انتخاب شده توسط شهروندان با سرپرستی طراحان می‌باشد. این پشت‌پرده همزمان بی‌طرف، متمایز و محتاط است.

 پروژه Superkilen بخشی از همکاری میان شهردار کپنهاگن و Realdania است. هدف این است که همسایگی Nørrebro به مرکز فضای نوین شهری مطابق با استاندارد بین‌المللی و الگویی برای دیگر شهرها و همسایگان شود.

منبع: سایت خبری معماری نیوز - ترجمه: سمیه پیلوار

آموزش تصویری

آموزش تصویری آبنمای سنگی کوچک:

آموزش ساخت آتشکده ( آتشدان ) :

آموزش تصویری طراحی در گلکاری:

آموزش تصویری برکه کوچک سنگی :

آموزش تصویری دیوارک سنگی:

سازمان های فضای سبز در یک نگاه

بدون تردید امروز مفهوم سنتی فضای سبز ونقش آنها در کلان شهرها دستخوش تحول ودگرگونی های اساسی  گردیده و برای آن علاوه بر ایجاد محیطی پر درخت وسبز  و مصفا، کارکردهای جدیدی همچون موارد ذیل تعریف شده است :

• کاهش آلودگی محیطی و هوا
• منظرسازی  وکاهش آلودگیهای بصری
• ایجاد مکانهای مناسب جهت گذران اوقات فراغت
• ایجاد فرصتی برای توسعه شرایط فرهنگی ومکانی برای ارائه آثاری هنری
• فراهم سازی فرصتی به منظورارتقاء بهداشت روان شهروندان وآسایش فکری آنان
• ایجاد محیطی جهت تعاملات اجتماعی وارتقاء روابط شهروندی
• ایجاد شرایطی مناسب برای حفظ تنوع زیستی وپیوند انسان با طبیعت
• ایجاد میکروکلیما هایی جهت تلطیف هوا وکاهش با آلودگیهای صوتی
• فراهم سازی امکاناتی با هدف استفاده مجدد از آبهای تصفیه شده، فاضلآب هاو حفظ سفره های آب زیرزمینی

بدیهی است  نیل به این اهداف یا حداقل سمت گیری دقیق تر ی به منظور دست یابی به آنها مستلزم تحقق شرایطی است که برخی از آنها عبارتنداز :

• باز خوانی وتعریف مجدد وظایف، نیازها والزامات فضاهای سبز شهری
• بستر ساز ی به منظور تحقق اهداف (اعم از تشکیلاتی –  مالی  –  فنی )
• فرهنگ سازی وآگاهی بخشی به شهروندان جهت جلب حمایت آنان
• ایجاد فضایی برای جلب مشارکت شهروندان وسازمانهای مردم نهاد به منظور ارایه دیدگاههاونظارت آنان
• باز تعریف مسئولیتها  وباز سازی سازمانهای اجرایی ونظارتی مسئول در احداث ونگهداری فضای سبز
• باز تعریف ارزش اقتصادی ، زیست محیطی واجتماعی ، فرهنگی فضاهای سبز به منظور تخصیص اعتبار لازم جهت توسعه ونگهداری آنها .

ذکر این نکته ضرورت دارد که در حال حاضر ارزش اقتصادی فضاهای سبز اغلب بدون توجه به کارکردهای واقعی آنها مورد داوری وبرآورد قرار می گیرد.در حالیکه اگر به نقش باز دارنده این فضاها در کاهش هزینه های  بهداشتی ،روانی ،  کاستن جرایم وناهنجاریهای اجتماعی  ونیز تعدیل اختلافات اجتماعی ،کاستن از تنشهای خانوادگی، کم کردن بار آلودگیهای مختلف و غیره توجه گردد وبه لحاظ اقتصاد زیست محیطی ولحاظ نمودن ضوابط والزامات مدیریت شهری ،این ارزشها واقعی شود، میتوان به جرات اظهار داشت که تمامی هزینه های مصروفه در این باره ، دارای توجیه اقتصادی است .

بنابراین در بهبود شرایط فضاهای سبز شهر تهران وسایر کلان شهر ها پرداختن به مقوله قدیمی اما با نگاه جدید حائز اهمیت بسیار است.

۱٫ نگاه محیط زیستی: در این زمینه ضروریست تا نقش سه مولفه شامل :

الف : کمربند سبز پیرامون شهر

ب : بوستانها و فضاهای سبز عمومی

ج : فضاهای سبز درون شهری وابسته به بخش خصوصی و دولتی

 مورد بازبینی مجدد قرار گیردو تاثیر آنها در شرایط زیست محیطی با توجه به شرایط نوین مطرح شده نظیر تنوع زیستی ، کاهش آلودگیها، تغییرات اقلیمی،تعادل بخشی سفره های آب زیرزمینی و … بررسی گردد.

۲٫ نگاه اجتماعی: در این زمینه ضروریست تا بهبود شرایط فضاهای سبز با توجه به دیدگاه های نوین مطروحه به نقش فضاهای سبز و تاثیر آنها به بهداشت روان ، سلامتی ، آسایش گذران اوقات فراغت، تعاملات شهروندی مورد بازبینی قرار گیرد.

۳٫ نگاه اقتصادی: در این زمینه ضروری است تا موضوع کاستن از هزینه های اجرایی و نگهداری فضای سبز از یک طرف و تامین منابع جدیدی برای آن از طریق حمایت سایر بخش های تولیدی و خدماتی ویا دفع درصدی از عوارض برای واحدهای آلاینده (خودروهای شخصی – کارگاه ها و کارخانجات و..) مورد توجه قرار گیرد.

۴٫ نگاه فنی: وضع معیارهای جدیدی جهت استفاده از المانهای بیولوژیک کاربردی در فضای سبز که دارای سازگاری و کارآیی بیشتری هستندو حذف یا محدودیت تدریجی مواردی که از نظر فنی توجیه آنها مورد پرسش است (مثل چمن کاری گسترده – کاشت گونه های حساس به شرایط اقلیمی و استفاده از گونه هایی با نیاز آبی زیاد) مورد بازبینی قرار گیرد.

به نظر میرسد مجموعه موارد فوق الذکر میباید به طور هماهنگ و سیستمیک ،همراه سایر موارد لازم، در تدوین استراتژیهای نوین طرح های جامع فضاهای سبز لحاظ شده و برای مقاطع زمانی کوتاه مدت ، میان مدت و بلند مدت برنامه های اجرایی ارائه گردد.

در این راستا سازمان پارکها وفضای سبز به عنوان یکی از واحدهای تابعه حوزه معاونت خدمات شهری شهرداری تهران و به موازات انجام فعالیتهای اجرایی وعمرانی ، موضوع پژوهش را نیز به مثابه سرفصلی جدی ، اثرگذار و فرانگر در دستور کار خود قرارداده و کوشیده است مسایل و مشکلات فضای سبز را بر پایه مطالعات جامع شهری و در چارچوب طرحهای گسترده پژوهشی به سامان برساند.

البته باید توجه داشت گسیختگی و انقطاع بین یافته های پژوهشی و کاربرد آن در دستگاههای اجرایی به عنوان یکی از آسیبها و چالشهای اساسی پیش روی توسعه پژوهش در جامعه است و توفیق طرحهای پژوهشی مستلزم تعریف کاربست اجرایی برای آنهاست و به همین دلیل سازمان پارکها، توجه عمیق به ظرفیت های اجرایی طرحهای پژوهشی را گامی مهم و استوار در نیل به توسعه پایدار تلقی می کند و تلاش دارد تا براساس راهبرد جناب آقای دکتر قالیباف شهردار محترم تهران ، تلفیق برنامه های عمرانی و خدماتی خود را بامباحث اجتماعی و فرهنگی بطور اصولی پیگیری نماید. سازمان پارکها و فضای سبز شهرتهران در فرآیندی دیگر و با درکی تازه از مفهوم خلاقیت و ابتکار که ملهم از فرمایشات مقام معظم رهبری ( مد ظله العالی) است ، نگاه خود را به افقی روشن تر و مبتنی بر حمایت از نوآوری توام باتوجه به خواست شهروندان محترم معطوف نموده و برهمین سیاق ، انجام نظرسنجی و فازهای مطالعاتی را بعنوان دوعامل غیر قابل جایگزین در پروژه های اجرایی خود ( در هرمقیاس ) پذیرفته و رعایت نموده است .

landscapeeng.ir

رنگ

رنگ یکی از جالب ترین جنبه های دکوراسیون است. طراحان دکوراسیون امروزی تقریباً همه قوانین سابق در ارتباط با استفاده از رنگ های گوناگون و ترکیب آنها با یکدیگر را در هم شکسته اند و امروز هر رنگی را می توان در دکوراسیون به کار برد. دیگر مرزها و محدویت های گذشته در کاربرد رنگ ها در دکوراسیون رعایت نمی شوند و شاید به همین دلیل انتخاب مجموعه رنگی دلخواه برای دکوراسیون مشکل تر شده باشد. اما هنوز راه هایی برای تشخیص مجموعه رنگی مناسب برای هر مجموعه وجود دارد. امروزه بیش از هر چیز به سلیقه و روحیات افراد توجه می شود. هر یک از ما احتمالاً ایده هایی درباره رنگ های مورد علاقه خود داریم و انتخاب و سلیقه ما اغلب بهترین راهنما برای انتخاب مجموعه رنگی مناسب برای محل زندگی و یا پارک نزدیک خانه است. اگر به یک پارچه کنفی رنگ پریده، یک رومیزی بنفش پررنگ و یا لباس هایی به رنگ های زنده و درخشان تمایل دارید اینها می توانند راهنمای شما در انتخاب مجموعه رنگی مناسب برای منزلتان باشند. در قدم اول کلیه لوازمی که در منزل دارید و آنها را به خاطر رنگشان دوست می دارید در یک جا جمع کنید. این وسایل ممکن است عبارت باشند از یک روسری، یک سرویس بشقاب، صابون یا کارت تبریک و یا هر آنچه به واسطه رنگش مورد پسند شما است.در سطح شهر هم تمام المان های موجود رنگ مناسبی میطلبند.
رنگ هایی که شما می پسندید، ترکیب آنها با یکدیگر در یک مجموعه واحد ، و تأثیر نور موجود در فضا بر آنها عواملی هستند که نتیجه کار را تحت تأثیر قرار می دهند.

هنگامی که رنگ های مورد پسندتان را انتخاب کردید با استفاده از مداد رنگی، مداد شمعی، آبرنگ و یا هر وسیله رنگ آمیزی دیگری که در اختیار دارید آنها را در کنار هم بر روی یک قطعه کاغذ سفید آزمایش کنید. اندازه سطوح رنگی مختلف را تغییر دهید و به آنها کمی سفید برای روشن تر شدن اضافه کنید. به چرخه رنگ مراجعه کنید و با استفاده از آن رنگ مورد نظرتان را یافته در کنار آن امتحان کنید. به خاطر داشته باشید که رنگ های منتخب شما وقتی بر روی سطح دیوارهای اتاق اجرا شوند تاثیری بسیار قوی تر از نمای آنها بر روی یک قطعه کاغذ خواهند داشت. وقتی به یک ترکیب رنگی رضایت بخش رسیدید توجه داشته باشید که تأثیر نور موجود در محیط و شرایط منزل خود را نیز در نظر بگیرید . به عنوان مثال دیوارهای زرد درخشان برای یک خانه آفتاب گیر در منطقه ای با آب و هوای گرم و آفتابی ، بسیار زیبا به نظر می رسند؛ اما همین رنگ بر روی دیوارهای یک اتاق شمالی که از نور طبیعی کمی بهره مند است نازیبا و کسل کننده خواهد بود. در چنین اتاقی استفاده از رنگ زرد خردلی نتیجه ای بسیار مناسب تر خواهد داشت. نور چه از نوع طبیعی و چه مصنوعی باشد تأثیرات مختلفی بر رنگ خواهد داشت و آگاهی از این امر هنگام طراحی رنگ یک فضا ضروری است. دقت کنید که در چه زمانی از روز و به چه میزان نور طبیعی به هر یک از اتاق های شما می تابد و رنگ مورد نظرتان برای هر یک از اتاق ها را در نور همان اتاق بیازمایید.
انتخاب رنگِ مناسب برای پوشش دیوارها اولین قدم در طراحی رنگی برای دکوراسیون هر اتاق است ؛ اما شاید یافتن رنگ های متناسب با آن برای دیگر اجزای دکوراسیون کمی مشکل تر به نظر برسد. استفاده از چرخه رنگ، روشی مطمئن برای یافتن رنگ های متناسب با رنگ مورد نظر ماست. چرخه رنگ متشکل از دوازده رنگ است که سه رنگ قرمز، زرد و آبی در آن رنگ های اولیه و رنگ های میان آنها به عنوان رنگ های ثانویه شناخته می شوند. هر رنگ در این چرخه می تواند با رنگ های کناری خود که رنگ های هم خانواده اش محسوب می شوند و همچنین رنگ مقابلش که رنگ مکمل آن است به خوبی ترکیب شده نتیجه ای زیبا و موزون بیافریند. استفاده از رنگ های هم خانواده که در چرخه رنگ در کنار هم قرار گرفته و به اصطلاح همسایه هستند ترکیبی ملایم و هماهنگ را ایجاد می کند که نگاه بیننده را به راحتی از یکی به دیگری رهنمون می شود. استفاده از یک رنگ با میزان کمی از رنگ مکمل آن چنانچه به درستی و در اندازه های صحیح صورت گرفته باشد نتیجه ای درخشان و چشمگیر می آفریند و بر جذابیت مجموعه رنگی حاضر می افزاید و مانع غالب شدن کامل یک رنگ بر فضای اتاق می شود.
در این جا به برخی از اصطلاحات متداول طراحان دکوراسیون در ارتباط با رنگ اشاره می کنیم:
رنگ های آکسان: رنگ های تند و درخشانی که برای زنده کردن و انرژی بخشیدن به یک مجموعه رنگی به آن اضافه می شوند، مانند رنگ صورتی تند چند کوسن و یک جفت شمع در یک اتاق نشیمن که با خانواده رنگ کرم رنگ آمیزی شده است.
رنگ زمینه: رنگ زمینه رنگی است که در بزرگ ترین سطوح و به بیشترین میزان در یک فضا مورد استفاده قرار گرفته است مانند رنگ دیوارهای یک اتاق. رنگ زمینه ، اغلب به عنوان پس زمینه ای برای سایر رنگ های به کار رفته در اتاق مورد استفاده قرار می گیرد و سایر رنگ ها مانند رنگ های آکسان یا متضاد را در خود جای می دهد.
رنگ های متضاد: این رنگ ها در کنار هم تاثیری چشمگیر بر بیننده باقی می گذارند چنان که حتی پس از بستن چشم ها این تاثیر تا مدت کوتاهی در ذهن بیننده باقی می ماند.
رنگ های سرد: این رنگ ها حاوی مقدار زیادی رنگ آبی هستند، به عنوان مثال خاکستری هایی که شامل مقداری رنگ آبی باشند احساس سردی و سرما را در شما ایجاد می کنند در حالی که خاکستری حاوی قرمز یا بنفش قرمز حس گرما را در بیننده القا می کنند و ویژگی دیگری خواهند داشت.
رنگ های مکمل: این رنگ ها که در چرخه رنگ در برابر یکدیگر قرار دارند در کنار هم نمایی چشمگیر و متعادل می آفرینند. این رنگ ها هرگز از یک خانواده نیستند و حداکثر تفاوت را با یکدیگر دارند. به عنوان مثال می توان چند کوسن نارنجی تند را در زمینه ای از رنگ آبی نمونه بارزی از این ترکیب در نظر گرفت.
رنگ های غالب: رنگ غالب همیشه رنگی که در بزرگترین سطوح و به بیشترین میزان در مجموعه ای به کار رفته ، نیست بلکه رنگی است که بیش از بقیه رنگ ها نظر را به خود جلب می کند.
یک خانواده رنگی: شامل مجموعه ای از رنگ ها می شود که به نوعی با یکدیگر مرتبط هستند برای مثال خانواده آبی شامل مجموعه ای از رنگ های آبی است که از یک سو با آبی سبزها شروع می شود و از سوی دیگر به رنگ های آبی بنفش ختم می شود. خانواده قهوه ای از رنگ قهوه ای و قهوه ای خاکستری تا پرده های نارنجی و قرمز را شامل می شود.
رنگ های گرم: این رنگ ها محتوی مقدار قابل ملاحظه ای قرمز هستند. حتی برخی از آبی ها نیز ممکن است به واسطه وجود مقداری قرمز در آنها در این مجموعه جای بگیرند.
رنگ های هم پرده: اینها رنگ هایی هستند مانند رنگ زرد پررنگ و آبی پررنگ ، این رنگ ها لزوماً از یک خانواده نیستند بلکه هر دو دارای میزان مساوی از رنگ قرمز یا آبی هستند و هیچ یک بر دیگری غلبه نمی یابند.

                                  "به رنگ سبز:سبز بمانید."

www.mfsv89tu.blogfa.com
منبع:

پارک تفریحی در اسمان

پارک تفریحی در اسمان

 این عکس هایی  زیبا از شهرسنگاپور است. در ارتفاع ۲۰۰ متری پارک تفریحی منحصر بفردی بر فراز سه برج بلند به مساحت ۱۲۴۰۰ متر مربع ساخته شده است.در این پارک آسمانی بیش از ۲۵۰ اصله درخت غرس شده است هتلی با ۲۵۰۰ اتاق شیک و ۳۰۰ فروشگاه و همچنین . موزه، تئاتر و سینما نیزدر این پارک ساخته شده است . بیش از ۱۰ میلیون توریست سالانه از سنگاپور دیدن می کنند . این پارک بزرگترین چشم انداز هوایی عمومی نسبت به زمین و استخری به طول ۱۵۰ متر را بربام خود دارد. این پارک اواخر ژوئن پارسال به بهره برداری رسیده  است.

 

 

 

 

 

www.mfsv89tu.blogfa.com

پله و رمپ در فضا های شهری

 

پله و رمپ در فضا های شهری

فنون طراحی پله و رمپ در فضا های شهری :

 موارد استفاده :
پله به عنوان یکی از مصالح پوششی کف ، ارتباط بین سطوح نا همطراز را امکان پذیر می سازد . پله همچنین می تواند در تعریف فضاها و حتی به عنوان مکانی برای نشستن و استراحت مورد استفاده قرار گیرد .
ابعاد :
در طرح های شهری برای رعایت اصول ایمنی و راحتی معمولا حداقل عرض پله را 1/5 متر در نظر می گیرند . هر رشته پلکان ترجیحا باید دارای حداقل 3 سکو باشد . رابطه بین کف پله (t) و ارتفاع یا خیز پله (r) را می توان با استفاده از فرمول : میلی متر 700 یا 600 2r+ t = محاسبه کرد . حداکثرر ارتفاع پله در اماکن عمومی شهرها ، 150 میلی متر اما اندازه مناسب تر بین 80 تا 120 میلی متر است .
وزن یا آهنگ :
وزن یا آهنگ ایمنی بالا رفتن و پایین آمدن از پله را پله را میسر می کند . این ایمنی با ثابت بودن ابعاد ( کف و ارتفاع ) تامین می گردد . لیک در برخی نقاط که پله ها در مسیر اصلی و مستقیم قرار ندارند ، برای ایجاد دسترسی سریع به مکان مورد نظر ، می توان با تغییر متناسب آهنگ ( کاهش تعداد گامها اما بلند تر برداشتن گامها ) امکان حرکت آهسته تر مسافران پیاده را فراهم کرد .
مقطع طولی :
زمانی که هدف ، ایجاد ایمنی بیشتر باشد ، لازم است تا حد ممکن لبه پله تشخص و وضوح کافی داشته باشد . برای نیل به این مقصود باید : الف : در نحئه پیوند ، نوع مصالح به کار رفته و رنگ آن تغییر ایجاد کرد . ب : انعکاس یا تصویر لبه ها ، یک خط سایه دار ایجاد کند . پله هایی که لبه آنها گرد ( به شکل بینی گاو ) است ، اگر چه کمتر صدمه می بینند ، اما وضوح و هویت خود را از دست می دهند .
سطوح شیب دار ( رمپ ها ) :
در شیب 1:12 ( حدودا 8.5% ) حرکت صندلی چرخ دار و کالسکه بچه به خوبی امکان پذیر است . شیب 1:15 ( 6.7%) مناسب تر است ، اما هیچگاه استفاده از رمپ هایی با شیب بیش از 1:20 ( 5%) در محوطه بیمارستان ها جایز نیست . سطح رمپ ها نباید لغزنده بوده و آب های سطحی باید به کرانه های جانبی آن هدایت و سرازیر شود .
رمپ های پلکان :
در مسیر های طولانی و شیب دار ، رمپ های که پلکانی عملکرد بهتری دارند . این نوع رمپ ها ، امکان صعود را به صورت پیوسته و یکنواخت ، فراهم می کند . در این نوع مسیر ها ، حرکت توامان ( شانه به شانه ) دو صندلی چرخ دار و یا دو کالسکه بچه امکان پذیر خواهد بود . پله های صعود یا سکوها باید وضوح و برجستگی نمایانی داشته باشند . خیز یا ارتفاع آنها نباید از 100 میلی متر تجاوز کند . سطح پله می تواند از 450 میلی متر هم کمتر باشد ، اما اندازه مناسب در حدود 1 متر ، یعنی به اندازه یک گام بلند است . شیب سطح هر پله حداکثر 8.5% و برای ایجاد تنوع ، می توان پله ها را در دسته های 2 یا 3 تایی در بخشهای مختلف رمپ که به خوبی دیده می شوند ، تعبیه کرد .
پله و رمپ :
برای تامین دسترسی بهتر معلولین و با هدف شکستن و خرد کردن تدریجی شیب های طولانی می توان ترکیبی از رمپ و پلکان را به کار گرفت . محل تلاقی پله و رمپ را به گونه طراحی کرد که امکان حرکت آزادنه بین رمپ و پله برقرار گردد .
تغییر سطح :
تغییر سطوح به اندازه چند پله در یک مسیر پیاده ، عنصر جداکننده پیاده روهای محلی مسیرهای سواره ( مسافران پیاده و وسائل نقلیه ) به شمار می رود . برای بهبود بخشیدن به چشم انداز، می توان در طول مسیر پیاده ، مکانهایی نظیر بوفه ، کیوسک های فروش و تعدادی نیمکت را در سطحی مرتفع تر از کف معبر سواره مستقر کرد . این اختلاف سطح ، عابرین را از خطر تردد وسائل نقلیه در امان نگاه می دارد .
پلکان جهت نشستن :
در مکان های مرتفع که استفاده از مناظر اهمیت زیاد دارد ( مانند تفرجگاهها ، حریم رودخانه ها و طول سواحل ) ، باید برای سطح پله ها یا سکوها وسعت بیشتری در نظر گرفته شود ، به نحوی که در قدم زدن ، نشستن و تماشا کردن به خوبی امکان پذیر گردد.
ایمنی :
پله ها به ویژه در اماکن عمومی باید هویت و وضوح کافی داشته و از ضوابط مربوط به ساختمان سازی نظیر تعداد پله ها در یک مسیر ، نحوه قرار گیری پله ها ، عرض مناسب پاگردها و وضعیت نرده ها تبعیت کند .
روشنایی :
تامین نور کافی به ویژه در مکان های غیر هم سطح ، خصوصا در ابتدا و انتهای رشته پلکان ، ضروری است
منبع:
http://art-art.blogfa.com

اصول کلی نورپردازی در پارک های شهری

 

اصول کلی نورپردازی در پارک های شهری

 

• دکنر علی اصغر ادیبی (استادیار دانشگاه تهران)
• علیرضا منعام (دانشجوی دکتری معماری)
• سیده ندا قاضی زاده (دانشجوی دکتری معماری) [e-mail]     
•   فصلنامه علمی- پژوهشی هنرهای زیبا، شماره 27، پاییز 1385

 

• شناخت و درک مبانی نظری و عملی عناصر منظر می تواند در ارتقای کیفیت فضای پارکهای شهری تأثیر گسترده ای داشته باشد. سیمای شبانه پارکهای شهری و عناصر روشنایی نیز بخشی از میاحث طراحی منظر یک پارک می باشد. سیمای شبانه به عنوان  جزئی لاینفک در طراحی پارکها و باغ ها، باید به طور همزمان و با سایر بخش ها طراحی شود.
• نورپردازی فضاهای مختلف پارک، به صورت مجرد، نیاز به شناخت روشهای و فنون مختلف نورپردازی و استفاده صحیح از ویژگی های نور و ارتباط با محیط پیرامونش را دارد. نورپردازی در پارک شهری می بایست در راستای اهداف فوق باشد؛ 1- کمک به خوانایی نقاط عطف، نشانه ها، مسیرهای عبوری و مناطق پر تراکم 2- تسهیلاتی برای حرکت پیاده ها و وسایل نقلیه، ترویج ایمنی بیشتر در محیط 3- کمک به تاکید نقاط عطف پارک و تشویق استفاده کنندگان در شب.
• در این مقاله با معرفی ویژگی های نور و اثرات آن در محیط، به تکنیک های نورپردازی پرداخته و سپس فضاهای پارکهای شهری به صورت مجزا بررسی و قواعد کلی نورپردازی و روشنایی آنها بیان شده است. شناخت این ویژگی ها به معماران و معماران منظر در طراحی سیمای شبانه فضاهای باز عمومی کمک می نماید.
•  
•  کلید واژه :  نورپردازی، روشنایی، پارکهای شهری، ویژگی های نور
• نتیجه گیری
•   عناصر روشنایی علاوه بر تامین نور و ایمنی محیط به عنوان عناصر طراحی نیز استفاده می شوند. نورپردازی قسمتی از طراحی شب پارک و باغ ها می باشد که به طور همزمان باید در طراحی مد نظر قرار گیرد و تابع سبک و روح حاکم بر فضا گردد. عناصر روشنایی می توانند در صورت طراحی مناسب به عنوان عناصر معماری در روشنایی روز نیز استفاده گردند؛ در غیر این صورت می بایست با محیط همخوان و یا پنهان شوند.
• هر فضا دارای خصوصیاتی است که طرح نورپردازی باید در راستای تقویت آن خصوصیات باشد. استفاده از تکنیک های نور پردازی و شناخت صحیح ویژگی های نور به طراحی مناسب سیمای شبانه کمک می نماید.
• در این میان شناخت خصوصیات روشنایی مصنوعی، قابلیت فضا و درک تأثیر نور، امکان فضاسازی مناسب با روش های نورپردازی صحیح را می دهد. 
• نوشته شده توسط ابوطالب آقائی" title="موضوع">-->

 

ضوابط کلی نورپردازی فضاهای عمومی

بسته به موقعیت جغرافیایی و شرایط اقلیمی و فرهنگ مردم در هر دوره از تاریخ پارکها و باغ های به سبک های گوناگون ساخته شده است. همزمان با احداث باغات خصوصی و عمومی مسئله روشنایی اینگونه اماکن در هنگام تاریکی مطرح بوده است.

نقطه آغاز ایجاد فضای سبز درون شهری در عصر انقلاب صنعتی و دگرگونی های ناشی از آن در ابعاد سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی اروپا می باشد. هر چند فضای سبز شهری بصورتی که در قالب شهر سازی و طرح های آمایش فضای سبز مطرح می شود، تا اوایل قرن بیستم جایی در طرح های شهری باز نکرده بود، در ادامه طراحی باغهای خصوصی اشراف و درباریان از مدتها قبل ضرورت طرح باغ عمومی در پاره ای از شهرها احساس شده بود و بر این مبنا طراحان باغ ابتدا به تغییر و اصلاح باغ های خصوصی برای استفاده عموم و بدنبال آن بر طراحی پارک ها و گردشگاههای عمومی شهری پرداختند. بدین ترتیب مؤلفه های ابتدایی طراحی پارکهای شهری توسعه یافت. بدنبال آن، سیستم روشنایی نیز بطور محسوسی بهبود پیدا کرد.

در سال 1817 در پاریس در کنار فضای سبز خود حدود 4700 عدد تیر چراغ داشت و از سال 1850 نیز استفاده از گاز برای سیستم های روشنایی عمومیت پیدا کرد. (پیر موره، 1372)

در نخستین سالهای قرن بیستم مدرنیسم موجب تغییر چهره خیابانها و فضاها و عناصر تشکیل دهنده آن شهر و با افزایش تعداد اتومبیل ها و تراکم شهری چهره شهر شکل دیگری بخود گرفت. از سال های 1920 با تعمیم روشنایی برق، چراغ های گازی قدیمی جای خود را به تیر چراغ برق دادند.

در قرن بیستم برخلاف باغهای تفریحی قرن 18 و 19 پارکهایی با کاربری گذران اوقات فراغت  ایجاد شده و این فضاها تا حدودی به احتیاجات جدید شهروندان که ناشی از گسترش شهرنشینی بود پاسخ می دادند. اندیشه ایجاد فضای آزاد با کیفیت عالی تقریباً از دهه شصت آغاز و ظاهر شد. این اندیشه از طرفی نتیجه جنبشی با هویت عملکردگرایانه ای بود که بعد از جنگ جهانی دوم تسلط کامل پیدا کرده بود و از طرفی دیگر ناشی از نیاز شهروندان به محیطی خوشایندتر برای زندگی بود؛ بدین ترتیب نخستین اقدامات برای تجهیز مراکز شهری، پارک ها و فضاهای سبز صورت گرفت.

"درسال 1971 مسابقه ای برای تجهیزات شهری از جمله روشنایی پارک ها انجام شد که به دنبال آن نمایشگاهی در پاریس تشکیل شد. عنوان این نمایشگاه "فضای عمومی علائم و تجهیزات آن" بود که منجر به انتشار نشریه بین المللی تجهیزات شهری در سال 1972 گردید. انتشار این نشریه موجب تحولات بسیاری در فرم تجهیزات شهری علی الخصوص تجهیزات پارک و روشنایی آن گردید. در سال 1985 مسابقه ای برای طراحی تجهیزات پارک در پاریس انجام گرفت." (پیر موره، 1372)

در ایران هم بنا بر اسناد علمی و تاریخی سابقه پردیس سازی به قرن چهار میلادی بر می گردد. تأمین روشنایی باغ های ایرانی از اهمیت ویژه ای برخوردار بوده است؛ بطوری که برای روشن نمودن بخشهای مختلف باغ خصوصاً اطراف استخر یا حوض مرکزی از انواع چراغ های روشنایی دستی، قندیلهای نوری و فانوس ها با طرح و نقوش تزئینی مختلف که معرف ذوق و سلیقه هنرمند ایرانی بوده است استفاده  می گردید و بر شکوه و زیبایی باغها در هنگام شب می افزود.

نمونه بارز آن باغ شاه صفی بهشهر می باشد که در سنگ های امتداد آبراه، منافذی برای قرار دادن شمع ها وجود دارد؛ با روشن کردن این شمع ها و انعکاس آنها مسیر آب، نورپردازی می شده است.

تقریباً تا 40 سال پیش فضای سبز در شهر تهران به باغهای خصوصی درباریان محدود می شد و عامه مردم جهت استفاده از طبیعت و هواخوری به حاشیه سبز اطراف شهرها می رفتند تا اینکه "اولین پارک عمومی در تهران (پارک شهر) ساخته شد و همزمان با افزایش جمعیت و گسترش شهرها، به ایجاد باغ های ملی میادین و پارکهای عمومی اقدام گردید." (سازمان پارکها و فضای سبز، 1371) علیرغم اینکه باغسازی سنتی در ایران دارای سبک و روش خاص خود بود؛ چه پارک شهر و چه دیگر پارکهای شهری تهران که در سالهای بعد احداث شدند هیچکدام از نظر شیوه طراحی براساس سبک معماری منظر ایرانی نبودند.

  برداشت از سایت http://umic.ir    

منبع:

 "اصول کلی نورپردازی در پارک های شهری"،  فصلنامه علمی- پژوهشی هنرهای زیبا، شماره 27، پاییز 1385،‌ دکتر علی اصغر ادیبی، علیرضا منعام، سیده ندا قاضی زاده

استانداردهایی کارشناسان شهرسازی برای ساخت پیاده رو

استانداردهایی کارشناسان شهرسازی برای ساخت پیاده رو

عرض مناسب که با توجه به تراکم جمعیت , نوع محور و میزان رفت و آمد هر منطقه ایجاد می شود .

شیب طولی-عرضی پیاده رو , که برای جلوگیری از جمع شدن آبهای سطحی است باید مناسب باشد تا باعث هدایت آبهای سطحی به جوی های کنار شود

پوشش کف باید با استفاده از مصالح درست با عمر مفید بالا ساخته شود . اگر چه استفاده از کفپوشها در معابر به نوع بهره برداری از پیاده رو ها بستگی دارد , اما در مجموع از مواد و مصالح مناسب برای کف سازی معابر به جای آجر جالیزی اشاره کرد . چرا که بیشتر تاسیسات شهری در کف پیاده روها قرار دارند و در صورتی که نیاز به کندن معابر باشد , این نوع از مصالح به راحتی قابل برداشتن و کارگذاشتن است . در واقع نوع مصالح و کفپوش این معابر باید به گونه ای باشد که سطح آن کاملآ صاف بوده و پستی و بلندی نداشته باشد و در فصل زمستان نیز لیز و لغزنده نباشد و در تابستان بر اثر گرمای آفتاب , داغ و سوزان نشود .

وجود روشنایی مناسب در شب .

همچنین بر اساس ضوابط شهرسازی پلکان ساختمانها نباید داخل پیاده روها تجاوز کند طوری که مانع عبور عابران پیاده شود , علاوه بر این فاصله سطح پیاده روها از خیابان نیز دارای استانداردهایی است که متاسفانه در بسیاری از معابر شهری رعایت نشده است . ضمن اینکه برای اتصال پارکینگها به خیابان ها باید سطح شیبداری تعبیه شود که حرکت خودروها در آن امکان پذیر باشد اما به علت محدودیت فضا معمولا این سطح را از وسط پیاده رو آغاز می کنند که بر اساس ضوابط شهرسازی ممنوع است . در هر حال ایمن سازی و روان سازی پیاده رو ها برای عابران پیاده مخصوصا معلولان و سالمندان , کانالیزه کردن عبور پیاده و سواره , تعریض پیاده روها و  بهسازی محل تلاقی پیاده ها و سواره ها از مواردی است که بسیاری از شهروندان مسئولیت اجرای آن را جزو وظایف شهرداری می دانند .

عرض مفید پیاده رو

باید توجه داشت که عرض مفید پیاده رو آن قسمتی است که افراد در آن به راحتی در حال رفت و آمد هستند.

هر فرد به طور معمول به اندازه 0.3 متر از کنار دیوار فاصله می گیرد. پس این 0.3 متر جزء عرض مفید پیاده رو نیست و از فضاهای مرده به حساب می آید.

درصورتی که پیاده رو در کنار مغازه های تجاری باشد ، باید 0.5 متری هم برای افرادی که به تماشای ویترین مغازه ها می پردازند ، به عرض مفید پیاده رواضافه کرد.

موانع در پیاده رو ها مثل درخت ها ، پارکومتر ها ، شیر آتش نشانی و سطل زباله و ... نیز حدود .06 متر از عرض مفید پیاده رو می کاهد.

برای مثال اگر بخواهیم پیادهرویی با عرض (مفید) 2 متر در کنار یک مکان تجاری درست کنیم، باید حداقل 3.4 متر لحاظ شود.

کف سازی پیاده رو

معمولاً از بتن مسلح یا غیر مسلح استفاده می شود. اگر هم از بتن آسفالتی استفاده شود، باید لایه زیرین حتماً از جنس سنگ شکسته یا بستر تثبیت شده باشد.

در استفاده از آسفالت(که زیاد این مورد مناسب نیست)، بهتر است که دوطرف لبه ها با بتن سیمانی به ارتفاع 0.15 متر پوشانده شود؛ زیرا هم از ترک خوردن آسفالت جلو گیری می کند هم باعث زیبائی است. درضمن اینکه از باغچه ها هم محافظت  می کند.

استفاده از سنگ فرش در شهرهای دنیا ، در حال گسترش است. زیرا هم زیبا تر است و هم کم هزینه تر تمام می شود . ولی به مراقبت بیشتری نیاز دارد. با توجه به نوع استفاده از هر مکان پیاده رو اگر سنگ فرش هم تغییر کند، زیبایی آن چند برابر می شود.

مثلا در محل نشستن ، مدخل عبوری مغازه ها ، مکان توقف و انتظار، محل رسیدن به تقاطع ها( برای هشدار به پیاده ها) و... هر کدام دارای سنگ فرشی متفاوت باشند . ولی هماهنگی بین آنها نباید فراموش شود.

در نمونه زیر همانطور که ملاحظه می کنید از سنگ فرشهای گوناگونی استفاده شده است. در محل نشستن از قلوه سنگ استفاده شده است، مدخل ورودی مغازه ها فرد را به درون هدایت می کند و سنگ ریزه های مشکی و سفید در حقیقت هشداری است به عابرین به اینکه به محل تقاطع با خیابان نزدیک می شوند. فلشهای سفید حاصله هم در جهت شیب پیاده رو هستند.

در زمانی که نیاز به پیاده روی موقتی باشد (در مکان های توسعه شهری) بهتر است که از سنگ فرش استفاده شود. زیرا هم ارزانتر است هم در هنگام ساخت پیاده روی اصلی و دائمی ، راحت تر کنده خواهد شد.

قسمتهایی از تدریس دوره طراحی شهر برای پیاده دوچرخه و معلولین

منبع : دوچرخه شهر

زیبا سازی شهری (Urban beautification)

زیبا سازی شهری (Urban beautification)

 

زیباسازی فرایند توسعه ویژگی های بصری است که در فضای شهر صورت می گیرد (آرایش و پیرایش چهره شهر)
اهداف :
۱ – اشاعه فرهنگ زیباشناسی و ارتقای کیفیت محیط زیست شهری در راستای هویت ایرانی-اسلامی
۲ – بازسازی چشم اندازهای عمومی، نقاط عطف بصری و نشانه های شهری
۳ – ایجاد تناسب، امنیت و آرامش روانی و هماهنگی بین عناصر مختلف شهری
۴ – ارج نهادن به زندگی و ارزش های تمدن
"فلسفه فکری زیبایی و شهر" از قرن ۱۹ آغاز شد و امروز به مفهوم یادمان سازی و زیبا نمودن فضای شهر به کار می رود.
"جنبش زیبایی شناسی شهری" رویکرد پیشرفته ای است که نه تنها به خاطر زیبا نمودن بلکه به معنای ابزار کنترل اجتماعی از طریق راضی نگه داشتن مردم و پاسخگویی به نیاز آنها مورد مطالعه قرار می گیرد. عملیات زیباسازی فرایندی است که به توسعه کیفی فضای شهر و ارتقای کیفیت زندگی شهری می پردازد تا به شکل گیری شهر سالم، فرهنگی و انسان مدار برسد. شهری زیباست که بر اساس شرایط محیطی و نیازهای انسانی به صورت منطقی و متناسب شکل گرفته باشد. شهری که به کیفیت زندگی و روح و روان انسان احترام بگذارد.

 

اهداف عملیاتی زیباسازی  بر اساس تفکر شهر انسان مدار و فلسفه زیبایی:
بهبود عملکرد و کیفیت بصری، ایجاد جلوه های ویژه، گسترش فضای پیاده ، آثار هنری شهری
سه بخش اصلی فعالیت های زیباسازی:
طراحی شهری، طراحی محیط و نمای شهر(سیما و منظر)/ مبلمان شهری/ هنرهای شهری (آثار هنری با ارزش)
کیفیت بصری می بایستی با سایر عوامل محیط به رقابت بپردازد تا بتواند زیبایی خود را نشان دهد و حتی برتر از آنها باشد. بخشی از سلامت و شادی انسان ها در گرو کیفیت فضاهای شهری، تعامل و ارتباطات اجتماعی-روانی ناشی از تأثیرات زیباشناختی است.

چکیده ای از سری ضوابط آشنایی با طرح مطالعاتی ساماندهی مبلمان و فضای شهری مربوط به زیباسازی شهری و کیفیت محیط، سید رضا لاهیجی
منبع:/www.isfahan.ir

زمین بازی کودکان (Playground)

زمین بازی کودکان (Playground)

 

بازی بهترین شکل آموزش برای کودک است. او مراحل زندگی آینده خود را در قالب بازی تمرین می کند. گویا دوران خردسالی انسان درست مانند دوران خردسالی بشریت است. بازی برای کودک از آن جهت مهمترین فعالیت به شمار می آید که تمرینی است برای زندگی. کودک نیاز به جنب و جوش دارد آن هم در فضای باز مخصوص در محیط های عمومی و همراه با کودکان دیگر. در بازی کودکان باید رشد و پیشرفت ذهنی توأم با رشد بدنی باشد. کودک با یادگیری مفاهیم رنگ، حجم، صوت و ... عناصر وسیعتری را برای بازی بدست خواهد آورد. بازی تمرینی برای تسلط روحی و جسمی بر زندگی واقعی است. جامعه شناسان منشأ فعالیت های هنری را بازی می دانند. برای گسترش سطح فرهنگ و هنر جامعه باید آموزش هنری را از دوران کودکی شروع کنیم. روانشناسان بازی را به دو نوع جسمی و اجتماعی تقسیم می کنند. هر دو نوع بازی نیاز اساسی کودک است . بازی اجتماعی بهتر می تواند نیاز بچه ها را برآورده سازد، کودک از خلوت خود به نوعی لذت می برد و در جمع به نوع دیگر هیجان خود را نشان می دهد. بازی های انفرادی بیشتر توانایی های فردی و استقلال کودک را تقویت می کند، در بازیهای اجتماعی کودکان از خود رفتار بروز می دهند و ارتباط، گفتگو و همکاری متقابل را یاد می گیرند. توجه به کودک در فضای شهر و محیط عمومی ، مهمترین وظیفه ای است که باید به آن پرداخته شود، زیرا کودکان آینده ساز کشور خود هستند، مدیران، نخبگان و افراد موفقی که به آنها نیاز داریم، به همین دلیل است که در تمام شهرهای جهان توجه ویژه ای به تربیت، رشد ، آگاهی و اعتماد به نفس کودک می شود.

 

چکیده ای از سری ضوابط آشنایی با طرح مطالعاتی ساماندهی مبلمان و فضای شهری مربوط به زیباسازی شهری و کیفیت محیط، سید رضا لاهیجی

منبع:www.isfahan.ir

دیوار ها و بامهای سبز

دیوار ها و بامهای سبز

بام های سبز، از بام های چمنی خانه های وایکینگ ها (Viking) در اسکاندیناوی (Scandinavia) تا باغ های باستانی معلق بابل ریشه تاریخی هزارساله دارند. استفاده از گیاهان بر روی دیوار و سقف ساختمان ها، بخصوص سقف ها در معماری ساختمان های قدیمی در کشورهایی چون ایسلند، اسکاندیناوی، سوئیس، آلمان و تانزانیا یک کار معمول بوده است. بر اساس تاریخ، مردم این کشورها از گیاهان به شکل مو یا درخت تاک بر روی دیوارها، سایه درختان کنار ساختمان و چمن روی بام استفاده می کردند، که سابقا به عنوان بام سبز شناخته و برای محافظت برابر باد و عایق حرارتی در زمستان، سایه و سرمایش در تابستان گرم و برای افزایش ارزش زیبایی ساختمان استفاده می شده است. امروزه با پیشرفت صنعت بام سبز، در بیشتر مناطق دنیا شایع شده است. در اروپا، بخصوص آلمان، در 30 سال گذشته یک سری تحقیقات آکادمیک گسترده بر روی بام های سبز انجام شده است.
بام سبز سقفی است، مسطح یا شیبدار، که قسمت هایی از آن یا کاملا پوشیده شده از گیاه است و بر روی یک پوسته ضدآب قرار می گیرد. بام های سبز می تواند گسترده و پهن تا ضخامت 200 میلی متر ویا با گیاهان کامل تری به اندازه درخت باشد. دیوار سبز یک جزء ساختمانی عمودی داخلی یا خارجی است که با یک لایه گیاهی پوشیده شده است.
بام های سبز یک جزء پذیرفته شده در ساختمان های مدرن در اروپا هستند جایی که بعضی شهر ها یا حتی دولت استفاده از آنها را واجب کرده است. در شهر لینز اتریش، بام سبز برای ساختمان های مسکونی و تجاری با سطح بام بزرگ تر از 100 متر مربع اجباری شده است. بام های سبز ساختمان های آلمان توسط پیمان حفاظت محیط فدرال، قوانین ساختمانی و قانون حفاظت از محیط ایالتی تشویق و تقویت می شوند. نمونه های استرالیایی کمتر معمول هستند ولی در سال 2007 سازمانی برای ترویج بام های سبز شکل گرفت و این پیشنهاد برای روبرو شدن با تغییرات اقلیمی برنامه ریزی شد.
خانه های محافظ زمین دارای بام سبز هستند و هر کسی که تجربه گیاهان بالارونده از داربست را داشته در واقع تجربه ای از ساخت دیوار سبز را دارد. افزایش علاقه به بام ها و دیوار های سبز توسط افزایش دسترسی به تکنولوژی هایی که ساخت آنها را ساده تر و ارزان تر می کند به وجود می آید. دیوار ها و بام های سبز بیشتر در مناطق متراکم شهری برای جبران کمبود منظر سبز موجود، موثر هستند و تکنیک های دیوار سبز به عنوان عامل افزایش زیبایی در خانه ها و حومه ها و برای بهتر کردن اقلیم عمومی و خطر یورش آب می توانند کاربرد داشته باشند.

فواید بام سبز و دیوار های سبز •

 عایق حرارتی
o جرم حرارتی
o کاهش نیاز به سرمایش در تابستان
o صرفه جویی در مصرف انرژی در زمستان
• عایق صوتی
• پایداری (اثرات محیطی)
o کاهش ازدیاد آب در زهکشی
o جذب آلودگی گازی
o کاهش حرارت شهری
• افزایش تنوع زیستی

موارد احتیاط در هنگام نصب بام سبز و دیوار سبز توجه به موارد زیر لازم است:
• حوزه اقلیمی
• خرده اقلیم با و جهت یابی
• سکنای محلی و انواع آن
• بحث طراحی
• سازه
• جزئیات یا پوسته
• حصیر
• زهکشی
• داربست
• انتخاب گیاه
یکپارچگی با عملکرد عمومی ساختمان

انواع دیوار سبز دیوار های سبز به دو گروه داخلی و خارجی تقسیم می شوند. در اینجا به دیوار های خارجی می پردازیم و بررسی دیوار های سبز داخلی را به دلیل تفاوت در آثار و نیاز ها به فرصتی دیگر موکول می کنیم.
1. بدون نیاز به خاک - گیاهان چسبنده
2. با خاک - رشد بالا رونده از دیوار
3. با شبکه - گلدان با شبکه داربست و مستقل از دیوار سازه ای

4. مدولار:
یک محفظه که با گیاهان متوسط پر شده و به دیوار متصل می شود.

5. نمد صنعتی:
ریشه گیاه در بین الیاف قرار می گیرد و آب و غذا از میان لایه های بافته شده به آنها می رسد. این سیستم آب رابه طورمساوی توزیع می کند و تبخیرازسطح دیوار راکاهش می دهد. برای آب و هوای خشک و خشن مناسب است.

6. نمای سبز:
سازه ای است که به قسمتی از ساختمان که اجازه رشد گیاه از روی زمین از داخل گلدان تا بالا را می دهد متصل می شود. و یا به شکل دیوار پرده ای در فضای باز به عنوان منظر باغ و یا برای تعیین مسیر های گردشی و یا اتصالی بکار می روند.

7. فعال یا غیر فعال:
دیوار سبز می تواند به سیستم تهویه متصل شود که دیوار سبز فعال یا دیوار زنده (Biowall)، خوانده می شود. سیستم غیر فعال سیستمی متکی بر خود است و فضای اطراف را تازه می کند.

منابع:

1. Brad Bass, Adaptation & Impacts Research Division, Environment Canada at the University of Toronto, Centre for Environment March 31 2007
2. Paul Downton, Green Roofs and Walls, material use 176
3. Dunnett N and Kingsbury N (2004), Planting Green Roofs and Living Walls, Timber Press, US.
4. Earth Pledge (2005), Green Roofs: Ecological Design and Construction, Schiffer Publishing, US.
5. Green Roofs Australia www.greenroofs.org.au
6. Snodgrass E and Snodgrass L (2006), Green Roof Plants, Timber Press, US.
7. Frith, M., & Farell, J., (2003). Green Roofs and the Urban Renaissance in Britain. Proceedings from Greening Rooftops for Sustainable Communities, First North American Green Roof Infrastructure Conference, Chicago, May 2003.
8. Moran, A., Hunt, B., Jennings, G., (2003). A North Carolina Field Study to Evaluate Green Roof Runoff Quantity, Runoff Quality and Plant Growth. ASAE (American Society of Agricultural Engineers). No. 032303. St. Joseph, Michigan.
9. Nowak, D.J., & Crane, D.E., (1998). The Urban Forest Effects (UFORE) Model: Quantifying Urban Forest Structure and Functions. Integrated Tools Proceedings. Boise, Idaho, USA, August 16-20th.
10. Kenney, W.A., (2001).The Environmental role of Toronto’s urban forest. University of Toronto, Department of Forestry, Toronto, Ontario.
11. .Bass, B., Liu, K.., Saiz-Alcazar, S., and Richie, J (2005) Green Roofs for Staying Warm in Winter. Poster Displayed at Design for the Cold Exhibit, Design Exchange, Toronto Nov 2005 and 4th Greening Rooftops for Sustainable Communities, May 9-11 2006, Boston MA.
12. http://en.wikipedia.org/wiki/Urban heat island
13. http://en.wikipedia.org/wiki/Stormwate
14. www.greenwallaustralia.com.au
15. www.g-sky.com
16. http://www.g-sky.com/Benefits_EnergySavings_Detailed.aspx
17. www.elmich.com

ایده مفهومی چراغ معابر شهری

‘Citylight’ ایده مفهومی جالبی است که به روشنایی معابر شهری کمک زیادی خواهد کرد. در این ایده وسایل ورزشی که در پارکها و سایر اماکن عمومی وجود دارند به وسیله ای جهت تولید برق و روشنایی تبدیل می شوند.  به این ترتیب با ورزش کردن مردم، انرژی جنبشی آن به الکتریسیته تبدیل شده و منجر به تولید انرژی مورد نیاز لامپ LED این چراغها میشود. این ایده نوآورانه و جالب کمک زیادی به روشنایی معابر و اماکن عمومی با صرف کمترین هزینه و منابع خواهد کرد.

ضوابط و مقررات ارتقاء کیفی سیما و منظر شهری-1

ضوابط و مقررات ارتقاء کیفی سیما و منظر شهری-1

مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در خصوص

ضوابط و مقررات ارتقاء کیفی سیما و منظر شهری

 

1-    کلیات

در راستای وظائف محوله بر اساس ماده 30 قانون برنامه چهارم توسعه ، تکمیل مصوبه مورخ 28/2/1369 شورای عالی شهرسازی و معماری ایران تحت عنوان ضوابط و مقررات نمای شهری و به منظور ارتقاء کیفی بصری و ادراکی سیما و منظر شهری ، شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در جلسه مورخ 25/9/1387 ضوابط و مقررات ارتقاء کیفی سیما و منظر شهری را به شرح زیر تصویب نمود .

1-1-          دامنه کاربرد

این مصوبه از تاریخ ابلاغ برای کلیه معماران ، طراحان شهری ، دستگاه های تهیه و تصویب و نظارت بر اجرای طرح های توسعه شهری ، شهرداریها و دیگر مراجع صدور پایان کارهای ساختمانی و سازمان های نظام مهندسی و سایر نهادهای ذیربط لازم الاجرا خواهد بود .

1-2-          حوزه شمول

توسعه های شهرهای آتی ، شهرهای جدید و شهرک های مسکونی جدیدالاحداث از زمان ابلاغ ، مشمول این مصوبه خواهند بود . برای بافت های موجود نیز به ترتیب اولویت طرح های موضعی سامان دهی منظر شهری تهیه می شود . این طرح ها مطابق برنامه تنظیمی و حداکثر ظرف  مدت پنج سال از تاریخ این مصوبه تهیه خواهند شد .

1-3-          هدف

الف – تلاش در جهت استفاده بهینه از منابع و تامین سلامت و رفاه ساکنین ؛

ب- ساماندهی به سیما و منظر شهری در شهرها ، روستاها ، و سایر مجتمع های زیستی در کشور و تلاش در جهت ایجاد شرایط مناسب زندگی در آنها ؛

ج – احیای فرهنگ معماری و شهرسازی غنی گذشته کشور ؛

د – جلوگیری از بروز ناهماهنگی های بصری و کارکردی در فضاها و فعالیت های شهری ؛

ه – افزایش تعاملات اجتماعی و کوشش در جهت تنظیم جریان حیات مدنی ؛

 

2-     تعاریف 

2-1- منظر شهری : در این مصوبه منظور از منظر شهری کلیه عناصر طبیعی و مصنوع ( ساختمان ها و الحاقات آنها ، مبلمان شهری ، پوشش گیاهی و ... ) قابل مشاهده از عرصه های عمومی شهر شامل خیابان ها ، میادین ، گره ها و پهنه های عمومی است .

2-2 نما : منظور از نما در این مصوبه ، نمای شهری و در انطباق با تعریف ارائه شده در بند 1 مصوبه 28/8/69 شورای عالی شهرسازی و معماری ایران ( کلیه سطوح نمایان ساختمانهای واقع در محدوده و حریم شهرها و شهرک ها که از داخل معابر قاب مشاهده است ) می باشد .

3-2- جداره : منظور از جداره ، سطوح مرتبط به دیواره های محوطه هائی است که هیچ ساختمانی به صورت بلافصل به آن ملحق نیست نظیر دیوار باغات و نظایر آن .

4-2- پیاده راه : خیابان ها و گذرهائی است که منحصرا برای عبور عابر پیاده مورد استفاده قرار می گیرد .

5-2- کمیته های ارتقاء کیفی سیما و منظر شهری : این کمیته نهادی پیشنهای است که به منظور ایجاد هماهنگی میان کلیه سازمان ها ، نهادها ، دستگاه ها ، شرکت ها و موسسات ذیربط در امز ارتقاء کیفی سیما و منظر ، در شهرها تشکیل می گردد که به اختصار کمیته نامیده می شود .

 

3-    ضوابط کلی  

3-1- ضوابط مربوط به سیما و منظر

3-1-1- طرح و اجرای بناهای واقع در مناطق تاریخی شهر باید دارای مقیاس انسانی بوده و دانه بندی و ریخت شناسی مشابه بافت تاریخی داشته باشد . در طراحی معماری بناهای کلان مقیاس ، تقسیم بنا به احجام متناسب با دانه بندی بخش تاریخی شهر الزامی است .

3-1-2- در احداث ابنیه ، انتخاب مصالح نماهای ساختمانی باید بگونه ای باشد که علاوه بر رعایت ضوابط و مقررات طرح های جامع و تفصیلی و سایر مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری ایران ، موجب آلودگی محیط زیست نشود و قابل بازیافت و پاکسازی باشد . به شهرداری ها امکان داده می شود تا طی برنامه ای پنج ساله نسبت به بهسازی مصالح نمای ساختمان های موجود در شهرها اقدام نمایند .

3-1-3- در پاکسازی مصالح ساختمانی رنگ و بافت و مصالح نما با بخش های تاریخی شهر همخوانی داشته و ترجیحا از مصالح بوم آورد انتخاب شوند .

3-1-4- کلیه تابلوهای مربوط به فعالیت های شهری اعم از تجاری ، درمانی ، خدماتی ، اداری و . . . در سطح شهرها باید در انتباق با مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان ، بصورت هماهنگ برای صنوف مختلف تهیه شود . ابعاد ، فرم ، طرح و محل نصب تابلوها باید توسط "کمیته" تعیین و مالکین و بهره برداران ملزم به رعایت این مقررات می باشند .

3-1-5- تعدد تابلوهای معرف کاربری در یک منظر شهری مجاز نمی باشد و هر صنف تنها مجاز به استفاده از یک تابلو در نما یا جداره هریک از معابر شهری که صنف مذکور در حاشیه آن قرار دارد است .

3-1-6- به منظور ساماندهی و ایجاد هماهنگی میان تابلوهای تبلیغاتی در مقیاس شهری ، به شهرداریها اختیار داده می شود تا نسبت به تهیه ضوابط و مقررات مربوط به محل و نحوه استقرار تابلوهای شهری ، نقاشی ها ، جداره ها ، استفاده از نمایشگرهای بزرگ شهری ، تابلوهای تبلیغاتی ، تابلوهای راهنمای شهری ، اقدام نماید و به تصویب "کمیته" برساند . رعایت تصمیمات "کمیته" در این زمینه برای دستگاه ها ، سازمانها ، نهادها و مؤسسات دولتی و عمومی در اولویت قرار دارد .

3-1-7- پیش آمدگی بدنه ساختمان ها ( نظیر بالکن ، تراس و ... ) در فضاهای شهری ممنوع بوده و احداث فضاهای نیمه باز با عقب نشینی دیوارهای خارجی از حد زمین تامین خواهد شد . این فضاهای نیمه باز جهت تقویت چشم اندازهای مناسب شهری ، کاهش اثر تابش شدید خورشد ، نگهداری گل و گیاه و موارد مشابه بوده و بهره برداری از این فضاها به عنوان انباری و خشک نمودن البسه منوع است .

3-1-8- طراحان موظفند در طراحی ابنیه ، فضای مورد نیاز جهت انباری و محل خشک نمودن البسه را درون ابنیه پیش بینی نمایند . مساحت این فضاها تا سقف 10% کل مساحت زیربنا جزء مساحت مفید محاسبه نمی شود .

3-1-9- تمامی پیش آمدگی های موجود در بدنه ساختمان ها از حد زمین در هنگام تخریب و نوسازی ابنیه از نمای ساختمان ها حذف می شوند .

3-1-10- از تاریخ ابلاغ این مصوبه تا سقف 15% مساحت زیربنای هریک از واحدهای مسکونی به فضاهای نیمه باز و پیش فضای ورودی اختصاص خواهد داشت . این بخش جزء زیربنا محسوب نمی شود و مسدود نمودن آن و الحاق نمودن آنها به فضاهای محدود ساختمان ها به هر نحو ممنوع می باشد .

3-1-11- طراحان و مجریان موظفند معماری بناهای واقع در تقاطع معابر را به گونه ای طراحی و اجرا نمایند که به ارتقاء کیفیت بصری و فضائی تقاطع ها منجر شود .

3-1-12- با توجه به اهمیت معماری نبش ، کنج ، دروازه ها ، طرح و نمای ساختمان ها واقع در این نقاط باید به تائید "کمیته" برسد .

3-1-13- در شهرهائی که پوشش نهائی غالب آنها از انواع شیب دار می باشد "کمیته" رنگ ها ، جنس و شیب مجاز آنها را بگونه ای معین می نماید که هماهنگی در سیما و منظر شهری فراهم آید .

3-1-14- استفاده از پوشش های شیب دار ، در شهرهائی که استفاده از آن در سنت معماری محل نباشد ، ممنوع است .

3-1-15- استفاده از فرم های نامتعارف ( نظیر کشتی ، میوه ها ، و . . . ) در طراحی و احداث بنا ، به تشخیص "کمیته" ممنوع می باشد . رعایت این مصوبه برای دستگاه ها ، نهادها و سازمان های دولتی در اولویت قرار دارد .

3-1-16- استفاده از نماهای پرده ای ( آلومینیومی ، شیشه ، کامپوزیت ، شیشه های جیوه ای و . . . ) در جداره های بیرونی و قابل مشاهده از عرصه های عمومی ، ضمن رعایت مبحث چهرام مقررات ملی ساختمان ، برای کلیه بناهای دولتی و عمومی ممنوع بوده و استفاده از این مصالح صرفا درون ساختمان مجاز است . به مالکین ابنیه موجود فرصت داده می شود تا ظرف مدت سه سال ، با اولویت بناهای دولتی و عمومی به اصلاه نمای این ابنیه با مصالح جایگزینی که توسط "کمیته" تعیین می شود ، بازسازی نمایند .

3-1-17- در طراحی ابنیه احداث تاسیسات بصورت نمایان در منظر شهری منوع است و تاسیسات باید با تمهیدات مناسب از معرض دید عمومی حذف شوند . در ابنیه موجود به ملکان فرصت داده می شود تا مطابق برنامه ای که از سوی "کمیته" مشخص می شود ، ظرف مدت سه سال به اصلاح نما اقدام نمایند .

3-1-18- از این پس احداث ابنیه ای که به دلیل ارتفاع زیاد و یا درشت دانگی و . . . حقوق همسایگان را در استفاده از نور ، مناظر و مواهب طبیعی سلب نماید ممنوع می باشد . "کمیته" سنجه های مورد نیاز در این خصوص ( نظیر حداقل فواصل و ارتفاع بناها در همسایگی واحدها تعیین خواهد نمود ) .

3-1-19- استفاده از بام های سبز در محل هائی که "کمیته" تصویب نماید مجاز خواهد بود .

 

3-2- ضوابط مربوط به ساماندهی کالبدی فضاهای شهری 

3-2-1- به مالکین فرصت داده می شود تا ظرف پنج سال از تاریخ ابلاغ این مصوبه ، کلیه کانال های تاسیساتی نمایان در نماها و در جداره های شهری شامل کولرها ( اسپلیت) ، کانال های کولر ، ناودان ها ، سیم ها و کابل های برق و تلفن ، دودکش بخاری ، لوله های تاسیساتی ( به استثناء لوله های گاز شهری ) و نظایر آن به تدریج از نماهای شهری حذف و یا به گونه ای ساماندهی شوند که در نما یا جداره شهری قابل مشاهده نباشد . ل.له های گاز شهری نیز بایستی متناسب با رنگ نمای ساختمان ها رنگ آمیزی شود .

3-2-2- نصب تابلوهائی که در معابر موجب اختلال در حرکت عابرین شود ، مطابق مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان ممنوع است .

3-2-3- مکان یابی کابن ها ، کیوسک ها در معابر پیاده باید به گونه ای انجام شود که مزاحم حرکت عابرین پیاده نباشد .

3-2-4- به شهرداریها امکان داده می شود تا طبق برنامه ای سه ساله نسبت به ساماندهی کابین ها و کیوسکها و اثاثه شهری موجود اقدام نماید .

3-2-5- ایجاد هرگونه اختلاف سطح ( لبه ، پله ، سکو و . . . ) در مسیر عبور در معابر پیاده ممنوع است و تغییرات سطوح بایستی بوسیله شیب راهه و رمپ انجام شود .

3-2-6- کفسازی معابر پیاده بایستی به گونه ای انتخاب شود که امکان سرخوردن عابرین به حداقل کاهش یافته ، امکان پاکسازی داشته و از مصالح بوم آورد انتخاب شده باشد .

3-2-7- کفسازی معابر باید با همکاری و مشارکت مالکین بناهای حاشیه معبر و شهرداری ، نگهداری و مرمت شود .

3-2-8- اثاثه شهری بکار رفته در فضاهای شهری از نظر فرم ، اندازه ، رنگ و مصالح بایستی مطابق با طرح و اثاثه شهری و متناسب با بافت و احجام معماری اطراف این فضاها طراحی و اجرا شوند .

3-2-9- حفظ و توسعه فضای سبز شهری باید حتی الامکان با گونه های گیاهی بومی صورت گیرد . "کمیته" گونه های گیاهی بومی را متناسب با ویژگی های طبیعی ، تاریخی و فرهنگی هر شهر مشخص نموده و اعلام می نماید .

 

3-3- ضوابط مربوط به ساماندهی زیر ساخت های شهری  

3-3-1- تعبیه تاسیسات گرمایشی و سرمایشی و کانال های مورد نیاز در فضاهای داخلی ساختمان الزامی است .

3-3-2- کلیه مسیرها و کانال های تاسیساتی موجود در معابر باید بوسیله کفسازی مشخص شود . کانال ها باید به گونه ای احداث شوند که دسترسی به آنها برای تعمیر به سهولت فراهم شود .

3-3-3- "کمیته" موظف است تا زمینه شکل گیری ایجاد کانال مشترک انرژی در معابر را با همکاری شهرداری ، وزارت کشور و سازمان ها و نهادهای زیربط پیگیری نماید .

 

3-4- ضوابط مربوط به ساماندهی کارکردی فضاهای شهری

3-4-1- به منظور استفاده بهینه از فضاهای شهری و ایجاد سرزندگی در آنها ، به شهرداری اختیار داده می شود تا با هماهنگی کمیته ها و ساکنان مجاور معابر ، در معابری که عرض بخشی از پیاده رو آنها بیش از سه متر باشد ، در ایام تعطیل و ساعات شبانگاهی به کاربری هائی چون اغذیه فروشی و عرضه کنندگان آبمیوه و نوشیدنی های سرد و گرم اجازه دهند تا بخشی از معبر با مبلمان مناسب تجهیز و از مراجعین پذیرائی نمایند . لکن احداث نرده و یا ایجاد مانع ثابت در مسیر عابرین در آن ممنوع است .

 

3-5- ضوابط مربوط به ساماندهی کارکردی فضاهای شهری

3-5-1- تحویل نقشه حجمی ابنیه و راندوی مصالح بکارگرفته شده در طراحی ابنیه جدید و ابنیه مجاور ( همسایگی ) برای اخذ پروانه ساختمانی به مراکز بررسی و کنترل نقشه و مراجع صدور پروانه ساختمانی از سوی متقاضیان الزامی است . در این نقشه ها ایجاد هماهنگی میان احجام از نظر فرم ، جنس و رنگ مصالح ، دانه بندی و ریخت در واحدهای همسایگی الزامی است . دستورالعمل ها و راهنمای مورد نیاز در این خصوص از سوی "کمیته" تدوین و ابلاغ خواهد شد .

3-5-2- صدور پایان کار و گواهی عدم خلاف برای ابنیه جدیدالاحداث منوط به اجرای نقشه های ارائه شده جهت اخذ پروانه ساختمانی است . مهندسین ناظر مسئول اجرای دقیق نقشه های مصوب ( بویژه نما و حجم ) خواهند بود .

مفهوم منظر شهری